https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1378 Institute of Social Sciences 2026-11-14T19:05:25Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6501 Eski Mezopotamya ve Anadolu'da Kentler ve Kent Savunmaları DOĞAN, Ezgi ÖZET: Mezopotamya coğrafyası, insanlık tarihinin en önemli ve en eski uygarlıklarına ev sahipliği yapmıştır. Dicle ve Fırat Nehirleri’nin hayat verdiği Mezopotamya, Aşağı ve Yukarı Mezopotamya olarak ikiye ayrılmıştır. Mezopotamya coğrafyası, yeryüzü şekilleri bakımından incelendiğinde kuzey ve güneyde farklılık göstermiştir. Mezopotamya’da yaşanan gelişmeler bütün eski uygarlıkların gelişimini doğrudan etkilemiştir. Kentleşme, mimari, sanat ve din gibi konularda yaşanan gelişmeler uygarlıkların gelişimini doğrudan etkilemiştir. Mezopotamya coğrafyasının insanlar tarafından çok fazla tercih edilme nedenlerinden biri de iklim şartlarının uygun olması olmuştur. İklimin; kışları kısa, yazları ise uzun sürmesi bölge dışından da insanların buraya yerleşmesine imkan tanımıştır. Genel olarak iklim ilk yerleşmelerin ortaya çıkmasında ana etken olmuştur. Yerleşik hayat düzeni kentlerin kurulmasından bir süre önce ortaya çıkmıştır. İnsanoğlu ilk kez Mezopotamya coğrafyasında yerleşik hayata geçmiştir. Ayrıca ilk kent yerleşimleri de Mezopotamya’da ortaya çıkmıştır. Eski kentler genellikle su kenarlarında, nehir ağızlarında, ormanlık bölgeye yakın alanlarda kurulmuştur. Bunların yanında askeri nedenlerle kurulmuş kentlerde ise coğrafi ve ekonomik faktörlerin önüne geçilerek savunma faktörü dikkate alınmıştır. Savunulması kolay, ulaşılması ve hücum edilmesi güç, çevreye hakim yüksek tepeler tercih edilmiştir. Anadolu coğrafyasını incelediğimiz zaman ise bu bölgenin daha çok bir köprü görevi gördüğü anlaşılmıştır. Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlaması bu bölgeyi coğrafi olarak önemli ve özel kılmıştır. Anadolu coğrafyası birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış ve verimli toprakları sayesinde uygarlıkların uğrak noktası olmayı başarmıştır. Diğer yandan doğal kaynaklar, maden yatakları ve verimli topraklarının olması diğer uygarlık ve medeniyetlerin bu bölgeye yoğunlaşmalarına neden olmuştur. Uygarlık ve medeniyetlerin ortaya çıkmasında etkili olan en önemli faktörlerden biri de iklim olgusu olmuştur. İnsanoğlu iklim şartlarının iyi olduğu, doğal kaynakların bol olduğu alanlara daha çok ilgi göstermeye başlamıştır. Ve zamanla bütün bu durumlar insanların yaşam şartlarında önemli değişiklikler göstermiştir. Eski Taş Çağı’nda mağaralarda, ağaç kovuklarında yaşamlarını sürdüren insanların zaman içinde iklimde yaşanan değişiklikler ile birlikte geçici barınaklara taşındıkları görülmüştür. Söz konusu barınakların ağaç dallarından, hayvan postlarından yapıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber nüfusta artış yaşandığı gözlenmiştir. Ayrıca madenlerin ortaya çıkması ile birlikte kentlerin de yavaş yavaş ortaya çıktıkları görülmüştür. Çatalhöyük ilk kent yerleşimine dair verilebilecek en iyi örnek olmuştur. Ayrıca Hacılar yerleşimi ise ilk köy kültürünün başladığı yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Daha öncede sözünü ettiğimiz gibi zamanla iklim şartlarında görülen değişiklikler nedeniyle insanların farklı alanlarda farklı avlar aradıkları görülmüştür. Ayrıca avlarına yakın olmaları gerektiğini düşünerek beslenme ve barınma ihtiyaçlarını da bu şekilde karşılamayı düşünmüşlerdir. Zamanla gittikleri yerlerde kendilerine ait yaşam alanları oluşturarak yerleşik hayatın temellerini atmışlardır. Önce iklim şartları ardından beslenme ihtiyacıyla birlikte ortaya çıkan barınma gereksinimi ve yerleşik hayat zamanla kent yaşamının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Böylelikle Anadolu’da kısa bir zaman diliminin ardından kent yaşamının ortaya çıktığı görülmüştür.; ABSTRACT: The geography of Mesopotamia is home to the most important and oldest civilizations in human history. Mesopotamia, brought to life by the Tigris and Furat Rivers, was divided into two as Lower and Upper Mesopotamia. When the geography of Mesopotamia was examined in terms of landforms, it differed in the North and South. Developments in Mesopotamia directly affected the development of all ancient civilizations. Developments in subjects such as urbanization, architecture, art and religion directly affected the development of civilization. One of the reasons why Mesopotamian geography was preferred by people was the favorable climatic conditions. The climate, with short winters and long summers, allowed people from outside the region to settle here. In general, the climate was the main factor in the emergence of the first settlements. The settled life order emerged some time before the establishment of cities. Mankind first settled in Mesopotamia geography. In addition, the first urban settlements appeared in Mesopotamia. Old cities were generally established on the edge of the water, in the mouths of the rivers, in areas close to the forest area. In addition to these, in cities established for military reasons, the defense factor was taken into account by avoiding geographical and economic factors. High hills that are easy to defend, hard to reach and attack, and dominate the enviroment were preferred. When we examine the geography of Anatolia, it is understood that this region serves as a bridge rather than connecting Asia and Europe, which makes this region geographically important and special. Anatolian geography has hosted many civilizations and thanks to its fertile lands, it has managed to be a frequent destination fort he civilized. On the other hand, natural resources, mineral deposits and fertile lands have caused other civilizations and civilizations to concentrate on this region. One of the most important factors affecting the emergence of civilizations and civilizations has been the phenomenon of climate, Mankind has started to show more interest in areas where climatic conditions are good and natural resources are aboundant. And over time, all these situations have shown significant changes in people’s living conditions. It has been observed that people who lived in caves and tree hollows in the Old Stone Age moved to temporary shelters with the changes in the climate over time. However, an increase in the population was observed. In addition, with the emergence of the mines, it was seen that the cities emerged gradually. Çatalhöyük is the best example that can be given about the first urban settlement. In addition, Hacılar settlement is the place where the first village culture started. As we mentioned before, it has been seen that peple search for different prey in different areas due to changes in climatic conditions over time. Also, thinking that they should be close the their prey, they thought of meeting their nutritional and sheltering needs in this way. Over time, they laid the foundations of settled life by creating their own living spaces in the places they went. First of all, the need for shelter and settled life, which emerged with the need for nutrition and then the climatic conditions, paved the way for the formation of urban life over time. Thus, after a short period of time in Anatolia, it was seen that urban life emerged. 2023-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6488 İslam Hukukunda Kadın Esirlerle İlgili Hükümler ALHAJJASEM, Abdulmohmen ÖZET: Bu araştırma, "İslam Fıkhında Kadın Esirlerin Hükümleri" konusunu; fıkhî temellendirme, İslam'ın gayeleri analizi ile çağdaş gerçeklik ve uluslararası ilişkiler boyutunu birleştiren bir yaklaşımla ele almıştır. Araştırmanın temel problemi, esaret ve mülk-i yemin meseleleri etrafında günümüzde ortaya atılan sorunları ve şüpheleri incelemek; sahih fıkhî metinler ile tarihsel süreçteki haksız uygulamalar veya şeriatın gayelerinden kopuk bazı marjinal çağdaş grupların sapkın pratikleri arasındaki ayrımı ortaya koymaktır. Araştırmada; ilgili kavramların (esaret, kölelik, mülk-i yemin) izini sürmek, Kitap, Sünnet ve İcma'dan meşruiyet delillerini sunmak amacıyla tümevarımsal, betimsel ve analitik yöntem kullanılmıştır. Bunun yanı sıra, kadın esirin ele geçirilmesinin hemen ardından devreye giren fıkhî hükümler de detaylandırılmıştır: Esaretin nikâh akdine etkisi, istibra yani rahim temizliğinden emin olma kuralları, kadın ve çocukların öldürülmesinin haram kılınması ve anne ile çocuğunun birbirinden ayrılmasının yasaklanması gibi kısıtlamalar incelenmiştir Çalışma sonucunda, savaş esirliği uygulamasının İslam'ın bizzat ihdas edip başlattığı bir hüküm olmadığı, aksine o dönemde süregelen bir gerçeklik olduğu sonucuna varılmıştır. Şeriat bu duruma müdahale ederek onu belirli kurallara bağlamış, kaynaklarını daraltmış ve yüce bir şer'î gaye olarak azat etme yollarını genişletmiştir. Bu durum, İslam'ın silahlı çatışma zamanlarında zayıf ve savunmasız kişilerin dokunulmazlığını sağladığını ve insan onurunu koruduğunu kanıtlamaktadır.; ABSTRACT: This research addresses the topic of "Rulings on Female Captives in Islamic Jurisprudence" through an approach that combines jurisprudential grounding, analysis of the higher objectives of Islam, and the dimensions of contemporary reality and international relations. The main problem of the research is to examine the contemporary issues and doubts raised around the matters of captivity and right-hand possession; and to demonstrate the distinction between authentic jurisprudential texts and unjust historical practices or the anomalous practices of some marginal contemporary groups that are detached from the objectives of Sharia. The research employs inductive, descriptive, and analytical methods to trace related concepts and present evidence of legitimacy from the Quran, Sunnah, and Consensus. In addition, the jurisprudential rulings that come into effect immediately after the capture of a female captive are detailed: the impact of captivity on the marriage contract, the rules of istibra, the prohibition of killing women and children, and restrictions such as the prohibition of separating a mother from her child are examined. As a result of the study, it is concluded that the practice of war captivity was not an initial ruling established and initiated by Islam, but rather an existing reality at that time. Sharia intervened in this situation by subjecting it to specific rules, narrowing its sources, and expanding the avenues for emancipation as a supreme Sharia objective. This proves that Islam ensures the inviolability of the weak and vulnerable and protects human dignity during times of armed conflict.; ملخص البحث: قام هذا البحث بدراسة "أحكام سبايا النساء في الفقه الإسلامي" دراسةً تجمع بين التأصيل الفقهي والتحليل المقاصدي والنظر في الواقع المعاصر وعلاقاته الدولية. وتكمن مشكلة البحث في معالجة الإشكالات والشبهات المعاصرة المثارة حول قضايا السبي وملك اليمين، والتمييز بين المتن الفقهي الأصيل والتطبيقات الجائرة تاريخياً أو الممارسات الشاذة لبعض الجماعات المعاصرة المعزولة عن مقاصد الشريعة. وقد اعتمد البحث على المنهج الاستقرائي الوصفي التحليلي، لتتبع الألفاظ ذات الصلة )الأسر، الرق، ملك اليمين(، وبسط أدلة المشروعية من الكتاب والسنة والإجماع، مع تفكيك الأحكام الفقهية المتعلقة بالسبية فور حيازتها، كأثر السبي على عقد النكاح، وضوابط استبراء الأرحام، وحرمة قتل النساء والذراري، والقيود المفروضة على التصرفات المالية كمنع التفريق بين الأم وولدها. وتوصلت الدراسة إلى أن السبي لم يكن حكماً ابتدائياً إنشائياً في الإسلام، بل كان واقعاً قائماً، تدخلت الشريعة لتنظيمه وتضييق منابعه وتوسيع مسارب عتقه كغاية مقاصدية عليا، مما يؤكد صيانة الإسلام للكرامة الإنسانية وحرمة المستضعفين زمن النزاعات المسلحة 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6480 Anda Geçmişi Yaşamak: Pat Barker’ın Başka Bir Dünya ve Sebastıan Faulks’un Kuş Şarkısı Eserlerinde Travma ve Post-Bellek GÜNERİGÖK, Yunus ÖZET: Bu çalışma, Sebastian Faulks’un Kuş Şarkısı ve Pat Barker’ın Başka Bir Dünya adlı romanlarının Birinci Dünya Savaşı'nın insan psikolojisinde meydana getirdiği derin etkilerin nesiller boyunca nasıl aktarıldığını incelemektedir. Çalışma; travma, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve post-bellek gibi kavramları kullanarak, savaşın bireyler üzerindeki etkilerinin zamanın doğrusal akışından öteye geçerek devam ettiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Tezin ilk bölümünde, bireysel travma ve savaş travmasının teorik temelleri ve DSM-5’te belirtilen TSSB tanı kriterleri, Edebiyat Travması ve Marianne Hirsch’in post-bellek kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde, Pat Barker’ın Başka Bir Dünya ve Sebastian Faulks’un Kuş Şarkısı romanlarındaki karakterler, özellikle ana kahramanlar Stephen Wraysford ve Geordie üzerinden, disosiyatif uyuşma, aşırı uyarılmışlık ve duygusal kaçınma gibi semptomlar çerçevesinde analiz edilmiştir. Marianne Hirsch’in post-bellek kuramı, travmanın sessizlik ve şifrelerle aktarıldığı Nick ve Elisabeth Benson karakterleri üzerinden değerlendirilmiştir. İki kitapta da yer alan karakterlerin büyük çoğunluğu doğrudan veya dolaylı olarak travmaya maruz kalmış karakterlerdir. Karakterlerin yaşadıkları travmalar ve travma sonrası semptomları da detaylı olarak incelenmiştir. Tezin sonuç kısmında yapılan karşılaştırmalı analizde, Faulks’un travmayı anlatı yoluyla aktarma imkânına, Barker’ın ise Başka Bir Dünya eserinde travmanın döngüsel şiddet ve devam etmekte olan bir miras olarak görülmesine dikkat çekilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Birinci Dünya Savaşı fiziksel olarak bitmiş olmasına rağmen, psikolojik etkilerinin hala modern hayatta kimlik oluşturmada önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışma, travma kuramı ve post-bellek kavramı doğrultusunda, karşılaştırmalı yakın okuma yöntemiyle metinlerin anlatı stratejilerini, travmatik deneyimin temsillerini ve kuşaklararası aktarım biçimlerini çözümlemektedir.; ABSTRACT: This study examines Sebastian Faulks' novel Birdsong and Pat Barker's Another World, exploring how the profound psychological impact of World War I is passed down through generations. Using concepts such as trauma, post-traumatic stress disorder (PTSD), and post-memory, the study aims to demonstrate that the effects of war on individuals persist beyond the linear flow of time. The first part of the thesis addresses the theoretical foundations of individual trauma and war trauma, the diagnostic criteria for PTSD as defined in DSM-5, literary trauma, and Marianne Hirsch's concept of post-memory. The second part analyzes the characters in Another World and Birdsong, particularly the main protagonists Stephen Wraysford and Geordie, within the framework of symptoms such as dissociative numbness, hyperarousal, and emotional avoidance. Marianne Hirsch's post-memory theory is explored through the characters Nick and Elisabeth Benson, where trauma is conveyed through silence and codes. The vast majority of characters in both books have been directly or indirectly exposed to trauma. The traumas and post-traumatic symptoms experienced by the characters have also been examined in detail. In the comparative analysis conducted in the conclusion of the thesis, attention is drawn to Faulks's potential for instilling trauma through narrative, and to Barker's portrayal of trauma as cyclical violence and an enduring legacy in Another World. The study concludes that although World War I has physically ended, its psychological effects still play a significant role in identity formation in modern life. The study analyzes the narrative strategies, representations of traumatic experience, and intergenerational transmission methods of the texts using a comparative close reading method, in line with trauma theory and the concept of post-memory. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6478 Kariyer Planlamasının İşgörenlerde Performans ve İş Motivasyonu Algılarına İlişkin TRB1 Bölgesi İŞKUR Müdürlüklerinde Bir Araştırma ÇOBAN, Uğur ÖZET: Bu çalışmanın amacı, kariyer planlamasının TRB1 Bölgesi İŞKUR Müdürlüklerinde çalışanların performans ve iş motivasyonuna etkilerinin değerlendirilmesidir. Çalışma, öncelikle literatür taraması yapılarak teorik kısmın oluşturulması, daha sonra hedef kitleyle yapılan anket çalışması neticesinde ortaya çıkan sonuçların analiz edilmesini kapsamaktadır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde amaca uygun olarak literatür taraması yapılmış, kariyer, kariyer yönetimi ve kariyer planlaması kavramları ve bu kavramların alt bileşenleri incelenmiştir. İkinci bölümde bireysel performans, örgütsel performans ve performans yönetimi ile motivasyon, motivasyon araçları ve motivasyonun örgütler açısından önemi incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise yapılan anket çalışmaları sonucu ortaya çıkan durumlarla ilgili çeşitli istatistiki analizler yapılarak sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırma neticesinde kamu kurumlarında bireysel ya da örgütsel kariyer planlamasının performans ve iş motivasyonuyla ilişkisi ortaya çıkmış ve kamu kurumu yöneticilerine ya da insan kaynakları birimlerine etkin insan kaynakları yönetiminin sağlanması hususunda fikir verici veriler sunulmuştur.; ABSTRACT: The aim of the thesis study is an evaluation of the motivation and performance effects’ on career planing in terms of personnnel who are working in TRB Region of İŞKUR. The thesis study invalves farming of the oritical part by making a literature review and then cheking up on the questionnaire study results on the target group. In the first part of this study, the literature review is made according to the purpase and moreover career, career management and career planning concepts and these concepts’ implicit are investigated.In the second part, personal performance, organizational performance and performance management an moreover motivatio, sources of motivation and the inportance of motivation in terms of organizations are investigated. The outcame of the study showes up that there is a relationship between personel or organizationalcareer planning in public institution and performance – motivation. The suggestive data are presented to the executives of govermental body or human resources unit to supply the of big whell management. 2015-01-01T00:00:00Z