Ozon Gazı Uygulaması İle Çileklerin Düşük Sıcaklıkta Depolama Süresinin Uzatılması

Abstract

ÖZET: Çilek (Fragaria x ananassa Duch.), hızlı meyve eti yumuşaması, yüksek solunum hızı, su kaybı ve mikrobiyal bozulmaya yatkınlığı nedeniyle hasat sonrası raf ömrü oldukça kısa olan bir meyvedir. Kimyasal koruyuculara alternatif olarak kalıntı bırakmayan hasat sonrası teknolojilere olan ilgi giderek artmaktadır. Bu teknolojiler arasında ozon, güçlü antimikrobiyal etkisi ve uygulama sonrasında hızla oksijene parçalanarak kalıntı bırakmaması nedeniyle umut verici bir seçenek olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, gaz halindeki ozon uygulamalarının soğukta depolanan ‘Albion’ çileklerinin hasat sonrası kalite özellikleri ve mikrobiyal gelişimi üzerine etkileri araştırılmıştır. Taze hasat edilen ‘Albion’ çilekleri 0 (kontrol), 0,5, 1,0 ve 2,0 ppm gaz halindeki ozona 15 dakika süreyle maruz bırakılmış ve 4 ± 1 °C'de 10 gün boyunca depolanmıştır. Depolama süresince meyve sertliği, ağırlık kaybı, solunum hızı, renk parametreleri (L*, a* ve b*), elektrolit sızıntısı, toplam çözünür kuru madde, pH, titre edilebilir asitlik ve oksidasyon-redüksiyon potansiyeli belirlenmiş, depolama sonunda ise toplam aerobik mezofilik bakteri sayısı analiz edilmiştir. Veriler iki yönlü varyans analizi (ANOVA) ile değerlendirilmiş, ortalamalar Tukey'in HSD testi kullanılarak %5 önem düzeyinde karşılaştırılmıştır. Sonuçlar, ozon uygulamasının etkisinin uygulama dozuna bağlı olduğunu göstermiştir. Meyve sertliği, renk parametreleri, elektrolit sızıntısı, toplam çözünür kuru madde, pH, titre edilebilir asitlik ve oksidasyon-redüksiyon potansiyeli ozon uygulamalarından önemli düzeyde etkilenmemiştir (p > 0,05). Ağırlık kaybı depolama süresi boyunca artmış, ancak uygulamalar arasında anlamlı farklılık belirlenmemiştir. Buna karşılık, solunum hızı ozon dozundan önemli ölçüde etkilenmiş; 2,0 ppm uygulaması kontrol grubuna göre daha düşük solunum hızı göstermiştir (p < 0,05). Mikrobiyolojik analizler de 2,0 ppm ozon uygulamasının toplam aerobik mezofilik bakteri sayısını kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde azalttığını ortaya koymuştur (p < 0,05). Buna karşın, 0,5 ve 1,0 ppm uygulamaları kontrol ve 2,0 ppm uygulamaları arasında istatistiksel olarak farklılık göstermemiştir. Sonuç olarak, 2,0 ppm gaz halindeki ozon uygulaması, temel kalite özelliklerini olumsuz etkilemeden solunum hızını ve mikrobiyal gelişimi baskılayarak test edilen dozlar arasında en etkili uygulama olmuştur. Elde edilen bulgular, 2,0 ppm gaz halindeki ozonun soğukta depolanan ‘Albion’ çileklerinin raf ömrünü uzatmak ve mikrobiyal güvenliğini artırmak amacıyla çevre dostu ve kalıntı bırakmayan etkili bir hasat sonrası teknoloji olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

ABSTRACT: Strawberry (Fragaria × ananassa Duch.) is a highly perishable fruit characterized by rapid softening, high respiration rate, moisture loss, and susceptibility to microbial spoilage, all of which significantly limit its postharvest shelf life. The use of residue-free preservation technologies has gained increasing attention as an alternative to conventional chemical treatments. Among these technologies, ozone has emerged as a promising postharvest treatment due to its strong antimicrobial properties and rapid decomposition into oxygen without leaving harmful residues. This study aimed to evaluate the effects of gaseous ozone treatments on the postharvest quality and microbial status of strawberry cv. Albion during refrigerated storage. Freshly harvested Albion strawberries were treated with gaseous ozone at concentrations of 0 (control), 0.5, 1, and 2 ppm and stored at 4 °C for 10 days. During storage, physicochemical and physiological quality parameters including firmness, weight loss, respiration rate, color values (L*, a*, and b*), electrolyte leakage, pH, titratable acidity (TA), and oxidation–reduction potential (ORP) were evaluated. In addition, total aerobic mesophilic bacterial count was determined at the end of storage to assess microbial quality. Statistical analysis was performed using two-way analysis of variance (ANOVA), and mean comparisons were conducted using Tukey’s HSD test at p < 0.05. The results showed that ozone treatment had selective and concentration-dependent effects on postharvest quality. Firmness, color parameters (L*, a*, and b*), electrolyte leakage, pH, titratable acidity, and ORP were not significantly affected by ozone treatment (p > 0.05). Weight loss increased significantly with storage duration, but no significant differences were observed among ozone treatments. Respiration rate was significantly influenced by ozone treatment, with the 2-ppm treatment showing significantly lower respiration compared with the control (p < 0.05), indicating reduced metabolic activity during storage. Microbial analysis revealed that the 2-ppm ozone treatment significantly reduced total aerobic mesophilic bacterial counts compared with the control (p < 0.05), whereas 0.5 and 1 ppm treatments did not differ significantly from either group. In conclusion, gaseous ozone treatment at 2 ppm provided the most effective preservation among the tested concentrations by reducing respiration rate and microbial growth without negatively affecting major quality attributes. These findings suggest that 2 ppm gaseous ozone has strong potential as an effective residue-free postharvest technology for extending shelf life and improving microbial safety of Albion strawberries during refrigerated storage.