Lêkolînek Li Ser Radyoşanoyên di Radyoya Rewanê da

Abstract

KURTE: Bi dahêna radyoyê ra gelek bernameyên cur bi cur hatine weşandin û pêwendîyên însan û gelan li dinyayê bi hevdu ra xurttir bûne. Radyo ne tenê di warê agahdarkirin û nûçeya, herwiha di warê wêjeyê da jî gavên xurt avêt û bernameyeke weke radyoşano kir nava lîteratura xwe. Di wêjeya Kurdî da jî gelek weşanên radyoyên curbicur xizmet kirine û zêdetir di warê stranan da bûne dengê çanda Kurdî. Ji wan weşanên radyoyan da yek jî weşanên Radyoya Rewanê ye ku ev weşanên kurmancî ji bo pêşketina lîteratura Kurdî bûn qonaxeke sereke û çand û hunera Kurdî bi saya weşanên radyoyê pêşdatir çû. Di nav bernameyên Radyoya Rewanê da weşanên radyoşanoyan jî cihekî grîng digirt. Şanoyên ku heya niha hatibûn nivîsin an jî radyoşanoyên ku ji nû va dihatin veçêkirin ji bo guhdarên radyoyê li ser mîkrofonê dihatin lîstin. Gelek kedkar û nivîskarên Kafkasyayê di rêya veçêkirin û nivîsîna radyoşanoyan da xebat kirine û ew weşan bi saya wan pêşdatir çûne. Heya roja îroyîn tu xebat li ser radyoşanoyên Radyoya Rewanê nehatibû kirin. Me jî armanc kir wekî lêkolînekî li ser van radyoşanoyan bikin, yên ku di bin tarîyê da mane derxin holê û grîngîya wê nîşanî xwîneran bikin. Ev xebat jî li ser radyoşanoyên ku di Radyoya Rewanê da hatine weşandin lêkolînê dike, yên ku li ser medyayên civakî hatine weşandin bi kurtasî dinirxîne, tesbît dike û bi taybetî jî ji ber hebûna metn û qeyda wan, zêdetir li ser radyoşanoyên bi navên “Bêqelen” û “Destebirak” Radiwest e. Hêvî ew e ku ev xebata yekem a li ser radyoşanoyên Radyoya Rewanê derî li xebatên dîtir veke û ji wan xebatan ra bibe xîmekî.

ÖZET: Radyonun icadıyla birlikte birçok radyo programı yayına girdi ve dünyanın birbiri ile iletişimi daha da güçlendi. Radyo sadece haber ve bilgi verme alanında değil, ayrıca edebiyat alanında da sağlam adımlar attı ve radyo tiyatrosu gibi programları literatürüne ekledi. Kürt edebiyatın da da birçok radyo kürtçe yayınlar yaparak edebiyata hizmetler yapmıştır ve özellikle Kürt ezgileri konusunda Kürt kültürüne katkıda bulunmuşardır. Kafkasya kürtlerinin edebiyatının gelişmesinde de Erivan Radyosunun önemli bir rolü olmuştur ve kürt edebiyat ve kültürü radyo yayınları sayesinde daha da ilerleme kaydetmiştir. Erivan Radyosunun programlarında radyo tiyatrolarının yayınlanması önemli bir yer tutmaktaydı. O güne kadar yazılmış tiyatrolar veya yazılan radyo tiyatroları radyo dinleyicileri için mikrofonda oynanılıyordu. Birçok ünlü Kafkasya yazarı radyo tiyatrosu yazarlığında ve düzenlenmesinde çalışmalar yürütmüş ve onlar sayesinde bu yayınlar daha da ilerlemiştir. Bu çalımada Erivan Radyosunda yayınlanan radyo tiyatroları üzerine araştırma yapmakta, sosyal medyada yayınlanan tiyatroları kısaca değerlendirmekte, tespit etmekte ve özellikle metinlerinin ve kayıtlarının elde edilmesinden dolayı Bêqelen” ve “Destebirak” adlı radyo tiyatroları üzerine derinlemesine durmaktadır. Umud ederiz ki Erivan Radyosu tiyatroları üzerine yazılan bu ilk çalışma gelecek yeni çalışmalara kapı aralar ve o yapılacak çalışmalara bir temel oluşturur.

ABSTRACT: With the invention of the radio, many radio programs were broadcast and the communication of the world with each other became stronger. Radio took solid steps not only in the field of news and information, but also in the field of literature and added programs such as radio theater to its literature. In Kurdish literature, many radios have made services to literature by broadcasting in Kurdish, and they have contributed to Kurdish culture, especially in terms of Kurdish melodies. Yerevan Radio also played an important role in the development of the literature of the Kurds of the Caucasus, and Kurdish literature and culture made further progress thanks to its radio broadcasts. The broadcasting of radio theaters had an important place in the programs of Yerevan Radio. The theaters that were written until that day or the radio theaters that were written were played on the microphone for the radio listeners. Many famous Caucasian writers have worked on radio theater writing and editing, and thanks to them, these publications have progressed further. In this study, he conducts research on the radio theaters broadcast on Yerevan Radio, briefly evaluates and identifies the theaters broadcast on social media, and elaborates on the radio theaters called “Bêqelen” and “Destebirak”, especially due to the acquisition of their texts and recordings. We hope that this first study on Yerevan Radio theaters will open the door to new studies to come and form a basis for those studies.