Soil Sciences and Plant Nutrition https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1369 2026-10-15T16:29:07Z 2026-10-15T16:29:07Z EKİNCİ, Şerif https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6423 2026-10-15T11:42:03Z 2022-01-01T00:00:00Z

Yeşilırmak Nehrinde Debi-Sediment Taşınımı İlişkisinin Belirlenmesi EKİNCİ, Şerif ÖZET: Akarsularda taşınan sediment miktarı havzada oluşan erozyonun somut bir ölçütü olup, diğer hidrolojik parametrelerle birlikte önemli ölçüde akarsu debisi ile ilişkilidir. Bu çalışmada Yeşilırmak nehrinde ölçüm yapılan debi ve sediment değerleri kullanılarak; regresyon analizi bazlı sediment anahtar eğrisi ve YSA modelleri geliştirilerek sediment değerlerinin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Yeşilırmak havzası üzerindeki Durucasu, Fatlı, Gömelönü ve Çiçekbükü istasyonlarına ait EİEİ ve DSİ verileri kullanılmıştır. Öncelikle regresyon analiz yöntemi için bağımsız değişken olarak debi, bağımlı değişken olarak sediment değerleri alınarak en yüksek korelasyon (r) katsayısına sahip eşitlikler elde edilmiştir. Eşitlikleri test etmek için yine tüm ölçülen debi değerlerine karşılık sediment değerleri tahmin edilerek; ölçülmüş sediment değerleri ile karşılaştırılmıştır. İkinci olarak ise Yapay sinir ağları yönteminde MATLAB yazılımı Neural Network Toolbox kullanılarak tek veya çift gizli katmanlar ve değişen sayıda nörona sahip farklı ağ topolojileri oluşturulmuştur. Girdi olarak akım değeri kullanılmıştır. Verilerin eğitim için %70’i ve test için %30’u kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar kullanılarak YSA modeli üretilmiştir. Her iki yöntemle elde edilen modeller ile hesaplanan sediment değerleri ile ölçülen sediment değerleri arasındaki r ve Hata Kareler Ortalamasının Karekökü (RMSE) dikkate alınarak karşılaştırma yapılmıştır. Tüm istasyonlarda YSA yöntemi ile daha yüksek r değerleri elde edilmiş; hesaplanan değerler ile ölçülen değerler daha iyi örtüşme göstermiştir. Sadece Fatlı istasyonunda her iki yöntemle nispeten düşük r (YSA için 0,796; Regresyon için 0,363) değerleri elde edilmiştir. Diğer istasyonlarda YSA için 0,9 değerinin üzerinde Regresyon analizi içinse genel olarak 0,8 değerinin üzerinde r değerleri elde edilmiştir. Bu değerler istatistiksel açıdan güçlü ilişkiyi göstermekte olup sediment taşınımında modellerin kullanılabileceğini göstermektedir. Ancak düşük debi değerleri için modellerin iyi bir örtüşme sağlamadığı sonucu görülmüştür. Ayrıca mevcut ölçülmüş veriler normal dağılım göstermediğinden hareketle gelecekteki değişken koşulları da temsil edebilmesi güç olacağı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak akarsularda sediment taşınımının sağlıklı bir şekilde izlenmesinin en geçerli yolu; gelişmiş teknolojiyi doğrudan ölçüm ve veri temini için kullanmaktır. Ancak sediment ölçümünün mümkün olmadığı durumda özellikle yapay sinir ağları yöntemiyle elde edilen tahmin modellerinin sediment izlemede yüksek potansiyele sahip olduğu sonucuna varılmıştır.; ABSTRACT: The amount of sediment carried in the rivers is a concrete measure of the erosion occurring in the basin, and together with other hydrological parameters, it is significantly related to the flow rate of the river. This situation has highlighted the strong relationship between flow and sediment for sediment monitoring purposes. By using the sediment key curves prepared for this purpose, it also allowed the sediment content to be determined with the help of flow values that are relatively easy to measure. In this study, using the flow and sediment values measured in Yeşilırmak river; It is aimed to predict sediment values by developing regression analysis based sediment key curve and ANN models. EIE and DSI data of Durucasu, Fatlı, Gömelönü and Çiçekbükü stations on the Yeşilırmak basin were used in the study. First of all, for the regression analysis method, the flow rate was taken as the independent variable and the sediment values were taken as the dependent variable, and the equations with the highest correlation coefficient were obtained. All available data were used to obtain equality. In order to test the equations, sediment values were obtained against all measured flow values; were compared with the measured sediment values. Secondly, in the artificial neural networks method, single or double hidden layers and different network topologies with varying numbers of neurons were created by using the MATLAB software Neural Network Toolbox. Current value is used as input. 70% of the data was used for training and 30% for testing. ANN model was produced using the obtained results. A comparison was made between the sediment values calculated with the models obtained by both methods and the measured sediment values, taking into account the r and Root Mean Error Squares (RMSE). Higher r values were obtained by ANN method at all stations; The calculated values and the measured values showed better overlap. Relatively low r values (0.796 for ANN; 0.363 for Regression) were obtained with both methods only at Fatlı station. At other stations, r values above 0.9 were obtained for A and above 0.8 for regression analysis in general. However, it was seen that the models did not provide a good overlap for low flow values. In addition, since the current measured data do not show a normal distribution, it is understood that it will be difficult to represent the variable conditions in the future. As a result, the most valid way to monitor sediment transport in rivers in a healthy way; is to use advanced technology for direct measurement and data supply. However, in cases where sediment measurement is not possible, it has been concluded that the prediction models obtained by artificial neural network method have a high potential in sediment monitoring.

2022-01-01T00:00:00Z ARIBOĞA, Şafak https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6420 2026-10-15T11:07:50Z 2019-01-01T00:00:00Z

Bingöl Merkez İlçe Köylerinden Alınan Organik Gübrelerin Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi ARIBOĞA, Şafak ÖZET: Bu çalışma Bingöl ilinin Garip, Sarıçiçek, Büyüktekören, Gözeler, Köprübaşı, İnce Su, Dik, Yeşilköy, Güveçli köyleri ve Kaleönü Mahallesinin çeşitli bölgelerinden hayvan atıkları toplanarak yapılmıştır. Bingöl, Doğu Anadolu Bölgesinde 39º - 31 ve 36º - 28º kuzey enlemleri, 41º 20 ve 39º - 56º doğu boylamları arasında bulunmaktadır. Bingöl ili sınırlarında, güneyde Diyarbakır, doğuda Muş, batıda Tunceli ve Elazığ, kuzeyde Erzurum ve Erzincan ile komşudur. Alınan hayvansal atıkların bulunduğu köyler Bingöl merkeze bağlı köylerdir. Bu araştırma hayvansal gübrelerin organik olarak kullanılması ve verimliliği arttırması amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma da Büyükbaş, Küçükbaş, Solucan ve Güvercin atıkları kullanılmıştır. Araştırma da merkeze bağlı köylerden 10 köyden 32´şer örnek toplanarak 3 tekerrürlü bir analiz yapılmıştır. Alınan örneklerde pH, EC, CaCO3, Organik madde, makro elementler (N,P,K, Mg) ile mikro elementlerin (Fe, Zn, Mn, Cu) analizleri yapılmıştır. Yapılan organik gübrelerin analizler sonuçlarında; Organik madde en yüksek küçükbaş gübresinde (%71,10) iken en düşük ise güvercin gübresinde (%31,49) bulunmuştur. Kireç (%5,50), tuzluluk (43,16 mS/cm), sodyum (%0,23) ve mangan (573,96 ppm) değerleri en yüksek solucan gübresinde bulunmuştur. En yüksek pH değeri (11,37), potasyum (%1,06) ve kalsiyum içerikleri (%0,723) güvercin gübresinde tespit edilmiştir. Güvercin gübresinde ise tuzluluk (31,49 mS/cm), kireç (%2,26), sodyum (%0,12), fosfor (%0,07) ve demir (8494,80 ppm) değerleri en düşük olarak bulunmuştur. pH değeri en düşük tavuk gübresinde (6,50) bulunmuşken, magnezyum içeriğinin en düşük (%0,201) değeri solucan gübresinde tespit edilmiştir. Büyükbaş gübresinde potasyum içeriği en düşük (%0,12) iken, çinko en yüksek (3224,40 ppm) bulunmuştur. Tavuk gübresinde magnezyum (%0,581), bakır (720,00 ppm), fosfor (%0,11) ve demir (24072,00 ppm) en yüksek değerde tespit edilmiştir. Küçükbaş gübresinde ise kalsiyum (%0,5193), bakır (9,60 ppm), mangan (47,40 ppm) ve çinko içerikleri (69,60 ppm) en düşük olarak belirlenmiştir.; ABSTRACT: This study was carried out by collecting animal wastes from various regions of the district of Bingöl, Garip, Sarıçiçek, Büyüktekören, Gözeler, Köprübaşı, İnce Su, Dik, Yeşilköy, Güveçli villages and Kaleönü District. Bingöl is located between 39º - 31 and 36º - 28º northern latitudes, 41º 20 and 39º - 56º east longitudes in the Eastern Anatolia Region. It is adjacent to Bingöl province, Diyarbakır to the south, Muş to the east, Tunceli and Elazığ to the west, Erzurum and Erzincan to the north. Bingöl Province has a terrestrial precipitation regime. The villages where the animal waste is taken are the villages of Bingöl center. This research was carried out in order to use organic fertilizers organically and increase productivity. In this study, Bovine, Sheep, Worm and Pigeon wastes were used. In the research, 32 samples from 10 villages were collected and 3 replications were performed. The analysis of pH, EC,CaCO3, organic matter, macro (N, P, K, Mg) and micro (Fe, Zn, Mn, Cu) plant nutrient determination were performed in the samples. As a results, the highest organic matter was found in sheep's manure (71.10%) while the lowest was found in pigeon manure (31.49%). Lime (5.50%), salinity (43.16 mS/cm), sodium (0.23%) and manganese contents (573.96 ppm) of organic fertilizers were found the highest in the worm fertilizer. The highest pH value (11.37), potassium (1.06%) and calcium contents (0.723%) of organic fertilizers were determined in pigeon manure. In pigeon manure, salinity (31.49 mS/cm), lime (2.26%), sodium (0.12%), phosphorus (0.07%) and iron (8494.80 ppm) values were found to be the lowest. The lowest pH value was found in the chicken manure (6.50), while the lowest value of magnesium (0.201%) was determined in the worm manure. In the cattle manure, potassium content was the lowest (0.12%) while zinc content was the highest (3224.40 ppm). In the chicken manure, magnesium (0.581%), copper (720.00 ppm), phosphorus (0.11%) and iron contents (24072.00 ppm) were found to be the highest value. In sheep manure, calcium (0.5193%), copper (9.60 ppm), manganese (47.40 ppm) and zinc contents (69.60 ppm) were found the lowest.

2019-01-01T00:00:00Z AVCI, Suay https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6412 2026-10-14T07:07:12Z 2019-01-01T00:00:00Z

Bazı Ekmeklik Buğday (Triticum Aestivum L.) Çeşitlerinde Oksijenlendirilmiş Suyun Etkisinin Belirlenmesi AVCI, Suay ÖZET: Bu çalışma, Bingöl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü laboratuvarında kontrollü koşullarda 6 ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşidi tesadüf parsellerine göre 4 tekerrürlü olarak toplam 48 saksı ile düzenlenmiştir. Buğday çeşitlerine, kuyu suyu (yeraltı suyu) ve mevcut suyun akvaryum hava pompası ile oksijenlendirilmesi şeklinde şeklinde sulama yapılmıştır. Bitkiler 45 günlük süre ile yetiştirilmiş ve toprak üstü aksamında bazı fiziksel ve kimyasal özelliklere oksijenlendirilmiş suyun etkisinin verilere göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda oksijenlendirilmiş su, bitki boyu üzerine olumlu ve önemli bir etkide bulunmuştur. Bitkilere kuyu suyu ve oksijenlendiriliş kuyu suyu uygulanması sonucunda kuru madde ağırlığında farklılık olmadığı görülmüştür. Oksijenlendirilmiş su, buğday çeşitlerinde P, K, Ca, Cu ve Zn içeriğini arttırmıştır. Mn ve Na içeriğini ise azaltıcı etkide bulunmuştur. Bitkilerde Fe içeriğinde ise 3 çeşitte artırıcı, 3 çeşitte ise azaltıcı etkide bulunmuştur. Bu uygulamanın buğday bitkisinin erken dönemlerine etkilerine bakıldığında, oksijenlendirilmiş suyun olumlu etkilerinin daha çok olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca çoğu bitki besin elementi üzerine de olumlu etkileri olmuştur. Sudaki oksijenin bazı elementlerin alımını kökler tarafından arttırdığı belirlenmiştir.; ABSTRACT: This study has been conducted to total 48 plant pots according to 4 bread wheat types under controlled conditions in the laboratuary of Soil Department of Faculty of Agriculture at the University of Bingöl, Irrigation has been performed to the types of bread wheats, by way of oxygenation of present water and well water through the aquarium air pump. The plants have been grown for a period of 45 days and the evaluation of the affect of oxygenated water on the upper soil parts to some physical and chemical features has been aimed. After the study, it has been found out that the oxygenated water had a positive and important affect on the length of the plant. It has been noticed that there is not any difference in the weight of dry matter after the application of well water and oxygenated water. The oxygenated water has increased P, K, Ca, Cu and Zn contents in various wheat types and has made an affect to decrease the content of Mn and Na. On the plants, the content of Fe has decreased in three kinds and increased in another three kinds. Considering the affects of this application on the wheats early periods, it has been observed that the affects of positive oxygenated water is a lot more. Further it has had positive affects on the nutrition elements of the most plants. It has been identified that the oxygen in the water has increased the introsusception of some elements by the roots.

2019-01-01T00:00:00Z ÇAKIR, Mehmet Emin https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6382 2026-09-25T12:30:00Z 2017-01-01T00:00:00Z

Yeşilköy Mikrohavza Topraklarının Bazı Fiziksel ve Kimyasal Özelikleri ile Havza Karekteristiklerinin Belirlenmesi ÇAKIR, Mehmet Emin ÖZET: Bu çalışma; Bingöl ili Yeşilköy mikrohavzası topraklarının bazı fiziksel ve kimyasal özelikleri ile havza karakteristiklerinin belirlenmesi için Aşağı Akpınar, Yukarı Akpınar, Güveçli, Küçük Tekören, Akdurmuş, Yeşilköy, Ormanardı, Ardıçtepe, Altınışık, Çiçekyayla ve Çayağzı Köylerini kapsayan toplam 6525,65 ha lık alanda yapılmıştır. Mikrohavzanın genel olarak jeolojik yapısı Metamorfik anakayadan oluşmaktadır. Bu anakayalar üzerinde gelişen toprakların ise genel olarak derin profile sahip, kumlu silt ve kumlu kil tekstüre sahip drenaj probleminin olmadığı, tuzsuz, çoğunun kireçsiz, organik maddenin orta düzeyde, pH‟nın nötre yakın bir özelliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Bitki yetiştiriciliği açısından herhangi bir kısıtlayıcı sıkıntının olmadığı gözlemlenmiştir. Çalışmada daha önce belirlenen 49 adet toprak profilinde 0-30, 30-60, 60-90, ve 90-120 cm derinliklerinden elektriksel iletkenlik (EC), kireç (CaCO3), organik madde toprak bünyesi (kil,silt,kum ,%) analizleri yapılmış ve bu toprak profillerinin 0-30 ve 30-60 cm derinliklerinden mikro element (Cu, Mn, Zn ve Fe) analizleri yapılmıştır. Çalışma alanında güncel arazi kullanımı; Bozuk orman 2234,55 ha - %34,24; kumluk alan 56,08-%0,86; nehir 7,70 ha - %0,12; orman toprağı 3513,55 ha - %53,84; verimli orman 771,95 ha - %5,70; yerleşim 151,91- %2,33 ve ziraat 189,91 - %2,91 alan kaplamaktadır.; ABSTRACT: This survey was conducted to determine some physical and chemical characteristics and basin characteristics of Yeşilköy micro watershed soils of Bingöl in 6525.65 ha area which includ Aşağı Akpınar, Yukarı Akpınar, Güveçli, Küçük Tekören, Akdurmuş, Yeşilköy, Ormanardı, Ardıçtepe, Altınışık and Çiçekyayla villages. Geological structure of watershed is composed of metamorphic bedrock in general. It is determined that soil forming on this bedrock has typical deep profile development with sandy, sandy-silt and sandy-clay textures. Furthermore there are no drainage and salinity problems in the study area and the soils have medium organic matter and pH . It is observed that in terms of plant growing, there are no restricting problems. In this survey, total of 49 soil profiles which were previously identified were investigated for electrical conductivity (EC), calcium carbonate equivalent (CaCO3), organic matter, textural fractions (clay , silt , sand (%) ) at depth of 0-30 cm, 30-60 cm, 60-90 cm, 90-120 cm. The available microelements were only determined for 0-30 and 30-60 cm depths Current land use types in the study are: Degraded forest lands 2234.55 ha – 34.24%, sand dunes 56.08 ha – 0.86%, river beds 7.70 ha- 0. 12%, forest 3513.55 ha – 53,84%, fertile forest 771.95 ha- 5.70%, settlement 151.91 - 2.33% and agricultural land 189.91 ha- 2.91%.

2017-01-01T00:00:00Z