https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1389 Basic Islamic Sciences 2026-10-23T19:00:07Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6458 İslam Hukukunda Hayvan Alım-Satımı ve İlgili Hükümler BÜRKÜK, Bünyamin ÖZET: İslâm hukukunda hayvan alım satımı; hayvanın mal ve mütekavvim mal niteliği, kendisinden dinen meşru bir menfaat elde edilebilmesi ve satım akdinin geçerlilik şartları bakımından çeşitli fıkhî meseleleri kapsamaktadır. Hayvanların beslenme, ulaşım, ziraat, güvenlik, üretim ve ticaret gibi farklı alanlarda insan hayatında önemli bir yere sahip olması, hangi şartlar altında satım akdine konu edilebileceklerinin belirlenmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışmada, hayvan alım satımına ilişkin hükümlerin incelenmesi, mezheplerin konuya yönelik yaklaşımlarının karşılaştırılması ve bu hükümlerin dayandığı fıkhî ölçütlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada mukayeseli fıkıh yöntemi benimsenmiş; Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin görüşleri temel kaynaklarından yararlanılarak karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle satım akdinin kuruluşu ve geçerliliğiyle ilgili esaslar ile mütekavvim mal kavramı incelenmiştir. Ardından hayvan satışının hükmüne etki eden garar, cehalet, ma‘dûmun satımı, teslim edilebilirlik ve müşâ‘ mülkiyet gibi meseleler değerlendirilmiştir. Hayvanın dölünün ve cenininin satımı, hablü’l habele, mezâmîn ve melâkıh gibi klasik satış biçimleri ile farklı hayvan türlerinin satımı; meşru menfaat, mülkiyet, temizlik necâset ve teslim imkânı ölçütleri çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma sonucunda hayvanların satımına ilişkin hükmün yalnızca etlerinin yenmesinin helâl veya haram olmasına bağlı olmadığı tespit edilmiştir. Bir hayvanın satım akdine konu edilebilmesi bakımından mülkiyet altına alınmış ve teslim edilebilir olması, akid mahallinin yeterince belirli bulunması ve hayvandan dinen meşru bir menfaat sağlanabilmesi temel ölçütler olarak öne çıkmaktadır. Mezhepler arasındaki görüş ayrılıklarının ise çoğunlukla meşru menfaatin kapsamı, hayvanın temizlik veya necâset niteliği, mütekavvim mal kabul edilip edilmemesi ve ilgili nasların yorumlanmasındaki farklılıklardan kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre hayvan satışının hükmü, hayvanın niteliği ile ondan yararlanmanın dinî ve hukukî mahiyetinin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir.; ABSTRACT: The sale and purchase of animals in Islamic law involve various juristic issues concerning whether an animal qualifies as property and as mutaqawwam property, whether a legally recognized benefit may be derived from it, and whether the contract of sale fulfils the required conditions of validity. This study aims to examine the legal rulings concerning animal sales, compare the approaches adopted by the Islamic schools of law, and identify the principal juristic criteria underlying these rulings. The study adopts a comparative Islamic jurisprudence approach and examines the views of the Hanafi, Maliki, Shafi‘i, and Hanbali schools on the basis of their primary sources. Within this framework, the fundamental principles governing the formation and validity of a contract of sale and the concept of mutaqawwam property are first examined. The study then evaluates such matters as gharar, uncertainty, the sale of non existent subject matter, deliverability, and co ownership, all of which may affect the legal status of animal sales. Classical forms of sale, including the sale of an animal’s offspring or unborn young, habal al habala, madamin, and malaqih, as well as the sale of different animal species, are examined in terms of legally recognized benefit, ownership, purity and impurity, and the possibility of delivery. The findings demonstrate that the legal ruling concerning the sale of an animal does not depend solely on whether its meat is lawful or unlawful for consumption. The main criteria determining whether an animal may constitute the subject matter of a valid contract of sale are that it can be legally owned and delivered, that the subject matter of the contract is sufficiently specified, and that a legally recognized benefit can be derived from it. The differences among the Islamic schools of law primarily arise from their respective interpretations of the scope of legally recognized benefit, the status of animals in terms of purity and impurity, their qualification as mutaqawwam property, and the relevant textual evidence. Accordingly, the legal status of animal sales requires a comprehensive assessment that considers both the characteristics of the animal and the religious and legal nature of the benefit derived from it. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6457 El-Fevâidu’l-Mufîde ‘Alâ Harîdeti’l-Avâmili’l-Cedîde Adlı Eserin Tahkik ve Tahlili FEREC, Abdullatif ÖZET: Bu tez, Abdulfettâh el-Mahmûdî’nin el-Fevâʾidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde adlı eserinin tahkikini konu edinmekte olup giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı ve yöntemi gibi teze dair temel meselelere yer verilmiştir. Birinci bölümün ilk kısmında müellifin hayatı, Yetiştiği ortamı, Ailesi, çocukları, Hocaları, Talebeleri, İlmi faaliyetleri ve eserleri ele alınmıştır. Yaşadığı bölgede halk üzerinde önemli bir etkiye sahip olan, Medrese inşa etmesi, talebe yetiştirmesi ve telif faaliyetleriyle öne çıkan âlimlerden biri olan Abdulfettah el-Mahmûdî, farklı ilim dallarında çok sayıda eser kaleme almıştır. Müellifin çeşitli alanlara yayılan eserlerinin sayısı otuza ulaşmaktadır. İkinci kısmda ise el-Fevâidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde eseri, adı ve telif tarihi, müellife aidiyeti, telif amacı, konusu, dili ve üslubu, kaynakları ve istişhat yöntemi başlıklar altında incelenmiştir. İkinci bölümde, el-Fevâidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde adlı eserin tahkikli neşrine yer verilmiştir. Tahkik, yazma eserlerin neşrine ilişkin İSAM tarafından belirlenen ilmî esaslar doğrultusunda gerçekleştirilmiş ve müellif nüshası esas alınmıştır. Bunun yanı sıra gerekli görülen yerlerde açıklayıcı notlar eklenmiş; metinde yer alan âyet, hadis, şiir ve çeşitli görüşlerin kaynakları tespit edilerek tahricleri yapılmıştır. Böylece eserin ilmî usullere uygun ve güvenilir bir metin hâlinde ortaya konulması amaçlanmıştır.; ABSTRACT: This thesis focuses on the critical edition of Abd al-Fattāḥ al-Maḥmūdī’s al-Fawāʾid al-Mufīda ʿalā Kharīdat al-ʿAwāmil al-Jadīda and consists of an introduction and two chapters. In the introduction, core aspects of the dissertation—such as the topic, objective, and methodology are presented. In the first section of the first chapter, the author’s life, the environment in which he was raised, his family, children, teachers, students, scholarly activities, and works are examined. As one of the prominent scholars who exerted a significant influence on the populace of his region and distinguished himself through the construction of madrasas, the training of students, and his authorship activities, ʿAbd al-Fattāḥ al-Maḥmūdī authored numerous works across various branches of science. The number of works composed by the author in diverse fields reaches thirty. In the second part, the work al-Fawāʾid al-mufīda ʿalā Ḥarīdat al-ʿAwāmil al-jadīda is examined under headings such as its title and date of composition, attribution to the author, purpose of composition, subject matter, language and style, sources, and method of quotation/evidence. The second chapter presents the critical edition of al-Fawāʾid al-Mufīda ʿalā Kharīdat al-ʿAwāmil al-Jadīda. The edition was prepared in accordance with the scholarly principles established by İSAM for the critical editing of manuscript works, with the authorial copy taken as the primary manuscript. In addition, explanatory notes were provided where necessary, and the sources of Qurʾanic verses, hadiths, poems, and various scholarly opinions cited in the text were identified and documented. Through these procedures, the study aims to establish a reliable text in accordance with the principles of scholarly critical editing. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6454 Mümin Sûresinde İmânî Terbiyenin Esasları ELHUVEYDI, Fahed ÖZET: Araştırma, Mümin (Gâfir) Sûresini ve sûrede yer alan inanç esaslarını terbiyevî ilkeler çerçevesinde ele almaktadır. Sûre, İslam akidesinin temelini oluşturan önemli imânî konularını işlemektedir. Bunları sunarken de akla ve duyguya hitap eden, teşvik ile sakındırma (terğîb-terhîb) arasında denge kuran, kişide tefekkür ve sorgulama isteği uyandıran etkili bir eğitim yöntemi benimsemektedir. Araştırma bir giriş ile iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölüminde araştırmanın önemi, konunun tercihinde hangi faktörlerin etkili olduğu, yöntemi ve literatür hakkında bilgi verilmektedir. Birinci bölümde, sûrenin genel kimliği, bağlamı, nüzul sebepleri, Mekkî sûrlerdeki yeri gibi özelliklerinin yanında sûreyi oluşturan ayetlerin araştırma konuyla ilişkisi ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise Kur’ân-ı Kerîm’de imânî terbiyenin önemi, sûredeki inanç eğitim yöntemleri ve bunların nasıl yerleştiği, imânî terbiyenin birey ve toplum üzerindeki etkileri gibi konular ele alınmaktadır. Sonuç bölümünde ise Mümin kişiliğinin şekillenmesinde bir araç olarak inanç eğitimi, sûredeki çeşitli örnekler üzerinden imânî terbiyenin davranışı yönlendirmedeki etkisi, etkili eğitim yöntemlerinin kullanımı, Zorluklar karşısında dirençli neslin yetiştirilmesi gibi önemli sonuçlara yer verilmiştir.; ABSTRACT: The study examines the principles of faith contained in Sūrat al-Mu’min (Ghāfir) within the context of educational and formative principles. The Sūrah addresses significant matters of faith that constitute the foundation of Islamic creed. In presenting these matters, it adopts an effective educational method that appeals both to reason and emotion, maintains a balance between encouragement and warning (targhīb and tarhīb), and stimulates individuals to think, contemplate, and engage in self-reflection . The study consists of an introduction, two main chapters, and a conclusion. The introduction provides information on the significance of the study, the factors that influenced the selection of the topic, its methodology and the relevant literature. The first chapter examines the general characteristics of the Sūrah, including its identity, context, occasions of revelation, and place among the Meccan sūrahs, as well as the relationship between the verses constituting the Sūrah and the subject of the study. The second chapter addresses the importance of faith-based education in the Qur’an, the educational methods employed in the Sūrah for nurturing faith, the methods used to establish and strengthen faith and the effects of faith-based education on the individual and society. The conclusion presents significant findings, including faith education as a means of shaping the believer’s personality; the influence of faith-based education in directing behavior through various examples in the Sūrah. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6453 Kur’an-I Kerim’de Ta‘Rîz Üslûbu YEBRUDİOĞLU, Mehmet Vael ÖZET: Bu çalışma; Kur’an-ı Kerim’de en sık başvurulan ve ifade gücü yüksek belâğî yöntemlerden biri olan “ta‘rîz üslubu” üzerine gerçekleştirilmiş; kavramsal temelleri saptamayı, anlamsal işleyişini çözümlemeyi ve tematik boyutlarını ortaya koymayı amaçlayan tematik, tefsîrî ve analitik bir araştırmadır. Ta‘rîz üslubu, bünyesinde barındırdığı geniş ifade potansiyeli ve sahip olduğu yüksek esneklik sayesinde, ilâhî hitabın kastettiği pek çok maksadın yetkinlikle icrasına imkân tanıması bakımından Kur’an-ı Kerim’de geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu çalışmada öncelikle kavramın epistemolojik ve terminolojik açıdan kökenleri ele alınmıştır. Bu doğrultuda dil bilim, belâgat, fıkıh usûlü ve tefsîr dâhil olmak üzere muhtelif İslâmî ve edebî ilim dallarında kavramın sınırlarını belirlemeye ve muhtevasını geliştirmeye dönük ilmî müteselsil katkılar gözden geçirilmiştir. Araştırma; ta‘rîzin anlam ortaya koyma işlevini, anlamsal açıdan karışma ihtimali bulunan diğer ıstılahlardan ayrıştığı hususları ve dolaylı anlamların teşekkülüne dâhil olan gramatik, retorik ve sentaktik araç ile kalıpları sarih bir biçimde tespit etmeyi hedefler. Bunların yanı sıra, Kur’an-ı Kerim’in ta‘rîz üslubunu istihdam etmek suretiyle gözettiği belâğî amaçlar ile bu üslubun Kur’an metnindeki muhteva ve tezahür bakımından en tesirli biçimde icra edildiği alanların tayini çalışmanın temel amaçları arasında yer almaktadır.; ABSTRACT: This research is a foundational, exegetical, analytical, and thematic study of one of the most significant expressive styles employed in the Noble Qur’an, namely, the style of taʿrīḍ—indirect allusion or insinuation. This style is frequently employed in the Qur’an due to its broad expressive potential, which enables it to accomplish many of the intended purposes of discourse. The study begins by grounding the term conceptually through a review of scholarly contributions across various disciplines, including linguistics, rhetoric, legal theory, and Qur’anic exegesis. It also examines the manner in which taʿrīḍ operates in generating allusive meanings and distinguishes it from related terms. The study further seeks to identify the means, tools, and forms that contribute to the generation of allusive meanings; to elucidate the rhetorical purposes pursued by the Qur’an through its employment of the style of taʿrīḍ; and to determine the domains in which taʿrīḍ appears in the Qur’an with particular strength and effect. To achieve these objectives, the research adopts a composite methodology combining induction, description, analysis, inference, and critique. The study consists of an introduction and four main chapters. By the end of the research, the study arrives at a number of conclusions, the most important of which is the clarification of the definition of taʿrīḍ as an indirect mode of discourse. In generating its allusive meanings, taʿrīḍ relies on a wide range of syntactic forms, rhetorical patterns, figurative devices, usage-based styles, and grammatical tools, with the assistance of both textual and contextual indicators. The mode of signification that leads to these allusive meanings may be described as contextual and situational signification. Allusive meanings are meanings dependent upon utterances, rather than mental concomitants necessarily entailed by them. The study also establishes that many Qur’anic verses contain allusive meanings and that the purposes pursued by the Qur’an through this style reflect its broad expressive potential across vital thematic domains. 2026-01-01T00:00:00Z