147 Numaralı Mühimme Defterinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (Sayfa Aralığı 311-467)

Abstract

ÖZET: Osmanlı Devleti’nde karar organı olan Divân-ı Hümâyûnda alınan kararlar padişah tarafından onaylandıktan sonra, düzenlenen hükümlerin sûretlerinin kaydedildiği defterlere mühimme defteri denilmektedir. Divân-ı Hümâyûnda; siyasi, idari, iktisadi ve sosyal meseleler hakkında birçok konu görüşülerek karara bağlanılır ve bu kararlar mühimme defterlerine kaydedilirdi. Ana kaynak niteliğinde olan mühimme defterlerinde merkez ve taşra teşkilatı hakkında pek çok bilgi bulunmaktadır. Mühimme defterleri dört kısımdan oluşmaktadır. Padişahın payitahtta bulunduğu zamanlarda, vezîriâzam başkanlığındaki divân toplantısında alınan kararların yazıldığı defterlere mühimme defteri denir. Padişah ve sadrazamın aynı anda payitaht dışında bulunduğu zamanlarda rikâb kaymakamının başkanlık yaptığı divânda alınan kararların kaydedildiği defterlere rikâb mühimmesi denilmektedir. Padişah ve sadrazamın aynı anda payitaht dışında bulunduğu zaman onların yerine vekil olarak kaymakamın divâna başkanlık yaptığı ve hükümlerin kaydedildiği defterler kaymakam mühimmesi olarak adlandırılmaktadır. Sadrazam orduyla birlikte serdâr-ı ekrem olarak seferde olduğu zamanlarda toplanan divânda alınan kararların kaydedildiği defterlere de ordu mühimmesi adı verilmiştir. Transkripsiyon ve değerlendirmesini yaptığımız 147 numaralı mühimme defteri, Sultan I. Mahmud dönemine ait bilgileri ihtiva etmektedir. Bu çerçevede defterlerdeki hükümlerden hareketle, Osmanlı Devleti’nin 1739-1741 yılları arasındaki iç ve dış meseleleriyle ilgili farklı alanlarda çok sayıda konu ele alınıp değerlendirilmiştir.

ABSTRACT: The decisions taken in the Divân-ı Hümâyûn, which is the decision organ in the Ottoman Empire, after the approval of the sultan, the books in which copies of the edicts are recorded are called Mühimme Book. Mühimme books are a main source. In Divân-ı Hümâyûn; many subjects were discussed and decisions were taken on issues, including political, administrative, economic and social issues, and these decisions were recorded in the Mühimme books. A large amount of information about the central and provincial governance can be obtained from Mühimme books. There are four types of Mühimme books. Mühimme books consist of four types. When the sultan was capital city, the books in which the decisions taken at the council meeting headed by vezîriâzam were written are called Mühimme books. When the sultan grand vizier are out of in capital city at the same time, the book in which the decisions taken in the court chaired by the governor of rikâb were recorded are called Rikâb Mühimmesi. When the sultan and grand vizier are not in capital city the book, in which the governor preside at divân and provisions are recorded as the governor's Kaymakam Mühimmesi. When grand vizier was on the campaign as Serdârı Ekrem with army, book in which decisions taken in the divân are recorded, is also called Ordu Mühimmesi Mühimme Book No.147, which we have transcribed and evaluated, covers the period of Mahmud I. In this study, besides the information about the Divân-ı Hümâyûn and the evaluation of the Mühimme book, the political events of the period of Mahmud I were tried to be included as well in 1739-1741. In the book we examined in this context, provisions are found about the events that disrupts the peace regarding some complaints of the people, rebellion and banditry activities during reign of Mahmud I.