Turkish Language and Literature https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1390 2026-09-24T11:55:17Z 2026-09-24T11:55:17Z YAKIŞIR, Akif https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6368 2026-09-24T11:22:13Z 2016-01-01T00:00:00Z

Mehmed Ali Hilmi Dedebaba’nın Dîvânı YAKIŞIR, Akif ÖZET: Mehmed Ali Hilmi Dedebaba, Bektaşiliğin-Balım Sultan tarafından kurulduğu söylenen Babağan kolunun 19. yy’deki en ünlü Dedebabasıdır. İlk eğitimini ailesinden almış, devamında annesi ve babası izinden giderek Aşçı Ali Baba’nın rehberliğinde Merdivenköy Şahkulu Sultan Dergâhı postnişini büyük Hacı Hasan Baba’ya intisab ederek henüz 14 yaşındayken Bektaşiliğe girmiştir. Bektaşilikte en yüksek derece olan Dedebabalığa yükselmiştir. Hilmi Dedebaba’nın incelediğimiz divanın yanında Kaşifü’l Reddiyesi ve Erkamname adlı eserleri vardır. Bu eserler kısaca tanıtıldı. Hilmi Dedebaba Divanı’nı incelerken evvela Bektaşilik nedir sorusuna cevap verildi. Hilmi Dedebaba’nın eserleri kısaca tanıtıldı. Divan, incelenirken elde edilen iki nüsha dikkate alınarak hazırlandı. Şiirlerinde Hilmi ve Hilmi Dedebaba mahlaslarını kullanan şair Niyazi Mısri ve Turabi’den etkilenmiştir. Divanda Turabi için yazdığı bir şiiri de var. Mehmet Ali Hilmi Dedebaba şiirlerinde ayet ve hadisler bir bütün olarak verilmeyip metinde bir bölümü verilmememiş ve kafiyeye uygun olarak bölümler halinde alıntı yapılmıştır. Yazar vezin konusunda başarılı sayılamaz. Zira birçok şiirinde vezin kusurludur. Bunun yanında şair vezne uydurmak için Arapça kelimeleri “Hızır, Kudüs” örneklerinde olduğu gibi Türkçe okumuş Yine Türkçe kelimeleri “N’ eyleyeyim, n’ ola” şeklinde kısaltarak vezne uydurmaya çalışmıştır. Divandaki 347 şiirden 3’ü kasidedir. Bu kasidelerinde kasidenin tüm bölümleri yoktur. Kısacası birçok mutasavvıf gibi Hilmi Dede de şekli manaya feda etmiştir. Divanı muhteva olarak dini ve tasavvufi olarak inceledik. Divandaki ayet ve hadisler tespit edilerek ayet ve hadis metinleri tam yazılarak mealleri verildi. Bektaşi olan şair şiirlerinde ehl-i beyt ve 12 imama çokça yer vermiştir. Ehl-i beyt ve 12 imam hakkında bilgi verilerek ilgili beyitler verilmiştir. Hilmi Dedebaba’nın Dîvânı üzerinde yapılacak çalışmalara kolaylık sağlaması temennisiyle divanın sonuna indeks eklendi.; ABSTRACT: Mehmed Ali Hilmi Dedebaba is the 19th century’s most popular Dedebaba of the Bektashi order and its practice’s Babagan branch wich is said found by Balım Sultan. He had his first education from family environment, then like his father and mother under the guıdance of Cook Ali Baba he joined Merdıvenköy Şahkulu Sultan Dervish Lodge Sheikh Hacı Hasan Baba he entered Bektashi order and practice only just at the age of 14. He promoted to the highest degree of Bektashi order and practise Dedebaba. Beside the collection of poems that we examind he has essays called Kaşiful Esrar Reddiyesi. Before examining Hilmi Dedebaba’s Divan firstly it was tried to answer what Bektashi order and practise is. His essays were shortly introduced. While the Divan the optainedtwo vowmes were considered while the Divan was examined. The poet who used Hilmi and Hilmi Baba nicknames was effected by Turabi. He has a poem he wrote for Turabi in his Divan. In Mehmet Ali Dedebaba poems the verses and hadiths are not given entirely some parts of them are given and adapted to the rhythm in poems. The writer is not supposed successful even it can be said that he is unsuccessful. Because rhythem is troublesome in his many poems. Beside this to adapt the rhythem he read the Arabic words like Turkish as ‘’Hızır ‘’, ‘’Kudüs’’. Again he abbreviated Turkish words to adapt to the rhythem like ‘N’eyleyeyim, n’ola”. Among 347 poems of collections three of them are eulogy and there aren’t all parts of these qasidas. Shortly like many sufis Hilmi Dedebaba sacrificed meaning to the form. Contently we examined his Divan sufisticly and religiously. Hilmi Dedebaba being aBektashi the poet order and practice gave place to family of prophet and twelve imam very much. By giving information about the family of prophet and twelve imam related couplet were given as samples. An index was attached to the end of collection of poem.

2016-01-01T00:00:00Z CAN, Çetin https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6140 2026-06-08T08:12:57Z 2019-01-01T00:00:00Z

Muhammed Bin Ayas Kıyâfet-nâme (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin) CAN, Çetin ÖZET: Kıyâfet-nâme adlı eseri, Arapçadan Türkçeye çeviren Muhammed bin Ayâs’tır. Kitabın asıl yazarı ise Ebu Abdullah bin Muḥammed bin Ebi Talib el-Afşâri ed-Dımeşki’dir. Kitabın yazarının deyimiyle bu eser bir edep ve siyâset kitabıdır. Metinde eserin yazılış tarihi Hazret-i Muhammed’in hicretinin yedi yüz elli yedinci senesi olarak belirtilmiş ve bu da tahminen 15. yüzyıla denk gelmektedir. Kıyâfet-nâme üzerinde yapılan bu çalışma Giriş, İnceleme, Metin ve Dizin bölümlerinden oluşmuştur. Giriş bölümünde, Kıyâfet-nâme adlı eserin muhtevası, nüshaları ve yazılış sebebi üzerinde durulmuştur. İnceleme bölümünde, metnin dil özellikleri üzerinde durulmuş, yazım (imla), ses bilgisi ve şekil bilgisi özellikleri ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Metin bölümünde ise eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Dizin bölümünde ise metnin dizini oluşturulmuştur. Çalışmamızın sonunda yararlandığımız kaynakların yer aldığı Kaynakça yer alır.; ABSTRACT: It is Muhammad bin Ayâs, who translated the Kıyâfet-nâme from Arabic into Turkish. The main author of the book is Ebi Abdullah bin Muḥammed bin Ebi Talib al-Afşâri ed-Dımeşki. As the author of the book says, it is a book of decency and politics. The writing date of the work is seven hundred and fifty-seventh years of the emigration of Prophet Muhammad. This corresponds to the 15th century. This study on Kıyâfet-nâme consists of Introduction, Review, Text and Index sections. In the introductory part, the content, copies and the reason for the writing of the garment-name are discussed. In the examination section, the language features of the text are emphasized and the spelling, phonetic and morphological features are discussed in detail. In the text section, the transcribed text of the work is given. In the index section, the text is indexed. At the end of our study, there is a Bibliography which contains the resources we use.

2019-01-01T00:00:00Z PINAR BURTAKUCİN, Şilal https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6130 2026-05-13T11:57:54Z 2019-01-01T00:00:00Z

Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ (s. 131-269) Giriş-İnceleme-Metin-Dizin PINAR BURTAKUCİN, Şilal ÖZET: “Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ” Nâ’ilî mahlaslı bir müellif tarafından, 19. yüzyılda mesnevi şekliyle yazılmıştır. Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ’de Kerbela Olayı anlatılmaktadır. Destanda Müseyyeb Gâzî adındaki kahramanın Kerbela Olayı’nın intikamını almak için yaptığı savaşlar ve çeşitli olaylar anlatılmaktadır. Giriş kısmında yazar ve eser hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde; eserin imlâ, ses ve şekil özellikleri çeşitli örneklerle gösterilmiştir. Metin bölümünde ise eserin transkripsiyonlu şekli verilmiştir. Dizin bölümünde, eserde geçen kelimelerin gramatikal dizini oluşturularak anlamları verilmiştir. Çalışmada yararlanılan eserler de Kaynakça başlığı altında verilmiştir. Eserin 2 ile 130 sayfaları Neslihan SEMERCİ ELMAS tarafından çalışılmıştır.; ABSTRACT: Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ ”Nâ’ilî was written by a pseudonym author in the 19th century in mesnevi form. The Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ’ describes the Karbala Event. The hero named Müseyyeb Gâzî fought to avenge the Karbala Event. The work also describes this struggle of Müseyyeb Gâzi. In the Introduction part of the work, information about the author and the work is given. In the review section of the work; the spelling, sound and form characteristics of the work are shown with various examples. In the text section, the transcribed form of the work is given. In the index section, the meanings of the words in the work are given by forming the grammatical index. The works used in the study are given under the title of bibliography. Pages 2 to 130 of the work were studied by Neslihan Semerci Elmas.

2019-01-01T00:00:00Z SEMERCİ ELMAS, Neslihan https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6078 2026-04-14T06:55:29Z 2019-01-01T00:00:00Z

Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ (s. 2-130) Giriş-İnceleme-Metin-Dizin SEMERCİ ELMAS, Neslihan ÖZET: Türk Edebiyatında manzum veya nesir türünde birçok eser yazılmıştır. Bu eserlerden biri de 19. yüzyılda yazılan Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ’dir. Bu destan Nâ’ilî mahlaslı bir müellif tarafından mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Metnin 2 ile 130 sayfaları arasında 10 da gazel bulunmaktadır. Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ’de Kerbela Olayı anlatılmaktadır. Destanda Müseyyeb Gâzî adında bir kahramanın Hz. Hüseyin’in intikamını almak için yaptığı savaşlar ve ardından gelişen olaylar anlatılmaktadır. Metnin Giriş kısmında yazar ve eser hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde ise metnin imlâ, ses ve şekil özellikleri üzerinde durulup örneklerle gösterilmiştir. Metin bölümünde ise Osmanlıca yazılan metnin transkripsiyonlu şekli verilmiştir. Dizin bölümünde, metindeki kelimelerin dizini oluşturulup kelimelerin anlamları verilmiştir. Çalışma boyunca yararlandığımız kaynaklar Kaynakça başlığı altında verilmiştir.; ABSTRACT: Numerous works of poetry or prose have been written in Turkish literature. One of these works is Dāstān-ı Müseyyeb Gāzḭ, written in the 19th century. This epic was written in masnavi genre by an artist named Nâ’ilî. Between 2 and 130 pages of the text, there are 10 da ghazals. The Dāstān-ı Müseyyeb Gāz’ describes the Karbala Event. A hero named Müseyyeb Gâzî in the epic Hz. Hüseyin's wars to avenge and the events that followed. Information about the author and the work is given in the Introduction. In the examination section, the spelling, sound and form features of the text are emphasized and various examples are given. In the text sec-tion, the transcribed form of the text written in Ottoman language is given.In the index section, the words in the text are indexed and the meanings of the words are given.The sources we used during the study are given under the title of Bibliog-raphy.

2019-01-01T00:00:00Z