https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1269 2026-10-14T20:26:52Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6416 Lêkolînek Li Ser Radyoşanoyên di Radyoya Rewanê da KAYA, Serhat KURTE: Bi dahêna radyoyê ra gelek bernameyên cur bi cur hatine weşandin û pêwendîyên însan û gelan li dinyayê bi hevdu ra xurttir bûne. Radyo ne tenê di warê agahdarkirin û nûçeya, herwiha di warê wêjeyê da jî gavên xurt avêt û bernameyeke weke radyoşano kir nava lîteratura xwe. Di wêjeya Kurdî da jî gelek weşanên radyoyên curbicur xizmet kirine û zêdetir di warê stranan da bûne dengê çanda Kurdî. Ji wan weşanên radyoyan da yek jî weşanên Radyoya Rewanê ye ku ev weşanên kurmancî ji bo pêşketina lîteratura Kurdî bûn qonaxeke sereke û çand û hunera Kurdî bi saya weşanên radyoyê pêşdatir çû. Di nav bernameyên Radyoya Rewanê da weşanên radyoşanoyan jî cihekî grîng digirt. Şanoyên ku heya niha hatibûn nivîsin an jî radyoşanoyên ku ji nû va dihatin veçêkirin ji bo guhdarên radyoyê li ser mîkrofonê dihatin lîstin. Gelek kedkar û nivîskarên Kafkasyayê di rêya veçêkirin û nivîsîna radyoşanoyan da xebat kirine û ew weşan bi saya wan pêşdatir çûne. Heya roja îroyîn tu xebat li ser radyoşanoyên Radyoya Rewanê nehatibû kirin. Me jî armanc kir wekî lêkolînekî li ser van radyoşanoyan bikin, yên ku di bin tarîyê da mane derxin holê û grîngîya wê nîşanî xwîneran bikin. Ev xebat jî li ser radyoşanoyên ku di Radyoya Rewanê da hatine weşandin lêkolînê dike, yên ku li ser medyayên civakî hatine weşandin bi kurtasî dinirxîne, tesbît dike û bi taybetî jî ji ber hebûna metn û qeyda wan, zêdetir li ser radyoşanoyên bi navên “Bêqelen” û “Destebirak” Radiwest e. Hêvî ew e ku ev xebata yekem a li ser radyoşanoyên Radyoya Rewanê derî li xebatên dîtir veke û ji wan xebatan ra bibe xîmekî.; ÖZET: Radyonun icadıyla birlikte birçok radyo programı yayına girdi ve dünyanın birbiri ile iletişimi daha da güçlendi. Radyo sadece haber ve bilgi verme alanında değil, ayrıca edebiyat alanında da sağlam adımlar attı ve radyo tiyatrosu gibi programları literatürüne ekledi. Kürt edebiyatın da da birçok radyo kürtçe yayınlar yaparak edebiyata hizmetler yapmıştır ve özellikle Kürt ezgileri konusunda Kürt kültürüne katkıda bulunmuşardır. Kafkasya kürtlerinin edebiyatının gelişmesinde de Erivan Radyosunun önemli bir rolü olmuştur ve kürt edebiyat ve kültürü radyo yayınları sayesinde daha da ilerleme kaydetmiştir. Erivan Radyosunun programlarında radyo tiyatrolarının yayınlanması önemli bir yer tutmaktaydı. O güne kadar yazılmış tiyatrolar veya yazılan radyo tiyatroları radyo dinleyicileri için mikrofonda oynanılıyordu. Birçok ünlü Kafkasya yazarı radyo tiyatrosu yazarlığında ve düzenlenmesinde çalışmalar yürütmüş ve onlar sayesinde bu yayınlar daha da ilerlemiştir. Bu çalımada Erivan Radyosunda yayınlanan radyo tiyatroları üzerine araştırma yapmakta, sosyal medyada yayınlanan tiyatroları kısaca değerlendirmekte, tespit etmekte ve özellikle metinlerinin ve kayıtlarının elde edilmesinden dolayı Bêqelen” ve “Destebirak” adlı radyo tiyatroları üzerine derinlemesine durmaktadır. Umud ederiz ki Erivan Radyosu tiyatroları üzerine yazılan bu ilk çalışma gelecek yeni çalışmalara kapı aralar ve o yapılacak çalışmalara bir temel oluşturur.; ABSTRACT: With the invention of the radio, many radio programs were broadcast and the communication of the world with each other became stronger. Radio took solid steps not only in the field of news and information, but also in the field of literature and added programs such as radio theater to its literature. In Kurdish literature, many radios have made services to literature by broadcasting in Kurdish, and they have contributed to Kurdish culture, especially in terms of Kurdish melodies. Yerevan Radio also played an important role in the development of the literature of the Kurds of the Caucasus, and Kurdish literature and culture made further progress thanks to its radio broadcasts. The broadcasting of radio theaters had an important place in the programs of Yerevan Radio. The theaters that were written until that day or the radio theaters that were written were played on the microphone for the radio listeners. Many famous Caucasian writers have worked on radio theater writing and editing, and thanks to them, these publications have progressed further. In this study, he conducts research on the radio theaters broadcast on Yerevan Radio, briefly evaluates and identifies the theaters broadcast on social media, and elaborates on the radio theaters called “Bêqelen” and “Destebirak”, especially due to the acquisition of their texts and recordings. We hope that this first study on Yerevan Radio theaters will open the door to new studies to come and form a basis for those studies. 2022-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6415 Dîwana Mela Yasîn Yusrî (Metin û Lêkolîn) GEZER, Semih KURTE: Edebiyata Kurdî ya Klasîk ji serdema Eliyê Herîrî heta sedsala bîst û yekê bi gelek helbestvanan û berhemên wan gihiştiye asteke bilind. Dîwanên ku di vî warî de hatine nivîsandin ji hêla naverok û şeklî ve kevneşopiya nûsîna edebiyata klasîk bi awayekî zelal nişan didin. Mela Yasîn Yusrî, yek ji wan helbestvanên Edebiyata Kurdî ya klasîk e ku di sedsala bistî de bi helbestên xwe yên klasîk di nav alimên medreseyan de hatiye naskirin. Yusrî bi helbestên xwe yên ji hêla edebî ve bi hêz in dide xuyakirin ku wî tradîsyona edebiyata Kurdî ya Klasîk heta serdema jiyaye jî bi awayekî serkeftî domandiye. Me di vê xebata xwe ya li ser Dîwana Mela Yasîn Yusrî de tîpguhêziya metnê kir û helbestên wî nirxandin. Em ji hêla teşeyên nezmê û unsûrên kulturî ve li ser helbestên wî rawestiyan; me di vê xebata xwe de dîsa cih da jiyan û berhemên helbestvan. Armanca me ji vê xebatê ev e ku Mela Yasîn Yusrî bidin nasandin û ev tez bibe wesîle da ku dîwana wî wekî berhemên klasîk ên din di Edebiyata Kurdî de cihê xwe bigire.; ÖZET: Klasik Kürt Edebiyatı, Eliyê Herîrî’nin yaşadığı dönemdenden yirmi birinci yüzyıla kadar bir çok şairin yetiştiği ve eserlerini verdiği bir edebiyattır. Bu edebiyat geleneğinin ürünü olan onlarca divan günümüze kadar gelmiş ve Molla Yasî’nin divanı da bunlardan bir örnektir. 20.yüzyılda yaşayan Molla Yasîn Yusrî, Klasik Kürt edebiyatında bu geleneğin önemli bir temsilcisi olup yazdığı şiirlerle daha çok Kürt medreselerinde ulema tarafından tanınan bir şairdir. Edebî açıdan güçlü olan şiirleri, Klasik Kürt Edebiyatı yazı geleneğinin, şairin yaşadığı yüzyıla kadar devam ettiğini göstermektedir. Tez çalışmasında divan metnini transkribe ederek şiirlerini içerik ve şekil yönüyle inceledik. Nazim şekilleri ve kültür unsurları bağlamında söz konusu şairin şiirleri üzerinde durduk ve hayatı ve eserleri hakkında bilgi verdik. Bu çalışmada gayemiz Molla Yasîn Yusrî’yî tanıtmak ve yazdığı divanı Klasik Kürt edebiyatına kazandırmaktır.; ABSTRACT: Classical Kurdish literature covers the works of poets of the period starts from the time Eliyê Herîrî lived to the 21stcentury. Dozens diwans as a production of this literary tradition have survived until today and Mullah Yasrî’s diwan is an example of them. Mullah Yasîn Yusrî who lived in the 20th century is an important representative of this tradition in classical Kurdish literature. He is mostly known by ulema in Kurdish madrasa. His poems that are powerful in terms of literacy shows that the writing tradition of classical Kurdish literature continued until the century the poet lived. In this paper, the text of diwan was transcribed and its poems were examined regarding content and form. Poems were studied within the context of verse styles and cultural elements, and information about his life and works was provided. The purpose of this study is to introduce Mullah Yasîn Yusrî and introduce his dwan into the classic Kurdish literature. 2015-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6414 Bazı Kuru Fasulye (Phaseolus Vulgaris L.) Genotiplerinin Erzincan Koşullarındaki Verim ve Verim Özelliklerinin Belirlenmesi TAŞKESEN, Saadettin ÖZET: Bu çalışma 2017 yılında, Erzincan koşullarında farklı kuru fasulye genotiplerinin verim ve verim unsurlarının araştırılması amacı ile Erzincan Merkez Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme alanlarında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuş, 10 adet kuru fasulye genotipi kullanılmıştır. Araştırmada tane verimi (kg/da) ile bitki sıklığı (adet), bitki boyu (cm), ilk bakla yüksekliği (cm), bitkide bakla sayısı (adet), baklada tane sayısı (adet), bitkide tane verimi (g), 100 tane ağırlığı (g), çıkış gün sayısı (gün ), çiçeklenme gün sayısı (gün), vejetasyon gün sayısı (gün) gibi bazı verim unsurlarına ait ölçüm ve gözlemler yapılmıştır. Çalışmada; bitki sıklığı 7,30 adet/bitki-15,13 adet/bitki, bitki boyu 52,5 cm-105,7 cm, bitkide dal sayısı 3,43 adet-4,10 adet, ilk bakla yüksekliği 12,83 cm-22,33 cm, bitkide bakla sayısı 18,91 adet-36,83 adet, baklada tane sayısı 2,60 adet-3,75 adet, bitkide tane verimi 21,70-42,40 g/bitki, 100 tane ağırlığı 31,83 g-52,41 g, dekara tane verimi 238,96 g-381,22 g, çıkış gün sayısı 11,33 gün-14,33 gün, çiçeklenme gün Sayısı 40,00 gün-52,00 gün ve vejetasyon süreleri 116,00 gün-137,66 gün arasında bulunmuştur. Tüm genotipler arasında en yüksek verimli olarak belirlenen Mecidiye çeşidi 15,00 adet bitki sıklığına, 57,46 cm bitki boyuna, 4,10 adet bitkide dal sayısına, 13,33 cm ilk bakla yüksekliğine, 19,10 adet bitkide bakla sayısına, 2,60 adet baklada tane sayısına, 27,10 g bitkide tane verimine, 52,41 g 100 tane ağırlığına, 381,22 kg da tane verimine, 14,33 çıkış gün sayısına, 40,33 çiçeklenme gün sayısına ve 125,00 vejetasyon gün sayısına sahip olduğu tespit edilmiştir.; ABSTRACT: This study was conducted to determine some yield and yield components of ten common bean genotypes in the experimental area of Erzincan Horticultural Research Institute in 2017 under Erzincan conditions. The study was designed in the randomized block design with three replications and used 10 line genotyping. Data were collected on some yield and yield composition such as, plant density, plant height, number of main brunch, first pod height, pod number per plant, kernel number per pod, plant yield, 100 kernel weight, grain yield per decare, vegetation period, time of flowering and time of emergence. The characteristics seen in the study changed among 7.30-15.13 plant per square meter in plant density, 52.5-105.7 cm in plant height, 3.43-4.10 number in number of main brunch, 12.83-22.33 cm in first pod height, 18.91-36.83 number in pod number per plant, 2.60-3.75 number in kernel number per pod, 21.70-42.40 g in plant yield, 31.83-52.41 g in 100 kernel weight, 283.96-381.22 kg/da in grain yield, 11.33-14.30 emergence time, 40.00-52.00 flowering time and 116.00-137.66 days in vegetation period. The most high yielding cultivar Mecidiye among the genotypes had 57.46 cm of plant heigh, 15 plant number in a square meter, 4.10 number of main brunch, 13.33 cm of first pod height, 19.10 number of pod number per plant, 2.60 number of kernel number per plant, 381 kg/da of yield, 27.10 g of plant yield, 52.41 g of 100 kernel weight, 14.33 days of emergence time, 40.33 days of flowering time and 125.00 days of vegetation period. 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6413 C60 Fulleren Nanoparçacıkların Glioblastom U373 Hücreleri Gelişimi ve İstilası Üzerindeki Etkisi BAYSAL, Sevda ÖZET: Glioblastoma Multiforme (GBM), birincil Merkezi Sinir Sistemi tümörü olup, tüm beyin tümörleri arasındaki en sık görülen, en agresif ve en ölümcül olanıdır. Tedavi stratejileri arasında cerrahi tedavi, radyoterapi ve kemoterapi bulunmaktadır. Ancak GBM hücrelerinin istilaya eğilimli olmaları nedeniyle bu tedavi stratejileri yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yeni tedavi stratejileri araştırılmakta ve özellikle de hedefe yönelik ilaç tedavi yöntemleri üzerinde durulmaktadır. Tam olarak bu noktada nanoteknoloji kullanılmaktadır. Nanoteknoloji ile üretilen nanoparçacıklar ve özellikle C60 fulleren güçlü antikanser aktivite, güçlü antioksidan etki, antimikrobiyal etki, antiviral etki ve radikal süpürücü özellikleri ile GBM tedavisinde hem hedefe yönelik ilaç hem de yeni bir teknoloji olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, nanopartiküllerin kanser hücreleri üzerindeki etkisinin mekanizmalarını netleştirmek için glioblastoma U373 hücrelerinde C60 fulleren’in istila aktivitesi ve hücre iskeleti proteinlerinin ekspresyonu üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Mevcut çalışmanın sonucunda, C60 fulleren’in glioblastoma U373 hücresinin özellikle hücre iskeletini, fibronektin üretimini ve hareketliliğini etkilemek için güçlü olduğunu göstermiştir. Ayrıca mevcut çalışmanın sonuçlarında gözlenen veriler bir bütün halinde değerlendirildiğinde C60 fulleren, hücre iskeleti ana yapıları olan ara filamentleri ve mikrotübülleri zıt yönde etkilemiştir. Bununla birlikte, C60 fulleren’in glioblastoma hücre göçü üzerindeki inhibitör etkisine, GFAP yukarı regülasyonu ve Tübülin aşağı regülasyonu eşlik ettiği tespit edilmiştir. C60 fulleren nanoparçacıkları, hücre iskeletinin yeniden düzenlenmesi üzerindeki etkinin yanı sıra glioblastoma hücrelerinin reaktivitesini de düzenler. Bu nedenle C60 fulleren, GBM istilasında rol oynadığı gibi glioblastoma hareketliliğinin baskılanmasında da rol oynayabilir.; ABSTRACT: Glioblastoma Multiforme (GBM) is the primary Central Nervous System tumor and is the most common, most aggressive and deadly of all brain tumors. Treatment strategies include surgery, radiotherapy, and chemotherapy. However, these treatment strategies are insufficient because GBM cells are prone to invasion. For this reason, new treatment strategies are being researched and especially targeted drug treatment methods are emphasized. This is exactly where nanotechnology is used. Nanoparticles produced with nanotechnology and especially C60 fullerene are used as both a targeted drug and a new technology in GBM treatment with their strong anticancer activity, strong antioxidant effect, antimicrobial effect, antiviral effect and radical scavenging properties. The aim of this study was to examine the effect of C60 fullerene on the invasion activity and expression of cytoskeletal proteins in glioblastoma U373 cells to clarify the mechanisms of the effect of nanoparticles on cancer cells. The result of the present study showed that C60 fullerene is particularly potent to affect the cytoskeleton, fibronectin production and motility of glioblastoma U373 cell. In addition, when the data observed in the results of the current study were evaluated as a whole, C60 fullerene affected the intermediate filaments and microtubules, which are the main cytoskeletal structures, in the opposite direction. However, the inhibitory effect of C60 fullerene on glioblastoma cell migration was found to be accompanied by GFAP upregulation and Tubulin downregulation. C60 fullerene nanoparticles regulate the reactivity of glioblastoma cells as well as the effect on cytoskeletal reorganization. Therefore, C60 fullerene may play a role in the suppression of glioblastoma motility as well as in GBM invasion. 2021-01-01T00:00:00Z