https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1389 Basic Islamic Sciences Tue, 27 Oct 2026 10:27:38 GMT 2026-10-27T10:27:38Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6460 Hz. Peygamber’in (S) Kriz Yönetim Anlayışı KİTAZ, Huzeyfe ÖZET: Krizler, birey ve toplumların düzenini tehdit eden, belirsizlik ve risk içeren olağan dışı durumlardır. Siyasi, askerî, sosyal ve ekonomik alanlarda ortaya çıkabilen krizlerin etkili biçimde yönetilmesi; önceden tedbir alınmasını, kriz sırasında doğru ve zamanında karar verilmesini ve kriz sonrasında gerekli değerlendirme ve düzenlemelerin yapılmasını gerektirmektedir. Hz. Peygamber’in (s) hayatı incelendiğinde, farklı nitelikteki krizlerle karşılaştığı ve bunları yönetirken belirli ilke ve yöntemleri esas aldığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Hz. Peygamber’in kriz yönetim anlayışını temel ilkeler, kriz aşamaları ve yönetsel boyutları bakımından ortaya koymaktır. Bu doğrultuda kriz, yönetim ve kriz yönetimi kavramları ele alınmakta; tesebbüt, istişare, sabır, kararlılık, cesaret, merhamet, yardımlaşma, dua ve değerlendirme gibi temel ilkeler incelenmektedir. Uygulama bölümünde siyasî, askerî, sosyal ve ekonomik krizlere ilişkin tarihî örnekler kriz öncesi, kriz esnası ve kriz sonrası aşamalar çerçevesinde analiz edilmektedir. Farklı kriz örneklerinin ortak bir kavramsal çerçevede değerlendirilmesiyle Hz. Peygamber’in kriz yönetim anlayışının temel unsurları belirlenmekte ve bütüncül bir nebevî kriz yönetimi modeli ortaya konulmaktadır.; ABSTRACT: Crises are extraordinary situations that threaten the stability of individuals and societies and involve uncertainty and risk. The effective management of crises that may arise in political, military, social, and economic contexts requires taking preventive measures in advance, making appropriate and timely decisions during the crisis, and undertaking the necessary evaluations and adjustments in its aftermath. An examination of the life of the Prophet Muhammad reveals that he encountered crises of various kinds and adopted specific principles and methods in managing them. The aim of this study is to examine the Prophet’s approach to crisis management in terms of its fundamental principles, stages of crisis management, and managerial dimensions. Accordingly, the concepts of crisis, management, and crisis management are examined, along with key principles such as tasabbût, consultation, patience, determination, courage, compassion, mutual assistance, supplication, and evaluation. In the practical section, historical examples of political, military, social, and economic crises are analyzed within the framework of the pre-crisis, crisis, and post-crisis stages. By evaluating different crisis cases within a common conceptual framework, the study identifies the fundamental elements of the Prophet’s approach to crisis management and proposes a comprehensive Prophetic model of crisis management. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6460 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6459 Şeyh Muhammed B. İbrahim Ebû Hıdır’ın "Kurratu A‘Yuni Uli’r Rağabât Fî Beyâni Envâi’l-Mebniyyât Ve’l-Mu‘Rabât" Adlı Eserinin İnceleme ve Tahkîki ELSENNUH, Amir ÖZET: Bu tez çalışması, Muhammed b. İbrahim Ebû Hıdır’a ait "Kurretu A'yuni Uli'r-Rağabât fî Beyâni Envâ'i'l-Mebniyyât ve'l-Mu'rebât" adlı yazma eserin akademik incelenmesini (dirâse) ve edisyon kritiğini (tahkik) konu edinmekte olup iki ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın inceleme kısmına ayrılan birinci bölümü iki alt başlık etrafında şekillenmiştir. İlk kısımda müellifin hayatı, ilmî şahsiyeti, icazet (isnad) zincirindeki yeri, hocaları, talebeleri ve telif ettiği eserler detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Doğrudan eserin tahliline ayrılan ikinci kısımda ise, eserin adının ve müellife aidiyetinin tespiti yapılmış; yazarın meseleleri ele alış biçimi, takip ettiği genel metodoloji ve istifade ettiği kaynaklar incelenmiştir. Tezin ikinci bölümü metnin tahkik ve neşrine hasredilmiştir. Yazma metnin tesisi sürecinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) Tahkik ve Neşir Esasları benimsenmiş; atıfların belgelendirilmesi, dipnot ve kaynakça düzeninde ise İSNAD Atıf Sistemi esas alınmıştır.; ABSTRACT: This thesis focuses on the academic study (dirasah) and critical edition (tahqiq) of the manuscript titled "Qurrat A'yun Uli'r-Raghabat fi Bayani Anwa'i'l-Mabniyyat wa'l-Mu'rabat" by Muhammad b. Ibrahim Abu Khıdır, and it consists of two main chapters. The first chapter, which is dedicated to the study part of the research, is structured around two sub-headings. The first section details the author's life, scholarly personality, his position in the chain of transmission (isnad/ijazah), his teachers, his students, and his authored works. The second section, which is devoted directly to the analysis of the work, establishes the title of the manuscript and confirms its attribution to the author. Furthermore, it examines the author's approach to various subjects, the general methodology he followed, and the sources he utilized. The second chapter of the thesis is dedicated to the critical edition and publication of the text. During the process of establishing the manuscript text, the Editing and Publication Principles of the Center for Islamic Studies (ISAM) of the Turkish Diyanet Foundation were adopted. Additionally, the ISNAD Citation Style was used for the documentation of citations, footnotes, and the organization of the bibliography. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6459 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6458 İslam Hukukunda Hayvan Alım-Satımı ve İlgili Hükümler BÜRKÜK, Bünyamin ÖZET: İslâm hukukunda hayvan alım satımı; hayvanın mal ve mütekavvim mal niteliği, kendisinden dinen meşru bir menfaat elde edilebilmesi ve satım akdinin geçerlilik şartları bakımından çeşitli fıkhî meseleleri kapsamaktadır. Hayvanların beslenme, ulaşım, ziraat, güvenlik, üretim ve ticaret gibi farklı alanlarda insan hayatında önemli bir yere sahip olması, hangi şartlar altında satım akdine konu edilebileceklerinin belirlenmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışmada, hayvan alım satımına ilişkin hükümlerin incelenmesi, mezheplerin konuya yönelik yaklaşımlarının karşılaştırılması ve bu hükümlerin dayandığı fıkhî ölçütlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada mukayeseli fıkıh yöntemi benimsenmiş; Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin görüşleri temel kaynaklarından yararlanılarak karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle satım akdinin kuruluşu ve geçerliliğiyle ilgili esaslar ile mütekavvim mal kavramı incelenmiştir. Ardından hayvan satışının hükmüne etki eden garar, cehalet, ma‘dûmun satımı, teslim edilebilirlik ve müşâ‘ mülkiyet gibi meseleler değerlendirilmiştir. Hayvanın dölünün ve cenininin satımı, hablü’l habele, mezâmîn ve melâkıh gibi klasik satış biçimleri ile farklı hayvan türlerinin satımı; meşru menfaat, mülkiyet, temizlik necâset ve teslim imkânı ölçütleri çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma sonucunda hayvanların satımına ilişkin hükmün yalnızca etlerinin yenmesinin helâl veya haram olmasına bağlı olmadığı tespit edilmiştir. Bir hayvanın satım akdine konu edilebilmesi bakımından mülkiyet altına alınmış ve teslim edilebilir olması, akid mahallinin yeterince belirli bulunması ve hayvandan dinen meşru bir menfaat sağlanabilmesi temel ölçütler olarak öne çıkmaktadır. Mezhepler arasındaki görüş ayrılıklarının ise çoğunlukla meşru menfaatin kapsamı, hayvanın temizlik veya necâset niteliği, mütekavvim mal kabul edilip edilmemesi ve ilgili nasların yorumlanmasındaki farklılıklardan kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre hayvan satışının hükmü, hayvanın niteliği ile ondan yararlanmanın dinî ve hukukî mahiyetinin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir.; ABSTRACT: The sale and purchase of animals in Islamic law involve various juristic issues concerning whether an animal qualifies as property and as mutaqawwam property, whether a legally recognized benefit may be derived from it, and whether the contract of sale fulfils the required conditions of validity. This study aims to examine the legal rulings concerning animal sales, compare the approaches adopted by the Islamic schools of law, and identify the principal juristic criteria underlying these rulings. The study adopts a comparative Islamic jurisprudence approach and examines the views of the Hanafi, Maliki, Shafi‘i, and Hanbali schools on the basis of their primary sources. Within this framework, the fundamental principles governing the formation and validity of a contract of sale and the concept of mutaqawwam property are first examined. The study then evaluates such matters as gharar, uncertainty, the sale of non existent subject matter, deliverability, and co ownership, all of which may affect the legal status of animal sales. Classical forms of sale, including the sale of an animal’s offspring or unborn young, habal al habala, madamin, and malaqih, as well as the sale of different animal species, are examined in terms of legally recognized benefit, ownership, purity and impurity, and the possibility of delivery. The findings demonstrate that the legal ruling concerning the sale of an animal does not depend solely on whether its meat is lawful or unlawful for consumption. The main criteria determining whether an animal may constitute the subject matter of a valid contract of sale are that it can be legally owned and delivered, that the subject matter of the contract is sufficiently specified, and that a legally recognized benefit can be derived from it. The differences among the Islamic schools of law primarily arise from their respective interpretations of the scope of legally recognized benefit, the status of animals in terms of purity and impurity, their qualification as mutaqawwam property, and the relevant textual evidence. Accordingly, the legal status of animal sales requires a comprehensive assessment that considers both the characteristics of the animal and the religious and legal nature of the benefit derived from it. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6458 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6457 El-Fevâidu’l-Mufîde ‘Alâ Harîdeti’l-Avâmili’l-Cedîde Adlı Eserin Tahkik ve Tahlili FEREC, Abdullatif ÖZET: Bu tez, Abdulfettâh el-Mahmûdî’nin el-Fevâʾidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde adlı eserinin tahkikini konu edinmekte olup giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı ve yöntemi gibi teze dair temel meselelere yer verilmiştir. Birinci bölümün ilk kısmında müellifin hayatı, Yetiştiği ortamı, Ailesi, çocukları, Hocaları, Talebeleri, İlmi faaliyetleri ve eserleri ele alınmıştır. Yaşadığı bölgede halk üzerinde önemli bir etkiye sahip olan, Medrese inşa etmesi, talebe yetiştirmesi ve telif faaliyetleriyle öne çıkan âlimlerden biri olan Abdulfettah el-Mahmûdî, farklı ilim dallarında çok sayıda eser kaleme almıştır. Müellifin çeşitli alanlara yayılan eserlerinin sayısı otuza ulaşmaktadır. İkinci kısmda ise el-Fevâidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde eseri, adı ve telif tarihi, müellife aidiyeti, telif amacı, konusu, dili ve üslubu, kaynakları ve istişhat yöntemi başlıklar altında incelenmiştir. İkinci bölümde, el-Fevâidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde adlı eserin tahkikli neşrine yer verilmiştir. Tahkik, yazma eserlerin neşrine ilişkin İSAM tarafından belirlenen ilmî esaslar doğrultusunda gerçekleştirilmiş ve müellif nüshası esas alınmıştır. Bunun yanı sıra gerekli görülen yerlerde açıklayıcı notlar eklenmiş; metinde yer alan âyet, hadis, şiir ve çeşitli görüşlerin kaynakları tespit edilerek tahricleri yapılmıştır. Böylece eserin ilmî usullere uygun ve güvenilir bir metin hâlinde ortaya konulması amaçlanmıştır.; ABSTRACT: This thesis focuses on the critical edition of Abd al-Fattāḥ al-Maḥmūdī’s al-Fawāʾid al-Mufīda ʿalā Kharīdat al-ʿAwāmil al-Jadīda and consists of an introduction and two chapters. In the introduction, core aspects of the dissertation—such as the topic, objective, and methodology are presented. In the first section of the first chapter, the author’s life, the environment in which he was raised, his family, children, teachers, students, scholarly activities, and works are examined. As one of the prominent scholars who exerted a significant influence on the populace of his region and distinguished himself through the construction of madrasas, the training of students, and his authorship activities, ʿAbd al-Fattāḥ al-Maḥmūdī authored numerous works across various branches of science. The number of works composed by the author in diverse fields reaches thirty. In the second part, the work al-Fawāʾid al-mufīda ʿalā Ḥarīdat al-ʿAwāmil al-jadīda is examined under headings such as its title and date of composition, attribution to the author, purpose of composition, subject matter, language and style, sources, and method of quotation/evidence. The second chapter presents the critical edition of al-Fawāʾid al-Mufīda ʿalā Kharīdat al-ʿAwāmil al-Jadīda. The edition was prepared in accordance with the scholarly principles established by İSAM for the critical editing of manuscript works, with the authorial copy taken as the primary manuscript. In addition, explanatory notes were provided where necessary, and the sources of Qurʾanic verses, hadiths, poems, and various scholarly opinions cited in the text were identified and documented. Through these procedures, the study aims to establish a reliable text in accordance with the principles of scholarly critical editing. Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6457 2026-01-01T00:00:00Z