https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1388 History Thu, 24 Sep 2026 07:10:10 GMT 2026-09-24T07:10:10Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6349 147 Numaralı Mühimme Defterinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (Sayfa Aralığı 311-467) SEVİCİ, Medine ÖZET: Osmanlı Devleti’nde karar organı olan Divân-ı Hümâyûnda alınan kararlar padişah tarafından onaylandıktan sonra, düzenlenen hükümlerin sûretlerinin kaydedildiği defterlere mühimme defteri denilmektedir. Divân-ı Hümâyûnda; siyasi, idari, iktisadi ve sosyal meseleler hakkında birçok konu görüşülerek karara bağlanılır ve bu kararlar mühimme defterlerine kaydedilirdi. Ana kaynak niteliğinde olan mühimme defterlerinde merkez ve taşra teşkilatı hakkında pek çok bilgi bulunmaktadır. Mühimme defterleri dört kısımdan oluşmaktadır. Padişahın payitahtta bulunduğu zamanlarda, vezîriâzam başkanlığındaki divân toplantısında alınan kararların yazıldığı defterlere mühimme defteri denir. Padişah ve sadrazamın aynı anda payitaht dışında bulunduğu zamanlarda rikâb kaymakamının başkanlık yaptığı divânda alınan kararların kaydedildiği defterlere rikâb mühimmesi denilmektedir. Padişah ve sadrazamın aynı anda payitaht dışında bulunduğu zaman onların yerine vekil olarak kaymakamın divâna başkanlık yaptığı ve hükümlerin kaydedildiği defterler kaymakam mühimmesi olarak adlandırılmaktadır. Sadrazam orduyla birlikte serdâr-ı ekrem olarak seferde olduğu zamanlarda toplanan divânda alınan kararların kaydedildiği defterlere de ordu mühimmesi adı verilmiştir. Transkripsiyon ve değerlendirmesini yaptığımız 147 numaralı mühimme defteri, Sultan I. Mahmud dönemine ait bilgileri ihtiva etmektedir. Bu çerçevede defterlerdeki hükümlerden hareketle, Osmanlı Devleti’nin 1739-1741 yılları arasındaki iç ve dış meseleleriyle ilgili farklı alanlarda çok sayıda konu ele alınıp değerlendirilmiştir.; ABSTRACT: The decisions taken in the Divân-ı Hümâyûn, which is the decision organ in the Ottoman Empire, after the approval of the sultan, the books in which copies of the edicts are recorded are called Mühimme Book. Mühimme books are a main source. In Divân-ı Hümâyûn; many subjects were discussed and decisions were taken on issues, including political, administrative, economic and social issues, and these decisions were recorded in the Mühimme books. A large amount of information about the central and provincial governance can be obtained from Mühimme books. There are four types of Mühimme books. Mühimme books consist of four types. When the sultan was capital city, the books in which the decisions taken at the council meeting headed by vezîriâzam were written are called Mühimme books. When the sultan grand vizier are out of in capital city at the same time, the book in which the decisions taken in the court chaired by the governor of rikâb were recorded are called Rikâb Mühimmesi. When the sultan and grand vizier are not in capital city the book, in which the governor preside at divân and provisions are recorded as the governor's Kaymakam Mühimmesi. When grand vizier was on the campaign as Serdârı Ekrem with army, book in which decisions taken in the divân are recorded, is also called Ordu Mühimmesi Mühimme Book No.147, which we have transcribed and evaluated, covers the period of Mahmud I. In this study, besides the information about the Divân-ı Hümâyûn and the evaluation of the Mühimme book, the political events of the period of Mahmud I were tried to be included as well in 1739-1741. In the book we examined in this context, provisions are found about the events that disrupts the peace regarding some complaints of the people, rebellion and banditry activities during reign of Mahmud I. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6349 2022-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6200 Son Saat Gazetesine Göre Türkiye’deki İç Politika (1925-1928) ALKAN, Ayşe ÖZET: Gazeteler, basın hayatının en etkili araçlarından biridir. Hazırlan bu tez çalışmasında, İlk Çağ’dan günümüze kadar basının önemi açıklanmıştır. Osmanlı Devleti ile başlayan Türk basın tarihi evreler şeklinde irdelenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Kuruluş Dönemi’nde 16 Mart 1925’te yayın hayatına giren Son Saat gazetesinin 1925-1928 yılları arasında yayınlanan mevcut nüshaları, taranarak transkript edilmiştir. Gazete her açıdan ele alınarak tanıtımı yapılmıştır. Gazetede yayınlanan haber başlıklarından ve haber içeriklerinden yola çıkılarak gazetenin yayın politikası analiz edilmiştir. Siyaset ve basın yakın bir ilişki içinde olmuş ve basın, çoğu zaman devlet ve siyasetin sesini temsil etmiştir. Son Saat gazetesinin yayın tarihi Türkiye Cumhuriyet Tarihi’nin en sancılı dönemlerinden birine denk gelmektedir. Nitekim 13 Şubat 1925’te, Türkiye’de Şeyh Sait İsyanı gerçekleşmiştir. Bu isyan sonucunda sıkıyönetim ilan edilmiştir. Bu durum, her alana olduğu gibi basın hayatına da tesir etmiştir. Son Saat gazetesinin yayın hayatında olduğu 1925-1928 yılları arasında, tekke ve zaviyelerin kapatılması, Şapka İnkılabı, Medeni Kanun’un kabulü ve Harf İnkılabı gerçekleşmiştir. Şeyh Sait İsyanı ve bu yenilik hareketleri, Son Saat gazetesinin objektifinden ele alınarak siyasetin basın üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Son Saat gazetesi daha önce tarih araştırmalarına konu olmadığından çalışmanın son bölümünde 1925-1928 yılları arasında yayın hayatına giren gazetenin mevcut nüshaları taranmış ve yayınlanan siyasi haberlerin başlık indekslemesi yapılmıştır. Bu metodun tercih edilmesinin temel sebebi ise gazetenin yayın politikasını bütün bir şekilde görerek ilerde yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır.; ABSTRACT: Newspapers are one of the most effective tools of the press. In this thesis study, the importance of the press from the first age to the present has been explained. The history of the Turkish press, which began with the Ottoman Empire, has been analyzed in stages. Existing copies of Son Saat newspaper, which went into publication on March 16, 1925, during the Foundation Period of the Republic of Turkey, published between 1925 and 1928, were scanned and transcribed. The newspaper was introduced by considering all aspects. The publication policy of the newspaper was analyzed by looking at the news headlines and news contents published in the newspaper. Politics and the press have always been in a close relationship. The press has generally represented the voice of the government and politics. The publication date of the Son Saat newspaper has coincided with one of the harshest periods in the History of the Republic of Turkey. The Sheikh Said Rebellion occurred in Turkey on February 13, 1925. Martial law had been declared as a result of this rebellion. This situation had an impact on the press life as well as in every field. The closure of dervish lodges and Islamic monastery, the Hat Revolution, the adoption of the Civil Law, and the Alphabet Revolution occurred between the years of 1925-1928, when the newspaper Son Saat was in publication. The Sheikh Said Rebellion and these reform movements have been handled through the aspects of the Son Saat newspaper, and the effect of politics on the press has been evaluated. In the last part of the study, the current copies of the newspaper, which went into publication between 1925-1928, have been scanned and the headline indexing of the published political news has been made because Son Saat has not been the subject of historical research before. The main reason for choosing this way has been to see the publication policy of the newspaper as a whole and to light on future studies. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6200 2022-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6198 H. 985/ M. 1577 Tarihli, 30 Numaralı Mühimme Defterinin Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (s. 128-247) GENÇ, Süreyya ÖZET: Osmanlı Devleti’nde de sistemli bir şekilde defter tutma usulü mevcuttu. Nitekim daha ilk dönemlerden beri defter tutulduğu ve bunların muhafaza edildiği anlaşılmaktadır. Divân-ı Hümâyun’da tutulan defterlerin en önemlilerinden biri “Mühimme Defterleri”dir. Divanda görüşülen ve devletin iç ve dış meselelerine ait siyasî, askerî, idarî ve iktisadî bakımdan önemli bulunan konular reisü’l-küttâb başkanlığındaki kâtibler heyeti tarafından bu defterlere kaydedilmiştir. Hazırlanan çalışma, H.985 (M.1577) tarihli 30 Numaralı Mühimme Defteri’nin 128 ile 247. sayfalarını içermektedir. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Divân-ı Hümâyun, Mühimme Defterleri ve III. Murad Dönemi hakkında genel bilgiler aktarılmıştır. Birinci bölümde defterin tanıtım ve değerlendirmesi, ikinci bölümde ise eski yazıdan latin harflerine çevrilen metnin transkripsiyonu, özetleri ve sonuç yer almaktadır. Günümüz Latin Alfabesine çevrilen her hükmün sol köşesine köşeli parantez ile [ ] defterdeki sayfa numarası belirtilmiş, altına ise hüküm numaraları yazılmıştır. 30 Numaralı Mühimme Defteri (s.128-247) ‘nin çalışmaya konu olan kısmında, eşkıyalık olayları başta olmak üzere bazı kalelerin inşa ve tamiri, imar faaliyetleri, dönemin başkenti konumundaki İstanbul’un et iaşesinin temini, vakıflar, sosyal durum ve iktisadî faaliyetler ile beraber bir dizi konuyu içermesi bakımından da zengin bir yelpazeye sahiptir.; ABSTRACT: In the Ottoman Empire, there was a systematic method of bookkeeping. As a matter of fact, it is understood that books have been kept and preserved since the earliest times. One of the most important of the notebooks kept in Divan-ı Hümâyun is the "Mühimme Notebooks". The matters that were discussed in the Divan and that were important in terms of politics, military, administrative and economic aspects of the internal and external issues of the state were recorded in these notebooks by the committee of clerks under the presidency of reisü'l-küttab. The prepared study includes pages 128 and 247 of Mühimme Notebook No. 30, dated H.985 (M.1577). The study consists of an introduction and two parts. In the introduction part, Divan-ı Hümâyun, Mühimme Notebooks and III. General information about the Murad Period is given. In the first part, there is the introduction and evaluation of the notebook, and in the second part, the transcription, summaries and conclusion of the text translated from the old text to the Latin letters. The page number in the book is indicated with square brackets [ ] on the left corner of each provision translated into today's Latin Alphabet, and the number of the provision is written below it. In the part of the Mühimme Book No. 30 (p.128-247), which is the subject of the study, the construction and repair of some castles, especially the banditry events, reconstruction activities, the supply of meat supply in Istanbul, which was the capital of the period, foundations, social situation and economic activities. It also has a rich spectrum in terms of including a number of subjects. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6198 2022-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6190 Maarif Gazetesinin (11-20 Sayıları) Transkripti ve Değerlendirmesi ARAN, Birgül ÖZET: II. Abdülhamit döneminde gazetelere uygulanan sansür ve bu dönemde iyi eğitimli bir kuşağın yetişmesi, edebi akımlara ve dergilere ilgiyi artırmıştır. 1885-1896 yılları arasında Ara Nesil adıyla anılan edebiyat akımı döneminde Maarif Mecmuası da ortaya çıkmış ve bu edebiyat akımının özelliklerini yansıtan bir dergi olmuştur. Maarif, ilk yayınlandığında fen ve edebiyat ağırlıklı olmak üzere tıp, elektrik ve icatlar gibi konulara ağırlık verse de, daha sonra edebi yanı ağır basan bir dergi olmuştur. Dergide gerek gelenekçi, gerekse yenilikçi Türk edebiyat tarihinin önemli isimleri yazmıştır. Maarif üslup olarak, diğer dergilere göre daha sade bir üslupla güncel konuları ele almıştır. Edebi konularda bile sade bir üsluptan yana olduğu söylenebilir. Bununla birlikte II. Abdülhamit döneminden günümüze kadar iktidarların hoşlarına gitmeyen haberler yapan basın organlarının sansür ve yasaklamalarla engellediği görülmektedir.; ABSTRACT: The censorship imposed on newspapers during the reign of Abdul Hamid II and the growth of a well-educated generation in this period increased the interest in literary movements and magazines. Between 1885 and 1896, the Maarif Newspaper emerged during the literary movement known as "Ara Nesil", which may be called interval generation, and Maarif newspaper turned into a magazine reflecting the characteristics of this literary movement. Although Maarif initially focused on science and literature, especially on medicine, electricity and inventions, it later became a magazine that emphasised literature. Influential writers of both traditional and innovative Turkish literary history wrote works in the magazine. Maarif addressed current issues in a more straightforward style compared to other magazines. It can be said that the magazine preferred an unsophisticated style even in literary matters. Nevertheless, It is observed that press organs that publish news that the governments do not enjoy have been prevented by censorship and prohibitions since the period from Abdul Hamid II till now. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6190 2022-01-01T00:00:00Z