https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1378 Institute of Social Sciences 2026-10-23T22:57:24Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6458 İslam Hukukunda Hayvan Alım-Satımı ve İlgili Hükümler BÜRKÜK, Bünyamin ÖZET: İslâm hukukunda hayvan alım satımı; hayvanın mal ve mütekavvim mal niteliği, kendisinden dinen meşru bir menfaat elde edilebilmesi ve satım akdinin geçerlilik şartları bakımından çeşitli fıkhî meseleleri kapsamaktadır. Hayvanların beslenme, ulaşım, ziraat, güvenlik, üretim ve ticaret gibi farklı alanlarda insan hayatında önemli bir yere sahip olması, hangi şartlar altında satım akdine konu edilebileceklerinin belirlenmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışmada, hayvan alım satımına ilişkin hükümlerin incelenmesi, mezheplerin konuya yönelik yaklaşımlarının karşılaştırılması ve bu hükümlerin dayandığı fıkhî ölçütlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada mukayeseli fıkıh yöntemi benimsenmiş; Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin görüşleri temel kaynaklarından yararlanılarak karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle satım akdinin kuruluşu ve geçerliliğiyle ilgili esaslar ile mütekavvim mal kavramı incelenmiştir. Ardından hayvan satışının hükmüne etki eden garar, cehalet, ma‘dûmun satımı, teslim edilebilirlik ve müşâ‘ mülkiyet gibi meseleler değerlendirilmiştir. Hayvanın dölünün ve cenininin satımı, hablü’l habele, mezâmîn ve melâkıh gibi klasik satış biçimleri ile farklı hayvan türlerinin satımı; meşru menfaat, mülkiyet, temizlik necâset ve teslim imkânı ölçütleri çerçevesinde incelenmiştir. Araştırma sonucunda hayvanların satımına ilişkin hükmün yalnızca etlerinin yenmesinin helâl veya haram olmasına bağlı olmadığı tespit edilmiştir. Bir hayvanın satım akdine konu edilebilmesi bakımından mülkiyet altına alınmış ve teslim edilebilir olması, akid mahallinin yeterince belirli bulunması ve hayvandan dinen meşru bir menfaat sağlanabilmesi temel ölçütler olarak öne çıkmaktadır. Mezhepler arasındaki görüş ayrılıklarının ise çoğunlukla meşru menfaatin kapsamı, hayvanın temizlik veya necâset niteliği, mütekavvim mal kabul edilip edilmemesi ve ilgili nasların yorumlanmasındaki farklılıklardan kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre hayvan satışının hükmü, hayvanın niteliği ile ondan yararlanmanın dinî ve hukukî mahiyetinin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir.; ABSTRACT: The sale and purchase of animals in Islamic law involve various juristic issues concerning whether an animal qualifies as property and as mutaqawwam property, whether a legally recognized benefit may be derived from it, and whether the contract of sale fulfils the required conditions of validity. This study aims to examine the legal rulings concerning animal sales, compare the approaches adopted by the Islamic schools of law, and identify the principal juristic criteria underlying these rulings. The study adopts a comparative Islamic jurisprudence approach and examines the views of the Hanafi, Maliki, Shafi‘i, and Hanbali schools on the basis of their primary sources. Within this framework, the fundamental principles governing the formation and validity of a contract of sale and the concept of mutaqawwam property are first examined. The study then evaluates such matters as gharar, uncertainty, the sale of non existent subject matter, deliverability, and co ownership, all of which may affect the legal status of animal sales. Classical forms of sale, including the sale of an animal’s offspring or unborn young, habal al habala, madamin, and malaqih, as well as the sale of different animal species, are examined in terms of legally recognized benefit, ownership, purity and impurity, and the possibility of delivery. The findings demonstrate that the legal ruling concerning the sale of an animal does not depend solely on whether its meat is lawful or unlawful for consumption. The main criteria determining whether an animal may constitute the subject matter of a valid contract of sale are that it can be legally owned and delivered, that the subject matter of the contract is sufficiently specified, and that a legally recognized benefit can be derived from it. The differences among the Islamic schools of law primarily arise from their respective interpretations of the scope of legally recognized benefit, the status of animals in terms of purity and impurity, their qualification as mutaqawwam property, and the relevant textual evidence. Accordingly, the legal status of animal sales requires a comprehensive assessment that considers both the characteristics of the animal and the religious and legal nature of the benefit derived from it. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6457 El-Fevâidu’l-Mufîde ‘Alâ Harîdeti’l-Avâmili’l-Cedîde Adlı Eserin Tahkik ve Tahlili FEREC, Abdullatif ÖZET: Bu tez, Abdulfettâh el-Mahmûdî’nin el-Fevâʾidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde adlı eserinin tahkikini konu edinmekte olup giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı ve yöntemi gibi teze dair temel meselelere yer verilmiştir. Birinci bölümün ilk kısmında müellifin hayatı, Yetiştiği ortamı, Ailesi, çocukları, Hocaları, Talebeleri, İlmi faaliyetleri ve eserleri ele alınmıştır. Yaşadığı bölgede halk üzerinde önemli bir etkiye sahip olan, Medrese inşa etmesi, talebe yetiştirmesi ve telif faaliyetleriyle öne çıkan âlimlerden biri olan Abdulfettah el-Mahmûdî, farklı ilim dallarında çok sayıda eser kaleme almıştır. Müellifin çeşitli alanlara yayılan eserlerinin sayısı otuza ulaşmaktadır. İkinci kısmda ise el-Fevâidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde eseri, adı ve telif tarihi, müellife aidiyeti, telif amacı, konusu, dili ve üslubu, kaynakları ve istişhat yöntemi başlıklar altında incelenmiştir. İkinci bölümde, el-Fevâidu’l-mufîde ʿalâ Harîdeti’l-ʿAvâmili’l-cedîde adlı eserin tahkikli neşrine yer verilmiştir. Tahkik, yazma eserlerin neşrine ilişkin İSAM tarafından belirlenen ilmî esaslar doğrultusunda gerçekleştirilmiş ve müellif nüshası esas alınmıştır. Bunun yanı sıra gerekli görülen yerlerde açıklayıcı notlar eklenmiş; metinde yer alan âyet, hadis, şiir ve çeşitli görüşlerin kaynakları tespit edilerek tahricleri yapılmıştır. Böylece eserin ilmî usullere uygun ve güvenilir bir metin hâlinde ortaya konulması amaçlanmıştır.; ABSTRACT: This thesis focuses on the critical edition of Abd al-Fattāḥ al-Maḥmūdī’s al-Fawāʾid al-Mufīda ʿalā Kharīdat al-ʿAwāmil al-Jadīda and consists of an introduction and two chapters. In the introduction, core aspects of the dissertation—such as the topic, objective, and methodology are presented. In the first section of the first chapter, the author’s life, the environment in which he was raised, his family, children, teachers, students, scholarly activities, and works are examined. As one of the prominent scholars who exerted a significant influence on the populace of his region and distinguished himself through the construction of madrasas, the training of students, and his authorship activities, ʿAbd al-Fattāḥ al-Maḥmūdī authored numerous works across various branches of science. The number of works composed by the author in diverse fields reaches thirty. In the second part, the work al-Fawāʾid al-mufīda ʿalā Ḥarīdat al-ʿAwāmil al-jadīda is examined under headings such as its title and date of composition, attribution to the author, purpose of composition, subject matter, language and style, sources, and method of quotation/evidence. The second chapter presents the critical edition of al-Fawāʾid al-Mufīda ʿalā Kharīdat al-ʿAwāmil al-Jadīda. The edition was prepared in accordance with the scholarly principles established by İSAM for the critical editing of manuscript works, with the authorial copy taken as the primary manuscript. In addition, explanatory notes were provided where necessary, and the sources of Qurʾanic verses, hadiths, poems, and various scholarly opinions cited in the text were identified and documented. Through these procedures, the study aims to establish a reliable text in accordance with the principles of scholarly critical editing. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6456 Kimlik, Yabancılaşma ve Modern Birey: Gaye Boralıoğlu Romanlarının Yapısal ve Tematik Açıdan İncelenmesi BIÇAK, Rukiye ÖZET: Modernleşme, toplumsal yapıları dönüştürmekle birlikte bireyin kimlik algısını ve kültürel dünyasını da derinden etkileyen bir süreçtir. Geleneksel bağların zayıflamasıyla birlikte aile, din ve gelenek temelli kimlik yapıları çözülmüş; birey, kimliğini yeniden inşa etme zorunluluğu ile karşı karşıya kalmıştır. Bu durum, bireyin iç dünyasında yabancılaşma, ötekileşme ve kimlik bunalımı gibi deneyimlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışma, modernleşme sürecinin birey üzerindeki etkilerini Gaye Boralıoğlu’nun romanları üzerinden kimlik ve yabancılaşma kavramları çerçevesinde ele almaktadır. Nitel araştırma deseni ve doküman incelemesi yöntemine dayanan çalışmada, Boralıoğlu’nun romanlarında kimliğin sabit bir yapıdan ziyade sürekli dönüşen ve kırılgan bir süreç olarak kurgulandığı; yabancılaşmanın ise bireyin beden, mekân ve toplumsal hafıza ile kurduğu ilişkilerdeki kopuşlar üzerinden görünürlük kazandığı ortaya konmuştur. Ayrıca yazarın modern bireyin içsel çatışmalarını ve varoluşsal gerilimlerini kendine özgü bir dil ve anlatım tekniğiyle ele aldığı görülmektedir.; ABSTRACT: Modernization, while transforming social structures, is a process that profoundly affects an individual's perception of identity and cultural world. With the weakening of traditional ties, identity structures based on family, religion, and tradition have dissolved; individuals have been faced with the necessity of reconstructing their identities. This situation has paved the way for experiences such as alienation, othering, and identity crisis in the individual's inner world. This study examines the effects of the modernization process on the individual through the novels of Gaye Boralıoğlu, within the framework of the concepts of identity and alienation. Based on a qualitative research design and document analysis method, the study reveals that in Boralıoğlu's novels, identity is constructed not as a fixed structure but as a constantly transforming and fragile process; and alienation becomes visible through the ruptures in the individual's relationships with their body, space, and social memory. Furthermore, it is observed that the author addresses the internal conflicts and existential tensions of the modern individual with her unique language and narrative technique. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6455 Romandan Tiyatroya Uyarlama ve Kuram: Charles Dıckens’ın Büyük Umutlar’ı MANTARCI, Hasan ÖZET: Bu tez, Charles Dickens’ın Büyük Umutlar (Great Expectations) adlı kanonik romanının John Clifford tarafından 1988 yılında gerçekleştirilen tiyatro uyarlamasını; romandan tiyatroya geçişte yaşanan türsel dönüşüm, medyum özgüllüğü ve dramaturjik çeviri kuramları bağlamında inceler. Çalışmanın temel amacı, anlatıcı odaklı ve geniş zamanlı bir edebi metnin, tiyatronun görsel/işitsel gösterge sistemleri karşısında uğradığı dönüşümü ve bu metinlerarası aktarımın kuramsal boyutlarını ortaya koymaktır. Bu dramaturjik ve göstergebilimsel dönüşümün arkasındaki sosyo-politik zemini ise Margaret Thatcher dönemi İngiltere’sinin neoliberal iklimi ve ilişkilerin metalaşması oluşturur. Clifford’ın uyarlaması, Viktorya dönemine ait sınıf hiyerarşisini ve mülkiyet odaklı statü arayışını tiyatronun gösterme moduyla yeniden kurgularken 1980’lerin yeni sağ politikalarının bir aynası haline gelir. Oyunda Pip karakterinin sınıfsal yükselme çabası neoliberal öznenin (Homo Economicus) rekabetçi başarı anlayışıyla doğrudan örtüşürken; Satis House’un klostrofobik duvarları, kamusal alanın tasfiyesine karşı geliştirilen mülkiyet odaklı evcil bir hapishane patolojisi olarak sahneye taşınır. Avukat Jaggers’ın çıkara dayalı profesyonel mesafesi ile katibi Wemmick’in geliştirdiği kimlik bölünmesi ise piyasa rasyonelliğinin insan psikolojisinde yarattığı parçalanmayı somutlaştırır. Tezin kuramsal çerçevesini uyarlama kuramları (Linda Hutcheon), tiyatro göstergebilimi ve dramaturjik çeviri (Patrice Pavis) oluşturmakta; analiz sürecinde kendine mal etme (appropriation), onarım (reparations), adaptürji (adapturgy) ve nakit bağı (cash-nexus) kavramlarından yararlanılır. Eleştirel ve dramaturjik metin analizine dayanan bu çalışma; uyarlamanın kaynak metne bağımlı ikincil bir kopya olmadığını, aksine edebi bir metnin farklı bir medyumda zamansız ve evrensel bir sistem eleştirisine dönüştüğü özerk bir sanatsal üretim olduğunu ortaya koyar.; ABSTRACT: This thesis analyzes John Clifford’s 1988 stage adaptation of Charles Dickens’s canonical novel Great Expectations within the framework of generic transformation, medium specificity, and dramaturgical translation involved in adapting a novel for the stage. The main goal of the study is to show how a story-based literary work spanning a long period changes when brought onto the stage with its visual and auditory performance elements, and to explore the theoretical aspects of this process. The socio-political context behind this theatrical adaptation is shaped by the neoliberal policies and the commercialization of social life in Margaret Thatcher’s Britain. While Clifford reshapes the Victorian class hierarchy and the desire for social status through the stage, his adaptation also reflects the New Right politics of the 1980s. In the play, Pip’s struggle for social mobility matches the competitive success mentality of the neoliberal individual (Homo Economicus). Meanwhile, the tight, closed space of Satis House appears as a claustrophobic domestic space, created as a response to the decline of the public space. Lawyer Jaggers’s detached professionalism and his clerk Wemmick’s split identity highlight how market logic breaks down human psychology. The theoretical framework relies on adaptation theory (Linda Hutcheon), theatre semiotics, and dramaturgical translation (Patrice Pavis), using concepts such as appropriation, reparations, adapturgy, and the cash-nexus. Based on a critical reading of the text, this study shows that an adaptation is not merely a secondary copy tied to its source material. Instead, it is an independent work of art that turns a literary text into a lasting critique of the social system across different mediums. 2026-01-01T00:00:00Z