Toprak Bilimi ve Bitki Besleme

Farklı Gübre Uygulamalarının Tagetes Erecta Cv. Antigua Yellow F1 ve Tagetes Patula Cv. Nana Cresta Flame Çeşitlerinde Morfolojik ve Verim Parametrelerine Etkileri

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT

Farklı Gübre Uygulamalarının Tagetes Erecta Cv. Antigua Yellow F1 ve Tagetes Patula Cv. Nana Cresta Flame Çeşitlerinde Morfolojik ve Verim Parametrelerine Etkileri KAYA, Neslişah ÖZET: Bu çalışmada, kadife çiçeği (Tagetes erecta cv. Antigua Yellow F1 ve Tagetes patula cv. Nana Cresta Flame) çeşitlerinde farklı gübre uygulamalarının morfolojik ve verim parametreleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Deneme, Elazığ ili Merkez ilçesinde dış mekân koşullarında yürütülmüş ve tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre planlanmıştır. Gübre uygulamaları olarak torf (kontrol), küçükbaş hayvan gübresi (KG), tavuk gübresi (TG) ve suni gübre (SG, 15-15-15) kullanılmıştır. 45.gün ölçümlerinde AY çeşidinde ortalama bitki boyu 19,6 cm, PN çeşidinde ise 19,8 cm bulunmuştur. Gövde çapı AY’de 6,9 mm, PN’de 3,6 mm olarak ölçülmüş ve uygulamalar arasında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir (p<0,001). Yaprak sayısı bakımından AY ortalama 13,8 adet ile PN’den (9,6 adet) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,001). Çiçek tomurcuğu sayısı PN’de ortalama 4,2 adet, AY’de ise 3,7 adet olarak kaydedilmiştir. Hasat döneminde AY çeşidinde bitki yaş ağırlığı 134,2 g, PN’de ise 44,1 g olarak ölçülmüştür (p<0,001). Çiçek sayısı bakımından PN ortalama 5,2 adet ile AY’den (3,5 adet) daha yüksek değer göstermiştir. Çiçek çapı AY’de 6,8 cm, PN’de 5,3 cm olarak belirlenmiştir. Çiçek kuru tohum ağırlığı AY’de 2,26 g, PN’de ise 1,01 g olmuştur. Genel değerlendirmede, küçükbaş gübresi ve tavuk gübresi uygulamaları hem vegetatif hem de generatif gelişimde en yüksek ortalama değerleri vermiştir. Kimyasal gübre bazı parametrelerde sınırlı etki göstermiş, kontrol grubu ise en düşük performansı ortaya koymuştur (p<0,05). Sonuç olarak, AY çeşidinde KG uygulaması çiçek kuru ağırlığını artırmada en etkili yöntem olarak önerilmekte; PN çeşidinde ise KG ve TG uygulamaları çiçek verimini artırmada daha uygun seçenekler olarak öne çıkmaktadır. Organik gübrelerin hem vegetatif hem de generatif özelliklerde daha güçlü etki göstermesi, sürdürülebilir tarım açısından önemli bir avantaj sağlamaktadır.; ABSTRACT: In this study, the effects of different fertilizer applications on morphological and yield parameters of marigold (Tagetes erecta cv. Antigua Yellow F1 and Tagetes patula cv. Nana Cresta Flame) were investigated. The experiment was conducted under outdoor conditions in Elazığ province, Central district, using a factorial randomized plot design. Fertilizer treatments included peat (control), small ruminant manure (KG), poultry manure (TG), and synthetic fertilizer (SG, 15-15-15). At day 45, the AY variety had an average plant height of 19.6 cm, while PN reached 19.8 cm. Stem diameter was 6.9 mm in AY and 3.6 mm in PN, showing significant differences among treatments (p<0.001). Leaf number was higher in AY (13.8 leaves) compared to PN (9.6 leaves) (p<0.001). Flower bud number was 4.2 in PN and 3.7 in AY. At harvest, AY exhibited a fresh plant weight of 134.2 g, whereas PN had 44.1 g (p<0.001). PN produced more flowers (5.2) compared to AY (3.5). Flower diameter was 6.8 cm in AY and 5.3 cm in PN. Dry seed weight was 2.26 g in AY and 1.01 g in PN. Overall evaluation revealed that small ruminant manure (KG) and poultry manure (TG) applications provided the highest average values in both vegetative and generative traits. Synthetic fertilizer (SG) showed limited effects in some parameters, while the control group exhibited the lowest performance (p<0.05). In conclusion, KG application in AY variety is recommended as the most effective method to increase flower dry weight, while KG and TG applications are more suitable for enhancing flower yield in PN variety. The stronger effects of organic fertilizers on both vegetative and generative traits highlight their importance for sustainable agriculture.

Bingöl İli Yerüstü Su Kaynaklarında Nitrat Kirliliğinin Belirlenmesi ve Komşu İllerle Karşılaştırılması

Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT

Bingöl İli Yerüstü Su Kaynaklarında Nitrat Kirliliğinin Belirlenmesi ve Komşu İllerle Karşılaştırılması KINAŞ, Hayrullah ÖZET: Bu çalışmanın amacı, Bingöl ilindeki yerüstü su kaynaklarında nitrat kirliliğinin mevsimsel değişimini belirlemek ve bu değişimlerin olası nedenlerini değerlendirmektir. Mevsimsel iklim koşulları, yağış rejimi, sıcaklık değişimleri ve tarımsal faaliyetlerin yoğunluğu yüzey sularındaki nitrat konsantrasyonlarını etkileyebilmektedir. Bu nedenle, nitrat düzeylerinin mevsimsel olarak belirlenmesi su kalitesinin korunması ve sürdürülebilir su yönetimi açısından önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında, Bingöl ilindeki farklı akarsularda belirlenen 10 örnekleme noktasından sonbahar (Ekim), kış (Ocak), ilkbahar (Nisan) ve yaz (Haziran) dönemlerinde üçer (3) numune alınarak toplam 120 numune analiz edilmiştir. Numunelerde nitrat konsantrasyonlarının yanı sıra su sıcaklığı, çözünmüş oksijen ve pH değerleri belirlenmiş ve değerlendirmelerde örnekleme noktalarının ortalama değerleri esas alınmıştır. Ortalama nitrat konsantrasyonları sonbaharda 0,15–3,0 mg/L, kışın 2,0–6,0 mg/L, ilkbaharda 2,0–5,0 mg/L ve yazın 1,0–3,0 mg/L arasında değişmiştir. Su sıcaklığı 7,9–19,5 °C, çözünmüş oksijen 6,36–9,65 mg/L ve pH 7,5–8,0 aralıklarında belirlenmiştir. Nitrat konsantrasyonlarının sonbaharda daha düşük, kış ve ilkbaharda ise daha yüksek olduğu görülmüştür. En düşük ortalama nitrat değeri Adaklı ilçesindeki Horhor Deresi'nde 0,15 mg/L, en yüksek değer ise Solhan ilçesindeki Masalar Deresi'nde 6,0 mg/L olarak ölçülmüştür. Tüm numunelerde nitrat konsantrasyonlarının TS 266’da belirtilen 50 mg/L sınır değerinin oldukça altında kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, incelenen akarsularda nitrat kaynaklı belirgin bir kirlilik baskısının bulunmadığı ve su kaynaklarının nitrat açısından genel olarak düşük kirlilik düzeyine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonuçlarının su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir su yönetimi çalışmalarına katkı sağlaması beklenmektedir.; ABSTRACT: The aim of this study is to determine the seasonal variation of nitrate pollution in surface water resources in Bingöl Province and to evaluate its possible causes. Seasonal climatic conditions, precipitation regime, temperature variations, and the intensity of agricultural activities may affect nitrate concentrations in surface waters. Therefore, determining nitrate levels on a seasonal basis is important for the protection of water quality and sustainable water management. Within the scope of the study, three samples were collected from each of 10 sampling points selected on different streams in Bingöl Province during autumn (October), winter (January), spring (April), and summer (June), resulting in a total of 120 samples. In addition to nitrate concentrations, water temperature, dissolved oxygen, and pH values were measured, and the mean values of the sampling points were evaluated. The mean nitrate concentrations ranged from 0.15–3.0 mg/L in autumn, 2.0–6.0 mg/L in winter, 2.0–5.0 mg/L in spring, and 1.0–3.0 mg/L in summer. Water temperature ranged from 7.9–19.5 °C, dissolved oxygen from 6.36–9.65 mg/L, and pH from 7.5–8.0. Nitrate concentrations were lower in autumn and relatively higher in winter and spring. The lowest mean nitrate concentration was measured as 0.15 mg/L in Horhor Stream in Adaklı district, while the highest was 6.0 mg/L in Masalar Stream in Solhan district. All nitrate concentrations measured in the samples were considerably below the limit value of 50 mg/L specified in TS 266. Consequently, no significant nitrate-related pollution pressure was detected in the investigated streams, and the water resources were generally found to have low levels of nitrate pollution. The results of this study are expected to contribute to the protection of water resources and sustainable water management practices.

Yeşilırmak Nehrinde Debi-Sediment Taşınımı İlişkisinin Belirlenmesi

Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT

Yeşilırmak Nehrinde Debi-Sediment Taşınımı İlişkisinin Belirlenmesi EKİNCİ, Şerif ÖZET: Akarsularda taşınan sediment miktarı havzada oluşan erozyonun somut bir ölçütü olup, diğer hidrolojik parametrelerle birlikte önemli ölçüde akarsu debisi ile ilişkilidir. Bu çalışmada Yeşilırmak nehrinde ölçüm yapılan debi ve sediment değerleri kullanılarak; regresyon analizi bazlı sediment anahtar eğrisi ve YSA modelleri geliştirilerek sediment değerlerinin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Yeşilırmak havzası üzerindeki Durucasu, Fatlı, Gömelönü ve Çiçekbükü istasyonlarına ait EİEİ ve DSİ verileri kullanılmıştır. Öncelikle regresyon analiz yöntemi için bağımsız değişken olarak debi, bağımlı değişken olarak sediment değerleri alınarak en yüksek korelasyon (r) katsayısına sahip eşitlikler elde edilmiştir. Eşitlikleri test etmek için yine tüm ölçülen debi değerlerine karşılık sediment değerleri tahmin edilerek; ölçülmüş sediment değerleri ile karşılaştırılmıştır. İkinci olarak ise Yapay sinir ağları yönteminde MATLAB yazılımı Neural Network Toolbox kullanılarak tek veya çift gizli katmanlar ve değişen sayıda nörona sahip farklı ağ topolojileri oluşturulmuştur. Girdi olarak akım değeri kullanılmıştır. Verilerin eğitim için %70’i ve test için %30’u kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar kullanılarak YSA modeli üretilmiştir. Her iki yöntemle elde edilen modeller ile hesaplanan sediment değerleri ile ölçülen sediment değerleri arasındaki r ve Hata Kareler Ortalamasının Karekökü (RMSE) dikkate alınarak karşılaştırma yapılmıştır. Tüm istasyonlarda YSA yöntemi ile daha yüksek r değerleri elde edilmiş; hesaplanan değerler ile ölçülen değerler daha iyi örtüşme göstermiştir. Sadece Fatlı istasyonunda her iki yöntemle nispeten düşük r (YSA için 0,796; Regresyon için 0,363) değerleri elde edilmiştir. Diğer istasyonlarda YSA için 0,9 değerinin üzerinde Regresyon analizi içinse genel olarak 0,8 değerinin üzerinde r değerleri elde edilmiştir. Bu değerler istatistiksel açıdan güçlü ilişkiyi göstermekte olup sediment taşınımında modellerin kullanılabileceğini göstermektedir. Ancak düşük debi değerleri için modellerin iyi bir örtüşme sağlamadığı sonucu görülmüştür. Ayrıca mevcut ölçülmüş veriler normal dağılım göstermediğinden hareketle gelecekteki değişken koşulları da temsil edebilmesi güç olacağı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak akarsularda sediment taşınımının sağlıklı bir şekilde izlenmesinin en geçerli yolu; gelişmiş teknolojiyi doğrudan ölçüm ve veri temini için kullanmaktır. Ancak sediment ölçümünün mümkün olmadığı durumda özellikle yapay sinir ağları yöntemiyle elde edilen tahmin modellerinin sediment izlemede yüksek potansiyele sahip olduğu sonucuna varılmıştır.; ABSTRACT: The amount of sediment carried in the rivers is a concrete measure of the erosion occurring in the basin, and together with other hydrological parameters, it is significantly related to the flow rate of the river. This situation has highlighted the strong relationship between flow and sediment for sediment monitoring purposes. By using the sediment key curves prepared for this purpose, it also allowed the sediment content to be determined with the help of flow values that are relatively easy to measure. In this study, using the flow and sediment values measured in Yeşilırmak river; It is aimed to predict sediment values by developing regression analysis based sediment key curve and ANN models. EIE and DSI data of Durucasu, Fatlı, Gömelönü and Çiçekbükü stations on the Yeşilırmak basin were used in the study. First of all, for the regression analysis method, the flow rate was taken as the independent variable and the sediment values were taken as the dependent variable, and the equations with the highest correlation coefficient were obtained. All available data were used to obtain equality. In order to test the equations, sediment values were obtained against all measured flow values; were compared with the measured sediment values. Secondly, in the artificial neural networks method, single or double hidden layers and different network topologies with varying numbers of neurons were created by using the MATLAB software Neural Network Toolbox. Current value is used as input. 70% of the data was used for training and 30% for testing. ANN model was produced using the obtained results. A comparison was made between the sediment values calculated with the models obtained by both methods and the measured sediment values, taking into account the r and Root Mean Error Squares (RMSE). Higher r values were obtained by ANN method at all stations; The calculated values and the measured values showed better overlap. Relatively low r values (0.796 for ANN; 0.363 for Regression) were obtained with both methods only at Fatlı station. At other stations, r values above 0.9 were obtained for A and above 0.8 for regression analysis in general. However, it was seen that the models did not provide a good overlap for low flow values. In addition, since the current measured data do not show a normal distribution, it is understood that it will be difficult to represent the variable conditions in the future. As a result, the most valid way to monitor sediment transport in rivers in a healthy way; is to use advanced technology for direct measurement and data supply. However, in cases where sediment measurement is not possible, it has been concluded that the prediction models obtained by artificial neural network method have a high potential in sediment monitoring.

Bingöl Merkez İlçe Köylerinden Alınan Organik Gübrelerin Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi

Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT

Bingöl Merkez İlçe Köylerinden Alınan Organik Gübrelerin Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi ARIBOĞA, Şafak ÖZET: Bu çalışma Bingöl ilinin Garip, Sarıçiçek, Büyüktekören, Gözeler, Köprübaşı, İnce Su, Dik, Yeşilköy, Güveçli köyleri ve Kaleönü Mahallesinin çeşitli bölgelerinden hayvan atıkları toplanarak yapılmıştır. Bingöl, Doğu Anadolu Bölgesinde 39º - 31 ve 36º - 28º kuzey enlemleri, 41º 20 ve 39º - 56º doğu boylamları arasında bulunmaktadır. Bingöl ili sınırlarında, güneyde Diyarbakır, doğuda Muş, batıda Tunceli ve Elazığ, kuzeyde Erzurum ve Erzincan ile komşudur. Alınan hayvansal atıkların bulunduğu köyler Bingöl merkeze bağlı köylerdir. Bu araştırma hayvansal gübrelerin organik olarak kullanılması ve verimliliği arttırması amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma da Büyükbaş, Küçükbaş, Solucan ve Güvercin atıkları kullanılmıştır. Araştırma da merkeze bağlı köylerden 10 köyden 32´şer örnek toplanarak 3 tekerrürlü bir analiz yapılmıştır. Alınan örneklerde pH, EC, CaCO3, Organik madde, makro elementler (N,P,K, Mg) ile mikro elementlerin (Fe, Zn, Mn, Cu) analizleri yapılmıştır. Yapılan organik gübrelerin analizler sonuçlarında; Organik madde en yüksek küçükbaş gübresinde (%71,10) iken en düşük ise güvercin gübresinde (%31,49) bulunmuştur. Kireç (%5,50), tuzluluk (43,16 mS/cm), sodyum (%0,23) ve mangan (573,96 ppm) değerleri en yüksek solucan gübresinde bulunmuştur. En yüksek pH değeri (11,37), potasyum (%1,06) ve kalsiyum içerikleri (%0,723) güvercin gübresinde tespit edilmiştir. Güvercin gübresinde ise tuzluluk (31,49 mS/cm), kireç (%2,26), sodyum (%0,12), fosfor (%0,07) ve demir (8494,80 ppm) değerleri en düşük olarak bulunmuştur. pH değeri en düşük tavuk gübresinde (6,50) bulunmuşken, magnezyum içeriğinin en düşük (%0,201) değeri solucan gübresinde tespit edilmiştir. Büyükbaş gübresinde potasyum içeriği en düşük (%0,12) iken, çinko en yüksek (3224,40 ppm) bulunmuştur. Tavuk gübresinde magnezyum (%0,581), bakır (720,00 ppm), fosfor (%0,11) ve demir (24072,00 ppm) en yüksek değerde tespit edilmiştir. Küçükbaş gübresinde ise kalsiyum (%0,5193), bakır (9,60 ppm), mangan (47,40 ppm) ve çinko içerikleri (69,60 ppm) en düşük olarak belirlenmiştir.; ABSTRACT: This study was carried out by collecting animal wastes from various regions of the district of Bingöl, Garip, Sarıçiçek, Büyüktekören, Gözeler, Köprübaşı, İnce Su, Dik, Yeşilköy, Güveçli villages and Kaleönü District. Bingöl is located between 39º - 31 and 36º - 28º northern latitudes, 41º 20 and 39º - 56º east longitudes in the Eastern Anatolia Region. It is adjacent to Bingöl province, Diyarbakır to the south, Muş to the east, Tunceli and Elazığ to the west, Erzurum and Erzincan to the north. Bingöl Province has a terrestrial precipitation regime. The villages where the animal waste is taken are the villages of Bingöl center. This research was carried out in order to use organic fertilizers organically and increase productivity. In this study, Bovine, Sheep, Worm and Pigeon wastes were used. In the research, 32 samples from 10 villages were collected and 3 replications were performed. The analysis of pH, EC,CaCO3, organic matter, macro (N, P, K, Mg) and micro (Fe, Zn, Mn, Cu) plant nutrient determination were performed in the samples. As a results, the highest organic matter was found in sheep's manure (71.10%) while the lowest was found in pigeon manure (31.49%). Lime (5.50%), salinity (43.16 mS/cm), sodium (0.23%) and manganese contents (573.96 ppm) of organic fertilizers were found the highest in the worm fertilizer. The highest pH value (11.37), potassium (1.06%) and calcium contents (0.723%) of organic fertilizers were determined in pigeon manure. In pigeon manure, salinity (31.49 mS/cm), lime (2.26%), sodium (0.12%), phosphorus (0.07%) and iron (8494.80 ppm) values were found to be the lowest. The lowest pH value was found in the chicken manure (6.50), while the lowest value of magnesium (0.201%) was determined in the worm manure. In the cattle manure, potassium content was the lowest (0.12%) while zinc content was the highest (3224.40 ppm). In the chicken manure, magnesium (0.581%), copper (720.00 ppm), phosphorus (0.11%) and iron contents (24072.00 ppm) were found to be the highest value. In sheep manure, calcium (0.5193%), copper (9.60 ppm), manganese (47.40 ppm) and zinc contents (69.60 ppm) were found the lowest.