https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1380 Eastern Languages ​​and Literature Thu, 24 Sep 2026 04:54:51 GMT 2026-09-24T04:54:51Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6348 النحو البصري في الجواهر الحسان في تفسير القرآن لعبد الرحمن الثعالبي؛ أصوله ورجاله PIROT, Mohammed Rasul ملخص الرسالة: تتناول هّذه الرسالة العلمية بعنوان: )ّالنحو اّلبصري فّي اّلجواهر اّلحسان فّي تّفسير اّلقرآن،ّ واصوله وّرجاله( لّلشيخ اّلجليل عّبد اّلرحمن اّلثعالبي اّلمتوفى 578ّ هّجرية .ّ وقد اّستطعنا بّّفضل اّلله تّعالى مّّن تّقديم شّيء عّن رّجالت اّلنحوي وّاصوله وّمسائله مّن -ّ - خلال اّلموارد اّللغوية وّالنحوية وّالأعلام اّلبصريين، كّما جّاء فّي هّذا اّلتفسير، فّتوسعنا فّي اّلحديثّ عن هّذه اّلشؤون مّن خّلال كّتب اّلبصريين لّتوثيق اّلمسائل وّكتب اّلطبقات وّالتراجم عّن هّؤلءّ الأعلام، وّقد تّبيَّّت لّنا أّن اّلنحو اّلبصري قّد اّستحوذ عّلى هّذا اّلتفسير بّشكل خّاص، وّعلى اّلأندلسيينّ بشكل عّام لّأن عّبد اّلرحمن اّلثعالبي مّنهم، وّكانت مّيول اّلمفسر (الثعالبي) مّيول بّصرية فّي تّوجيهّ الآيات نّحويا .ّ وهذا اّلبحث: دّراسة نّظرية لّآراء أّشهر عّلماء اّلنحو اّلبصري، ثّم اّستخراج هّذه اّلآراءّ ودراستها فّي تّفسير (الجواهر اّلحسان) لّعبد اّلرحمن اّلثعالبي .ّ وقد اّستعرضت فّي هّذه اّلدراسة آّراء اّلخليل اّبن أّحمد (ت 578 ه)، وّسيبويهّ ) ت 551 هّ ( ّ والخفش اّلأوسط (ت 558ّ هّ)، وّأبوعبيدة (ت 515ّ ه)، وّالمب رد (ت 547ّ ه)، وّالَّّزَّّجَّّاجّ (ت 653 ه)، (وّأبو اّلبقاء )اّلعكبري (ت 353ّ ه; ÖZET: Şeyh Abdurrahman Alsealibi (ö 875 H) (Elnahu Albasri filcevahir Alhisan fi Tefsiril- kuran, ve Usulihi ve Ricalihi) adlı tez çalışmalarımda Allah’ın lütfü ve yardımıyla bu tefsir eserinde belirtildiği gibi Nahiv, nahiv usulü ve bazı meseleleri ile ilgili lügat, nahiv ve Basra alimlerini içeren önemli konuları ele aldık. Bu konular üzerinde meselelere, Tabakat ve bu Rical hakkında Basralıların eserleri üzerinde geniş çalışlara yaptım. Çalışmalarımda Basra Nahiv alimlerinin özel olarak bu tefsire sahip olurken Endülüs alimleri ise genel bir şekilde ilgi ve alaka gösterdikleri anlaşılmıştır. Çünkü İmam Sealibi onlardandır. Ayetlerin nahiv yönlendirmelerinde, Basra alimlerine göre meyletmişti. Bu araştırmada, Basra’da alimlerin görüşlerini inceleyip, onu Abdurrahman Sealibinin (El-Cevahir El- Hisan) tefsirinde çalışmaktır. Bu çalışmamda, Halil bin Ahmed (ö 175 H), Sibeveyh (ö 180 H), Ahfaş El-Avsat (ö 215 H), Abu Ubeyde ( Ö208 H), Mubarrid ( ö 247 H), Zeccac (ö 316 H) ve Abul Beka El-Ukburi’nin (ö 616 H) görüşlerine yer verdim.; ABSTRACT: This academic paper is entitled “Basri syntax in Jawahir Al-hisan in Qur’an elucidation, its origins and linguists”. It belongs to Abdul-Rahman Al-Tha’alibi who passed away in 875 A.H. Praise be to Allah for His help to make it possible for us to present something about the linguistic and syntactic works of Basra’s linguists. This topic has been described in detail in the frame of Basris’ reliable books for the purpose of being sure about those famous linguists. It seems that the Basri syntax particularly dominates the elucidations of the holy Qur’an and generally the syntax of Andalus, since Al-Tha’alibi was one of them. Hence, the analyst (Al-Tha’alibi) was influenced by Basri syntax in analyzing the topics. Throughout the work we have arrived at some conclusions, which have been mentioned at the end of the paper. This thesis is a hypothetical research for the viewpoint of the most famous syntacticals like basare . Then , choosing and studying them in the contextual analysis of Jawahir Al-hisan in Qur’an elucidation, its origins and linguists”. It belongs to Abdul-Rahman Al-Tha’alibi. I have presented Khalil sibawi , Al-Akhfash , Abu-Obaida , Al- Mubard , Al-Zajaj and Abu-Baqa Al-Akbari's viewpoints as well. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6348 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6315 Muhammed Kürd Ali'nin Hayatı, Eserleri ve Arap Diline Katkıları SEVİNÇ, Eyüp ÖZET: Suriye, Arap olmayan devletler tarafından uzun süre yönetildiği için onların kültür ve dillerinden etkilenmiştir. Bu bağlamda Arapçaya birçok yabancı kelime girmiş ve gündelik hayatta da kullanılmaya başlanmıştır. Bu durum da Arapçanın safiyetine zarar vermeye ve birçok Arapça kelimenin unutulmasına zemin hazırlamıştır. Nitekim Suriye, bağımsızlığını kazandıktan sonra Arapçanın yabancı kelimelerden arındırılması için bir çalışma başlatmıştır. Söz konusu çalışmada ektin rol oynayan isimlerden birisi de Muhammed Kürd Ali olmuştur. Kürd Ali, Avrupa ülkelerine yaptığı seyahatlerde oryantalistlerin doğu araştırmaları hakkında yaptıkları çalışmaları yakından görmüş ve Arap dili ile ilgili yaptıkları çalışmalar kendisinde derin bir etki bırakmıştır. Ayrıca Fransız Asya Cemiyetini yakından inceledikten sonra bu akademiye benzer bir akademinin Suriye’de kurulması gerektiği düşüncesi kendisinde oluşmuştur. Kürd Ali’nin kurulmasında öncülük ettiği Mecma‘i’l-Lugâti’l-‘Arabiyye, Suriye’de Arap dili ile ilgili yapılan çalışmaların daha sağlıklı yürütülmesine vesile olmuştur. Akademi Arapçanın yabancı kelimelerden arındırılması için etkin bir şekilde çalışmıştır. Alanında uzman kişileri istihdam eden akademi, Arapçayla ilgili önemli bilimsel çalışmalar yapmıştır.; ABSTRACT: Because Syria has been governed by the non-arabic statas a long time it has affected by their culture and language. İn this context, in Arabic has entered many barrowed words and this words used in everyday life. That situation paved harm to the original Arabic and pass into oblivon many Arabic words. So and so, after gaining independence, Syria has launched a study to be free of foreign words in Arabic. Muhammad Kurd Ali was played an active role in this study. Kurd Ali, viewed study of Orientalist that they do on the eastern his travels in European countries. Their work on the Arabic language of Orientalism has left a deep impression on him. Furthermore, after closely examining the French Asian Society has occurred in his opinion the idea that Syria should be set up in a similar Academy. Mecma'i'l-Lugâti'l-'Arabiyye establishing led by Kurd Ali have been instrumental in the execution of studies related to the health of the Arabic language. Academy has worked effectively for the removal of the foreign words in Arabic. Academy, has made important scientific studies on the Arabic. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6315 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6220 الخادم في حلّ ألفاظ أبي القاسم في علم البيان للشيخ عبدالرحمن الجلي الكوردي (1741- 1802)م دراسة وتحقيق HAMAD, Asos Hassan ÖZET: Bu çalışmamızda, Beyan ilminde yazılmış “er-Risâletü‟s- Semerkandiyye” adlı metnin “el- Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim” isimli şerhini tahkik edeceğiz. Şerh, Mula Abdurrahman el-Celî‟nin olup yüz sayfa ve altmış dolayında tablodan ibarettir. Metin üç “ikd”den oluşmaktadır. Birinci ikd altı ferideden oluşmakta ve mecâzın türlerini açıklamaya tahsis edilmiştir. İkinci ikd dört ferideyi kapsamaktadır. Müellif bu ikdde kapalı isti„âre “el- İsti„âre bi‟l-kinâye”yi açıklamaya odaklanmıştır. Üçüncü ikd ise beş ferideden oluşmakta olup, onda kapalı isti„âre‟nin karinesi detaylı bir şekilde tahkik edilmiştir. Şârih (Abdurrahman el-Cellî) şerhini yazarken önemli kaynaklardan yararlanmış ve en önemlileri şunlardır: Sekâkî‟nin Mitâhü’l-ulûm’u, Kazvinî‟nin el-İzah’ı, İcî‟nin el-Fevâidu’l- giyâsiyye’si, Teftâzânî‟nin Mütavvel ve Muhtasar adlı eserleridir. el-Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim belâgat ilminin en meşhur kitaplarından biridir. Kitap, kolay ve anlaşılır olduğu için belâgat öğrencilerince çok ilgi görmüş ve çokça okunmaktadır. Şârih‟in öz geçmişi, vaktinde meşhur olan birçok ilim yetkin olması ve hem âlim hem de yöneticiler nezdindeki konumu da bunda etkili olmuştur. Çünkü müellif, birçok ilimde yekin, okutma ve telifte yetenekli biriydi. El-Celi veya Celîzade ailesi, tanınmış bir aile olup, ilme, bilgiye ve edebiyata hizmet etmiş birçok âlim yetiştirmiştir. Müellifin Yazdığı değerli kitaplarından birkaç tanesi şunlardır: Abdurrahman el-Câmî‟nin İbn Hâcib‟in Kâfiye‟sine yazdığı şerhin haşiyesi. Kemalüddin el-Fasevî‟nin İbn Hâcib‟in Şâfiye‟sine yazdığı şerhin haşiyesi. Mütavver ve Muhtasar‟a yazdığı şerhler. Araştırmanın Metodu Araştırma tabiatı gereği bir mükaddime ve iki bölümden oluşmaktadır. Mukaddimede belâgat ilminin önemine ve Arap dili metinlerinin anlaşılmasındaki rolüne değindik. Birinci bölümü inceleme ve araştırmaya ayırdık. Bu bölüm iki fasıldan oluşmaktadır. Birinci fasılda metin sahibinin hayatını ele aldık. Bu fasıl iki mevzuyu oluşmaktadır. Birinci mevzuda Şârih‟in özgeçmişini inceledik. İkincisinde ise ilmi konumundan ve genelde âlimlerin özelde de çağdaşı olan ilim ehlinin onun hakkında söylediklerini aktardık. İkinci bölümde de el-Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim kitabını inceledik. İncelememizi iki konu kapsamında yaptık. Birinci konuda kitabın başlığını/ismini ve kitabın şârihe ait olduğunu belgeledik. Ayrıca kitabın mahtût/el yazmasını resmedip gösterdik. İkinci konuda ise müellifin şerhinde takip ettiği metodu, kullandığı terim ve sembolleri açıkladık. İkinci bölümde kitabın mahtût olan metnini yazıp tahki kettik. Araştırmamızı, ulaştığımız bazı önemli sonuçları irdeleyerek sonlandırdı. Bu tahkik ile ilmi kapasitem elverdiği kadarıyla ilmî mirasımızın unutulmuş bir parçasını ihya edip gün yüzüne çıkarmaya çalıştım. İnsan kusur ve eksikliklerden uzak değildir Kusur ve hata bizden, af ve tevfik Allah‟tandır.; ABSTRACT: This thesis entitled “Invistigation and study the book ))ح وُخى ك ٢ ك ح لُخظ حر ٢ ح وُخ (ْٓ( Abdul Al Rahman Al Jali adopted in his commentary on this letter to many famous and most important sources (for illustration Ghzvini key science Sekkaki and prolonged Manual for Faszak Agheiathih and benefits of the sails of religion Aegean and other sources The book (server solution in the words Abu Kassim) of the most famous, affordable and traded in rhetoric between the students of science books. And Mnaktherha attention for its clarity and ease of words and The abundance comments explaining as well as the biography commentator and strength perceptible in many of the arts published at the time. And its place among scientists and sultans were Abdul Rahman obviously was a proficient and proficient in teaching and learning and authorship in the arts of several It was written by precious (footnote on injured Maulana Jami sufficient son eyebrow and to explain Kamaluddin to Havih and prolonged Manual and other science has found fame of his family (Clear or obvious Zadeh) and this family is still famous families where Nbgt bright stars and prominent scientists have the knowledgand science and literature service. The nature of the search warrant has to be divided into two chapters preceded by an introduction to the book. The first Section dedicated to the study of the research consisted of two sections, the first section examines the biography of the owner of the Metn and includes two sections, the first section in the study of the biography of explainer. The second section deals with the scientific status of the explainer and the sayings of scholars, particularly contemporaries. Chapter II examines the book (server solution in the words Abu Kassim) and includes two sections, the first section examines the documentation of the book's title and Toukiq accounted for commentator described the manuscript The second topic which the author's approach and the methodology of the investigation, terminology and symbols that the author Used to explain the book. The second section: Achieving the text of the manuscript and then seal the most important research results and proven sources. In conclusion, I say that this little effort that it may contains a defect or default they are all from myself and the devil, the man is not without default and bugs and slippage work and i wanted the effort to revive our forgotten heritage and I hope it will be purely for God and I wish it meets his acceptable and numbered in the balance of my good deeds and he is able for that. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6220 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6219 Hafiz İbrahim’in Mersiyelerinde Edebi Tasvir AHMED, Araz Mustafa ÖZET: Sanat tasviri, edebiyat ve eleştiri çalışmalarında önemli bir yer almaktadır. Sanat tasviri, aynı zamanda şiirlerin analizi, açıklanması ve eleştirilmesinde önemli rol üstlenmekte ve her türlü edebiyatın sırlarını çözerek anlamlarını açılığa kavuşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Hafız İbrahim'in şiir divanında yer alan mersiyelerindeki sanatsal tasvire vakıf olmaktır. Bu çalışma; giriş, üç bölüm ve kapanıştan oluşmaktadır. Girişi bölümünde konunun önemi ve bu çalışmaya neden olan etkenlerden bahsedilmektedir. Hazırlık dönemi bölümde; şairin hayatını anlatan özet, mersiyenin anlamı, mersiyenin eşanlamlıları, Arap edebiyatında yer alan Arap şiirindeki mersiyeye ışık tutmak, eleştirmenlerin konuyla ilgili görüşleri, değişik tarih dilimlerinde uğradığı değişiklikler yer almaktadır. Daha sonra; Hafız İbrahim'deki mersiyeleri konu alan ana konuya geçildi. Bahsi geçen mersiyeler genelde şairin arkadaşlarına, din adamalarına, siyasetçilere, şairlere, yazarlara, önemli şahıslara ve bilim adamlarına yönelik yapmıştır. Birinci bölümde ise sanat tasvirini; eski ve yeni sözlüklerin aracılığıyla dil ve deyim açısında ele alınmıştır. Buna ilave olarak bu tasvirin eski ve çağdaş eleştirmenlerinin nezdindeki anlamı sergilenmiş; benzetme ele alınmış ve benzetme, istiare ve kinayenin sanat tasvirin oluşturulmasındaki rolü incelenmiştir.İkinci bölümde ise Hafız İbrahim'in mersiyelerindeki iç ve dış müziği, şiir dili incelenmiştir. Çalışma sırasında elde ettiğim en önemli sonuç ise çalışmanın kapanış bölümüdür.; ABSTRACT: The artistc image is to take over an apparent position rivew literary study, which is importat at poetical text version, explication by solving its symbols and meaning. The study aims to know the artistc image in elegies of Hafiz Ibrahim came through poetical works; this study includes a perface, three chapters and a conclusion; the preface discusses the importance of the subject, the pushings away that’s why the study arrived here. The preliminary chapter in this study discusses briefly the poet’s life to explain how his life spent, after that the meaning of elegy, the fhrases or words are similar to elegy, then elegy was concentrated on the Arabic literature during his position of Arabic poetic, Explaining critics on elegy progression occuried in different historical stages, After that moved to the center study which is Hafiz Ibrahim’s elegy, which are so many elegyes for his frinends hwo are elegy men, poets, writers, pioneers, and famous people. The first chapter discsses the concept of artistic image in teyms of linguistic and term inolggi call way modern and old dictionaries, furthermore it shows the old and modern critics con cept of artistic image; after that it discsses the simile and the bringing role of artistic image, metaphore metonymy their roles in bringing artistic image. The second chapter the study for internal music and foreign music in the elegyes Hafiz Ibrahim, finally to the poetic language; the conclusion of the study the important results that reached by the researcher. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6219 2017-01-01T00:00:00Z