Bingöl Üniversitesi Öğrencilerinin Besin Takviyeleri Hakkında Bilgi Düzeyleri ve Kullanım Durumları

Abstract

ÖZET: Bu araştırma, Bingöl Üniversitesi öğrencilerinin besin takviyeleri hakkındaki bilgi düzeylerini, kullanım durumlarını ve amaçlarını belirlemek; besin takviyesi kullanımını etkileyen sosyal, psikolojik ve beslenmeye ilişkin faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, Bingöl Üniversitesinde öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 434 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından ilgili literatür doğrultusunda hazırlanan ve sosyodemografik özellikler, beslenme alışkanlıkları, besin takviyesi kullanımı, bilgi düzeyi ile sosyal ve psikolojik faktörleri değerlendiren 39 soruluk anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 21,4±4,0 yıl olup, %54,1’i kadın, %45,9’u erkektir. Katılımcıların %41,2’si düzenli sportif faaliyet yaptığını, %38,5’i ise düzenli bir beslenme programı uyguladığını belirtmiştir. Besin takviyesi kullanım oranı %23,0 olarak belirlenmiş; en sık kullanılan takviyelerin omega-3, whey protein, ve kreatin olduğu saptanmıştır. Takviye kullanımının başlıca amaçları kas kütlesini artırmak, güç kazanmak ve sportif performansı geliştirmektir. Takviye kullanan öğrencilerin önemli bir bölümü, kullanım sonrasında antrenman performanslarında olumlu değişiklikler hissettiklerini ifade etmiştir. Katılımcıların %41,5’inin besin takviyeleri hakkında bilgi sahibi olduğu belirlenmiştir. Başlıca bilgi kaynakları internet, spor eğitmenleri ve doktor/diyetisyenlerdir. Besin takviyesi kullanımında spor eğitmenlerinin etkisinin sosyal çevreye kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür Sonuç olarak, Bingöl Üniversitesi öğrencilerinde besin takviyesi kullanım oranı görece düşük olmakla birlikte, ürün tercihinde internetin ve spor eğitmenlerinin önemli rol oynadığı belirlenmiştir. Besin takviyeleri hakkındaki bilgi düzeyinin sınırlı olması ve sağlık profesyonellerine danışma gereksinimi, öğrencilerin bilinçli kullanım konusunda desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Araştırma bulgularının, üniversite öğrencilerine yönelik beslenme eğitimi programlarının geliştirilmesine ve besin takviyelerinin bilinçli kullanımının yaygınlaştırılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

ABSTRACT: This study was conducted using a descriptive cross-sectional design to determine Bingöl University students’ knowledge levels, usage patterns, and purposes regarding dietary supplements, as well as to examine the social, psychological, and nutritional factors influencing supplement use. The study sample consisted of 434 students enrolled at Bingöl University who voluntarily participated in the research. Data were collected using a 39-item questionnaire developed by the researcher based on the relevant literature. The questionnaire assessed participants’ sociodemographic characteristics, dietary habits, dietary supplement use, knowledge levels, and social and psychological factors. The mean age of the participants was 21.4 ± 4.0 years, of whom 54.1% were female and 45.9% were male. Of the participants, 41.2% reported engaging in regular physical activity, while 38.5% stated that they followed a regular dietary program. The prevalence of dietary supplement use was 23.0%, and the most frequently used supplements were omega-3, whey protein, and creatine. The primary purposes of supplement use were to increase muscle mass, gain strength, and improve athletic performance. A substantial proportion of students who used supplements reported experiencing positive changes in their training performance following supplement use. It was determined that 41.5% of the participants had knowledge of dietary supplements. The main sources of information were the internet, sports trainers, and doctors/dietitians. The influence of sports trainers on dietary supplement use was found to be greater than that of the participants’ social circles. In conclusion, although the prevalence of dietary supplement use among Bingöl University students was relatively low, the internet and sports trainers played important roles in supplement selection. Limited knowledge of dietary supplements and the need for greater consultation with healthcare professionals indicate that students should be supported in developing informed supplement-use practices. The findings of this study are expected to contribute to the development of nutrition education programs for university students and to promote the informed use of dietary supplements.