https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1269 2026-11-14T14:24:41Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6501 Eski Mezopotamya ve Anadolu'da Kentler ve Kent Savunmaları DOĞAN, Ezgi ÖZET: Mezopotamya coğrafyası, insanlık tarihinin en önemli ve en eski uygarlıklarına ev sahipliği yapmıştır. Dicle ve Fırat Nehirleri’nin hayat verdiği Mezopotamya, Aşağı ve Yukarı Mezopotamya olarak ikiye ayrılmıştır. Mezopotamya coğrafyası, yeryüzü şekilleri bakımından incelendiğinde kuzey ve güneyde farklılık göstermiştir. Mezopotamya’da yaşanan gelişmeler bütün eski uygarlıkların gelişimini doğrudan etkilemiştir. Kentleşme, mimari, sanat ve din gibi konularda yaşanan gelişmeler uygarlıkların gelişimini doğrudan etkilemiştir. Mezopotamya coğrafyasının insanlar tarafından çok fazla tercih edilme nedenlerinden biri de iklim şartlarının uygun olması olmuştur. İklimin; kışları kısa, yazları ise uzun sürmesi bölge dışından da insanların buraya yerleşmesine imkan tanımıştır. Genel olarak iklim ilk yerleşmelerin ortaya çıkmasında ana etken olmuştur. Yerleşik hayat düzeni kentlerin kurulmasından bir süre önce ortaya çıkmıştır. İnsanoğlu ilk kez Mezopotamya coğrafyasında yerleşik hayata geçmiştir. Ayrıca ilk kent yerleşimleri de Mezopotamya’da ortaya çıkmıştır. Eski kentler genellikle su kenarlarında, nehir ağızlarında, ormanlık bölgeye yakın alanlarda kurulmuştur. Bunların yanında askeri nedenlerle kurulmuş kentlerde ise coğrafi ve ekonomik faktörlerin önüne geçilerek savunma faktörü dikkate alınmıştır. Savunulması kolay, ulaşılması ve hücum edilmesi güç, çevreye hakim yüksek tepeler tercih edilmiştir. Anadolu coğrafyasını incelediğimiz zaman ise bu bölgenin daha çok bir köprü görevi gördüğü anlaşılmıştır. Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlaması bu bölgeyi coğrafi olarak önemli ve özel kılmıştır. Anadolu coğrafyası birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış ve verimli toprakları sayesinde uygarlıkların uğrak noktası olmayı başarmıştır. Diğer yandan doğal kaynaklar, maden yatakları ve verimli topraklarının olması diğer uygarlık ve medeniyetlerin bu bölgeye yoğunlaşmalarına neden olmuştur. Uygarlık ve medeniyetlerin ortaya çıkmasında etkili olan en önemli faktörlerden biri de iklim olgusu olmuştur. İnsanoğlu iklim şartlarının iyi olduğu, doğal kaynakların bol olduğu alanlara daha çok ilgi göstermeye başlamıştır. Ve zamanla bütün bu durumlar insanların yaşam şartlarında önemli değişiklikler göstermiştir. Eski Taş Çağı’nda mağaralarda, ağaç kovuklarında yaşamlarını sürdüren insanların zaman içinde iklimde yaşanan değişiklikler ile birlikte geçici barınaklara taşındıkları görülmüştür. Söz konusu barınakların ağaç dallarından, hayvan postlarından yapıldığı anlaşılmıştır. Bununla beraber nüfusta artış yaşandığı gözlenmiştir. Ayrıca madenlerin ortaya çıkması ile birlikte kentlerin de yavaş yavaş ortaya çıktıkları görülmüştür. Çatalhöyük ilk kent yerleşimine dair verilebilecek en iyi örnek olmuştur. Ayrıca Hacılar yerleşimi ise ilk köy kültürünün başladığı yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Daha öncede sözünü ettiğimiz gibi zamanla iklim şartlarında görülen değişiklikler nedeniyle insanların farklı alanlarda farklı avlar aradıkları görülmüştür. Ayrıca avlarına yakın olmaları gerektiğini düşünerek beslenme ve barınma ihtiyaçlarını da bu şekilde karşılamayı düşünmüşlerdir. Zamanla gittikleri yerlerde kendilerine ait yaşam alanları oluşturarak yerleşik hayatın temellerini atmışlardır. Önce iklim şartları ardından beslenme ihtiyacıyla birlikte ortaya çıkan barınma gereksinimi ve yerleşik hayat zamanla kent yaşamının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Böylelikle Anadolu’da kısa bir zaman diliminin ardından kent yaşamının ortaya çıktığı görülmüştür.; ABSTRACT: The geography of Mesopotamia is home to the most important and oldest civilizations in human history. Mesopotamia, brought to life by the Tigris and Furat Rivers, was divided into two as Lower and Upper Mesopotamia. When the geography of Mesopotamia was examined in terms of landforms, it differed in the North and South. Developments in Mesopotamia directly affected the development of all ancient civilizations. Developments in subjects such as urbanization, architecture, art and religion directly affected the development of civilization. One of the reasons why Mesopotamian geography was preferred by people was the favorable climatic conditions. The climate, with short winters and long summers, allowed people from outside the region to settle here. In general, the climate was the main factor in the emergence of the first settlements. The settled life order emerged some time before the establishment of cities. Mankind first settled in Mesopotamia geography. In addition, the first urban settlements appeared in Mesopotamia. Old cities were generally established on the edge of the water, in the mouths of the rivers, in areas close to the forest area. In addition to these, in cities established for military reasons, the defense factor was taken into account by avoiding geographical and economic factors. High hills that are easy to defend, hard to reach and attack, and dominate the enviroment were preferred. When we examine the geography of Anatolia, it is understood that this region serves as a bridge rather than connecting Asia and Europe, which makes this region geographically important and special. Anatolian geography has hosted many civilizations and thanks to its fertile lands, it has managed to be a frequent destination fort he civilized. On the other hand, natural resources, mineral deposits and fertile lands have caused other civilizations and civilizations to concentrate on this region. One of the most important factors affecting the emergence of civilizations and civilizations has been the phenomenon of climate, Mankind has started to show more interest in areas where climatic conditions are good and natural resources are aboundant. And over time, all these situations have shown significant changes in people’s living conditions. It has been observed that people who lived in caves and tree hollows in the Old Stone Age moved to temporary shelters with the changes in the climate over time. However, an increase in the population was observed. In addition, with the emergence of the mines, it was seen that the cities emerged gradually. Çatalhöyük is the best example that can be given about the first urban settlement. In addition, Hacılar settlement is the place where the first village culture started. As we mentioned before, it has been seen that peple search for different prey in different areas due to changes in climatic conditions over time. Also, thinking that they should be close the their prey, they thought of meeting their nutritional and sheltering needs in this way. Over time, they laid the foundations of settled life by creating their own living spaces in the places they went. First of all, the need for shelter and settled life, which emerged with the need for nutrition and then the climatic conditions, paved the way for the formation of urban life over time. Thus, after a short period of time in Anatolia, it was seen that urban life emerged. 2023-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6500 Sütte Bulunan Eksozomların Nano-LC Sisteminde Analizi GÜNYEL, Zeynep ÖZET: Bu tez çalışmasının amacı, ters faz nano-sıvı kromatografisi (nano-LC) için yeni metakriloil grafen oksit nano partikül (MGONP) bazlı hidrofobisitesi artırılmış monolitik nano kolonların hazırlanması ve bu kolonların süt numunelerinden eksozomların ayrımı ve analizi için nano-LC sisteminde kullanılması olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda, çalışma kapsamında MGONP’leri grafit kullanılarak elde edilmiş ve MGONP içeriğine sahip monolitler hazırlanarak karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. İlk olarak, monolitik kolonlar, butilmetakrilat (BMA), etilen dimetakrilat (EDMA) ve MGONP içeren solüsyonlar hazırlanmış, porojenik çözücü olarak dimetilformamid (DMF) ve su kullanılmıştır. Hazırlanan polimerik solüsyon 50 μm i.d.’lik fused silika kapiler kolonlar içerisine enjekte edilerek in-situ polimerizasyon yöntemi ile monolitik kolonlar hazırlanmıştır. Hazırlanan kolonların hidrofobisitesinin artırılması için, kolonlar dimetiloktadesilklorosilan (DODCS) ile modifiye edilmiştir. Karakterizasyon için monolitik kolonların morfolojik yapıları SEM görüntüleri ve FT-IR analizleri ile incelenmiştir. Ayrıca, hazırlanan monolitik nano kolonların kromatografik karakterizasyonu nano-LC’de alkilbenzen homologları kullanılarak yapılmıştır. Karakterizasyonu yapılmış monolitik kolonlar kullanılarak nano-LC sisteminde sütten ekstrakte edilen eksozom ayırımı ve analizi için kromatografik optimizasyon çalışmaları yapılmıştır. Eksozomlar karakterizasyon ve tanımlamaları için NTA, SEM, FT-IR kullanılmış ve sonrasında etkin olarak nano-LC’de kromotografik analizleri yapılmıştır. Geliştirlen yöntemin etkin sonuç verdiği ve yeni bir yaklaşımla eksozom izolasyon yöntemi geliştirilmiş olduğu görülmüştür.; ABSTRACT: The aim of this thesis is to prepare methacryloyl graphene oxide nanoparticles (MGONPs) based monolithic nano-columns with increasin hydrophobicity for the separation and analysis of exosomes in milk samples. In this thesis, graphite was used for the synthesis of MGONPs and the preparation adn characterization of the developed monolithic columns were performed. Firstly, the monolithic columns are prepared using polymeric solutions composing of BMA EDMA and MGONPs and DMF/H2O as porogenic solvent. The final solution for monolithic column preparation was injected into the fudes silica capillary column with 50 μm i.d. in order to make in-situ polymerization. Final monolithic columns are modified for the increasing their hydrophobicity, which is neccessary for exosome separation and analysis. SEM images and FT-IR are applied for the characterization of monolithic columns as well as chromatographic characterization with homologous alkylbenzenes. The characterized monolithic olumns are applied for the separation and analaysis of exosomes in milk samples by using reversed-pahse nano-LC. In addtion to nano-LC studies, NTA, SEM and FT-IR are used for the tandem characterization of exosomes. All results shows that the developed tecnique is a novel and promising methadology for exosome isolation and it is proposed as a novel approach for exosome isolation. 2023-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6498 Bingöl İli Bal Arılarında (Apis Mellifera L.) Siyah Kraliçe Hücre Virüsü, Tulumsu Yavru Çürüklüğü Virüsü ve Akut Arı Felç Virüsü'nün Yaygınlığını Rt-Pcr Yöntemi ile Belirlenmesi ve Tespit Edilen İzolatların Moleküler Karakterizasyonu KURT, Zeynelabidin ÖZET: Yürütülen bu çalışmada Bingöl ili Bal arılarındaki Siyah Kraliçe Hücre Virüsü (BQCV), Tulumsu Yavru Çürüklüğü Virüsü (SBV) ve Akut Arı Felci Virüsü (ABPV) infeksiyonları ve yaygınlıkları her virüse özgü primerler kullanılarak RT-PCR metodu ile araştırılmıştır. Buna göre 128 farklı arılıktan rastgele şekilde toplam 384 canlı işçi arı örneği toplanmış ve laboratuvara getirilmiştir. Araştırması yapılan virüslerden SBV virüsü 128 arılıktan 9'inde %7,03 infeksiyon oranıyla belirlenirken BQCV virüsü ise 128 arılıktan 15'inde %11,7 infeksiyon oranıyla belirlenmiş, ABPV ise belirlenememiştir. Moleküler teşhis çalışmasında aynı zamanda bir örnekte %0,78 oranında ikili infeksiyon da tespit edilmiştir. Tespiti yapılan her bir virüsten rastgele seçilen bir izolatın kısmi poliprotein gen bölgesi moleküler olarak pGEM T-Easy vektörüne Klonlandı ve nükleotit dizi sırası ortaya çıkarıldı. SBV için 342 nükleotitlik iki dizi ve BQCV için 700 nükleotit içeren bir dizi sırasıyla MZ357971, MZ357972 ve MZ357974 erişim numaraları ile gen bankasına (NCBI) kaydedilmiştir. Her iki viral genoma ait dizilerin filogenetik ilişkisi gen bankasında yer alan dünya çapındaki diğer izolatlar kullanılarak araştırılmıştır. BQCV- Bingöl izolatı (MZ357974) %96,58 oranında en yüksek nükleotit benzerliği ile Brezilya izolatına, en düşük %75,71 oranda ise İsveç izolatı (KY363519) ile benzerlik gösterdiği saptanmıştır. SBV-Bingöl dizileri ise (MZ357971 ve MZ357972) kendi arasında %100 oranında benzerlik göstermiş olup, her iki dizinin nükleotit benzerliği diğer izolatlar ile %85,96-%92,98 arasında değişmiştir. Ayrıca yapılan filogenetik analizler, her iki izolatın en fazla Türkiye (MH251274) izolatı ile en az ise Çin (JX679488) izolatı ile filogenetik yakınlık içerisinde olduğunu ortaya çıkardı. Bu çalışmada tespiti yapılan SBV ve BQCV virüslerinin varlığı Bingöl ili için ilk kayıt niteliğindedir.; ABSTRACT: In this study, Black queen cell virus (BQCV), Sacbrood virus (SBV), and Acute bee paralysis virus (ABPV) infections and their prevalence were investigated by RT-PCR method using primers specific to each virus in honey bees in Bingöl province. Accordingly, a total of 384 alive worker bee samples were randomly collected from 128 different apiaries and brought to the laboratory. Among the viruses studied, SBV and BQCV were identifified in 9 with an infection rate of 7.03% and 15 with an infection rate of 11.7% of 128 apiaries, respectively, but ABPV could not be detected in apiaries. In molecular tests, double infection was also detected in a sample with a infection rate of 0.78%. Partial polyprotein gene region of a randomly selected isolate from each detected virus were molecularly cloned into the pGEM T-Easy vector and the nucleotide sequence sequence was revealed. Two sequences of 342 nucleotides for SBV and a sequence of 700 nucleotides for BQCV were registered in the GenBank (NCBI) under the accession numbers MZ357971, MZ357972 and MZ357974, respectively. The phylogenetic relationship of the sequences of both viral genomes was investigated using other worldwide isolates from the gene bank. BQCV-Bingöl isolate (MZ357974) was found to be similar to the Brazilian isolate with the highest nucleotide similarity of 96.58%, and to the Sweden isolate (KY363519) at the lowest rate of 75.71%. The SBV-Bingöl sequences (MZ357971 and MZ357972) showed 100% similarity among themselves, and the nucleotide similarity of both sequences varied between 85.96% and 92.98% with other isolates. In addition, the phylogenetic analysis showed that both isolates showed the highest phylogenetic affinity with the Turkish isolate (MH251274), while the least phylogenetic affinity with the Chinese (JX679488) isolate. The presence of SBV and BQCV viruses detected in this study is the first record for Bingöl province. 2021-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6497 Bingöl Yöresi Arı İşletmelerinde (Apis mellifera L.) Nosema Hastalığının Araştırılması AYAN, Zeynep ÖZET: Bu araştırmada Bingöl ili arı işletmelerinde Nosema hastalığı yaygınlığının belirlenmesi amaçlandı. Araştırmada Bingöl merkez ve diğer ilçelerde arıcılık yapan 123 adet arı işletmesi ziyaret edilerek toplam 1245 adet arı örneği toplandı. Alınan örneklerin laboratuvar incelemeleri sonrası işletmelerden 26 (%21,13)’sı ve örneklerden 98 (%7,87)’i Nosema hastalığı yönünden pozitif bulundu. Araştırmada işletme bazında hastalık oranı en yüksek oranda merkez ilçedeki işletmelerde %24,52 görülürken en düşük oranın ise Karlıova ilçesindeki işletmelerde %13,33 tespit edildi. İşletmelerden alınan ve incelenen örneklerden ise en yüksek oranın merkez ilçede %15,11 tespit edilirken en düşük oranın ise Karlıova %2,80 ve Yayladere %2,85 ilçelerinde saptandı.; ABSTRACT: In this study, it is aimed to determine the prevalence of Nosema disease in bee businesses in Bingöl province. In the research, 1245 bee sample was collected by visiting 123 beekeeping establishments in the center of Bingöl and other districts. After laboratory examinations of the samples, 26 (21.13%) of the businesses and 98 (7.87%) of the samples were found to be positive for Nosema disease. In the study, the highest rate of the disease was found in the businesses in the central district (24.52%), while the lowest rate was found in the businesses in Karlıova district 13.33%. Among the samples taken from the businesses and examined, the highest rate was found in the central district 15.11%, while the lowest rate was found in Karlıova 2.8% and Yayladere 2.85%. 2021-01-01T00:00:00Z