مسائل فقهية مختارة من كتاب الروضة الندية (للشيخ صديق حسن خان القنوجي المتوفى سنة) 1307 ه

Abstract

ملخص الرسالة: تقوم هذه الرسالة على التعريف بشخصيةالشيخ:)صديق حسن خان القنوجي(،المتوفى سنة ( 1307 ه(. وهو عالم جليل من علماء الفقه، بل هو موسوعة علمية، فقد ألف كتبا كثيرة في مجالات متعددة، بلغات مختلفة هي: العربية والفارسية والهندية. وهو مؤلف كتاب ))الروضة الندية((، الذي ألفه في شرح كتاب))الدرر البهية(( في الفقه،للإمام محمد بن علي بن محمد اليمني الشوكاني )ت 1225 ه(، فجاء شرحه مكملا لهذا الجهد الذي بذله الإمام الشوكاني. تبدأ الرسالة بمدخل يحوي على مقدمة وتمهيد عن الحالة السياسية والاجتماعية التي كان يعيشها اليمن موطن الإمام الشوكاني، ثم يأتي القسم الأول ليتحدث عن صاحب المتنوشيوخه وتلامذته، وأهم كتبه، وبيان منهجه في التأليف والتصنيف، فضلا عن وفاته. ثم يتناول القسم الثاني حياة الشارح الشيخصديقحسنخانالقنوجي، ونشأته وكتبه وتصنيفاته، وشيوخه وتلامذته، فضلا عن سرد لكتبه المطبوعة وغير المطبوعة، وبيان منهجه العلمي في التصنيف، ومصادره في التأليف. ثم يأتي القسم الخاص لمسائل فقهية مختارة من كتاب الروضة الندية، يبين كيفية معالجة الشيخ لهذه المسائل وعرضها على المذاهب المختلفة ليتوصل من خلالها إلى الرأي الراجح في المسألة المدعم بالحجة والدليل. ثم تأتي خلاصة تتضمن أهم النتائج التي توصل إليها الباحثفي بيانالجهد الذي بذله الشيخ رحمه الله تعالى في خدمة الفقة الإسلامي، حيث كان من فضلاء – - عصره؛ كثرت رحلاته، وتعددت مشاربه، وتنوعت علومه، وكثرت تصنيفاته في شتى العلوم والفنون،يشهد له بذلك العلماء وتراثه العلمي.كما توصل إلى أن الحديثعن شخصيته وفقهه يحتاج إلى دراسات أكبر من هذه بكثير؛ لأن جهده وتراثه يستحق أكثر من ذلك.

ÖZET: Tezimizin ana konusu, Şeyh Sıddîk Hasan Han el-Kanûcî’nin (1307/1890) kişiliğini ortaya koymaktır. Ansiklopedik bir bilgiye sahip olan büyük fıkıh âlimi Şeyh Sıddîk, farklı alanlarda Arapça, Farsça ve Hintçe olmak üzere farklı dillerde eserler kaleme almıştır. O, imam Muhammed ibn Ali İbn Muhammed el-Yemenî eş-Şevkânî’nin (1225/1810) ed-Dürerü’l-behiyye eseri üzerine yazılmış er-Ravdetü’n-nediyye şerhinin yazarıdır. Mezkûr şerh, Şevkânî’nin ortaya koyduğu çalışmayı tamamlamaktadır. Çalışmamız, önsöz ile Şevkânî’nin anavatanı Yemen’in o zaman yaşamakta olduğu toplumsal ve siyasi durumu ortaya koyan bir girişle başlamaktadır. Tezimizin birinci bölümü, metin sahibi olan Şevkânî’nin hayatı, hocaları, öğrencileri, en önemli eserleri, telifteki yöntemi ve vefatını içermektedir. İkinci bölüm, metnin şarihi olan Şeyh Sıddîk’in hayatı, eğitimi, matbu ve mahtut eserleri, hocaları, öğrencileri, telifte izlediği ilmi yöntemi ve telifte beslendiği kaynakları ele almaktadır. Üçüncü bölüm, er-Ravdetü’n-nediyye eserinden seçilmiş fıkhi konulara değinmektedir. Bu bölüm, Şeyh Sıddîk’in mezkûr konuları hangi şekilde ele aldığını açıklamakta ve onları farklı görüşlerle karşılaştırmaktadır. Bu yöntemi takip ederek delille teyit edilen güçlü görüşe ulaşmayı hedeflemekteyiz. Sonuç kısmı ise ulaşmış olduğumuz en önemli sonuçları ihtiva etmekte ve Şeyh Sıddîk’in fıkıh hizmetindeki gayretini açıklamaktadır. Çünkü o, çağının en üstün âlimlerinden biri olduğu gibi birçok yeri gezmiş, farklı meşreplerden beslenmiş, çeşitli ilimlere sahip olmuş, farklı ilim ve sanat dallarında eserler kaleme almıştır. Gerek âlimlerin bizzat ifadeleri gerekse arkada bıraktığı ilmi miras buna tanıklık etmektedir. Aynı zamanda bu çalışmanın sonucunda onun şahsiyeti ve fıkıhçı kimliğinin daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyduğu da ortaya çıkmaktadır. Çünkü onun fıkhı ve ilmi mirası, daha fazla çalışılmayı hak etmektedir.

ABSTRACT: This thesis includes Imam Muhammad bin Ali bin Muhammad al-Yamani al-Shawkani, the owner of AL-Dorr Al-Bahia, who is acquainted with his personality, his scientific life, and the social and political situation in which he lived. We will focus on the most important fatwas and discussion and the words of scientists. This study includes the highlighting of his efforts in the service of Islamic jurisprudence.Through the identification of his methods and his works in the forensic sources and sources in the classification. It contains a statement of a number of his efforts in the doctrine of the implications of the texts of the doctrine,his choices and ambitions, fatwas, and follow the views of Alama and discuss them. The theis also includes a statement of the Imam's knowledge of the schools and its impact and rank among the scholars and their dependence on it. In the end, it was narrated that Shaykh (may Allaah have mercy on him) learned from the Shaafa'i media that he lived between 1173 and 1250 AH. He was one of the virtues of the era. He traveled a lot and diversified his sciences and his classifications varied in various sciences arts. So that the scholars and his scientific heritage attest to it, and that the talk about his character needs requires much larger studies, because his effort and heritage deserve more than that.