Irak Bölgesel Yönetiminin İslam Aile Hukuku miras ve vasiyet konularındaki düzenlemelerinin İslam Hukukundaki yeri
Abstract
Günümüz Müslüman devletlerde isimleri farklı olsa da miras، vasiyet ve
İslam hukukuyla ilintili diğer hükümleri ihtiva eden medeni kanunlar bulunmaktadır.
Bu kanunlar kimi devletlerde ‘aile hükümleri’ olarak adlandırırken Irak devletinde
olduğu gibi kimi devletlerde ‘ahvâl-i şahsiye’ olarak isimlendirilmektedir. Irak’ta
ahvâl-i şahsiye dair ilk kanun 1959 yılında 188 sayısıyla düzenlenmiştir. O tarihten
günümüze değin Irak’ta iktidara gelen hükümetler tarafından bahse konu kanuna
yeni düzenlemeler veya eklemeler yapılmıştır. Aynı şekilde Kuzey Irak
coğrafyasında da 1992 yılında kurulan ilk kabineden itibaren kanuna yönelik
düzenlemeler yapılmıştır. Ancak söz konusu düzenlemeler İslam fıkhının çerçevesi
dışına çıkmamıştır.
Bu çalışmamızda Irak’ta ahvâl-i şahsiye hukukundaki düzenlemeye dair 2008
yılında tanzim edilen iki maddeyi inceleyeceğiz. Bu maddeler de vacip vasiyet ve
vasiyetin kapsamına dahil olanlarla ilgili olan 91. ve 74. maddelerdir.
Vacip vasiyet، çoğunlukla vasiyetin zorunluluğunu kabul etmeyen
hukukçuların görüşleriyle çelişmektedir. Kuzey Kürdistan coğrafyasında yaşayan
bizler Şafii mezhebine bağlı bir toplumuz. Şafii mezhebi de vasiyetin vacip olmadığı
görüşüne sahiptir. Bu yüzden de varisler arasında ihtilafa neden olmaktadır. Varisler
çözüm için nereye yöneleceklerini de bilememektedirler. Çalışmamızda vasiyetin
vacip olduğuna dair görüşün tercihli olduğuna vurgu yapılmış، Kuzey ırak
hükümetinin yaptığı düzenlemelerin ise gerçeklikten uzak olduğu belirtilmiştir. There are civil lawsthat includeinheritance، will and other provisions
related to Islamic law in contemporary Muslim countries although these provisions
have different names. These laws are called 'family provisions' in certain states
or“civil status” as in the Iraqi example. The first law on civil status no. 188 was
enacted in 1959 in Iraq. Since that time، governments in power in Iraq introduced
new regulations or amendments to the abovementioned law. Similarly، amendments
were enacted to this law in Northern Iraq since the first government that came to
power in 1992. However، these amendmentswere not outside the scope of the Islamic
law.
The present study aimed to examine two articles enacted in 2008 within the
framework of civil status laws in Iraq. These are the 91st and 74th articles related to
the obligatory last will and testament and the scope of thelast will and testament.
The obligatory will contradicts with the views of jurist، who oppose the
obligatory nature of the will. We، who live in the Northern Kurdistan geography، are
a society with the Shafii sect. The Shafii sect believes that the will and testament is
not obligatory. This leads to disagreements among heirs. Heirs could not decide
where to turn to for a solution. In the present study، it was emphasized that the
obligatory will and testament view is preferential and it was stated that the legislation
enacted by the Northern Iraqi government were far from the reality. إن البلدان الإسلامیة فیھا قانون ینظم أمور الأسرة والمیراث والوصیة والأمور الأخرى
المتعلقة بالشریعة الإسلامیة وإن أختلفت تسمیة كل دولة لھذا القانون فبعض الدول تسمیھ
(بأحكام الأسرة) وبعضھم (بالأحوال الشخصیة) كما ھو معمول عندنا في العراق .
وقد نظم أول قانون للأحوال الشخصیة في العراق رقم ١٨٨ لسنة ١٩٥٩ م، ومنذ ذلك
الحین إلى الآن أجرت الحكومات العراقیة المتعاقبة تعدیلات على ھذا القانون، وكذلك أجرت
حكومة اقلیم كردستان ومنذ الكابینة الأولى لھا في عام ١٩٩٢ م تعدیلات على القانون، لكن
التعدیلات كلھا لم تخرج عن إطار الفقھ الإسلامي ، وفي رسالتي أخترت مادتین فقط أجرت
حكومة أقلیم كردستان تعدیلا علیھما سنة ٢٠٠٨ م وھي المادة ( ٧٤ و ٩١ ) ، وھاتان المادتان
تتعلقان بالوصیة الواجبة ، ومن ھم المشمولون بھا.
إن تطبیق الوصیة الواجبة یصطدم في كثیر من الأحیان بآراء العلماء الغیر معترفین بھا،
ونحن في كردستان العراق نتبع المذھب الشافعي، وھو من المذاھب التي لا تعترف بالوصیة
الواجبة، فیحدث في كثیر من الأحیان خلاف بین الورثة فلا یعرفون الى من یتجھون ، وبینت
في رسالتي إن الراجح ھو القول بالوصیة الواجبة ، وأما التعدیلات التي قامت بھا حكومة
الأقلیم فبینت أنھا بعیدة عن الواقع .
Collections
- Temel İslam Bilimleri [152]
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
DSpace@BİNGÖL by Bingöl University Institutional Repository is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 4.0 Unported License..