https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1389 Basic Islamic Sciences Tue, 23 Jun 2026 21:45:44 GMT 2026-06-23T21:45:44Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6167 Abdulkâhir el-Curcânî'nin el-Miftâh Fi's-Sarf Adlı Eserinin İncelenmesi ORTA, Bünyamin ÖZET: İslami ilimlerde yetkin olmak isteyen kimsenin Arapça dil bilgisini iyi bir şekilde öğrenmesi gerekmektedir. Şüphesiz Arapça dil bilgisinin en önemli alanlarından biri de sarf ilmidir. Bu sahada birçok metin, şerh ve haşiye türü eserlere rastlamak mümkündür. Abdulkâhir el-Curcânî, Arap dili ve edebiyatında önemli bir konuma sahiptir. İlgili kaynaklar, onun daha çok belâgat ve nahiv yönüne dikkat çekmektedir. Dolayısıyla Arap dili ve edebiyatı alanında incelemelerde bulunan kimselerin zihninde Curcânî’nin sarf yönü geri planda kalmaktadır. Bu bağlamda Curcânî’nin sarf ilmindeki yerine, el-Miftâh fî’s-sarf adlı eseri üzerinden dikkat çekmek ve söz konusu eseri ilgililere tanıtmak düşüncesiyle böyle bir çalışma ortaya konmak istenmiştir. Giriş ve iki bölüm halinde planlanan bu çalışmanın giriş bölümünde, Curcânî’nin hayatı ve ilmi konumu çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Birinci bölümde, Curcânî’nin sarf ilmindeki yeri ve söz konusu eseri, metodolojik yönden ele alınmıştır. İkinci bölümde de eser hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır.; ABSTRACT: Those who desire competency in Islamic sciences should be fluent in Arabic grammar. Undoubtedly, one of the most important fields in Arabic language is the grammar. In this field, there are several types of work including manuscripts, commentaries and annotations. Abdulkâhir al-Curcanî is an important figure in Arabic language and literature. Relatedresources draw attention to his rhetoric and syntax. Thus, for those who conduct research on the field of Arabic language and literature, Curcânî's grammatical powers have not been the center of attention. In this context, the present study aimed to discuss the significance of Curcânî in grammar based on his work titled al-Miftahfî's-sarf, and to introduce the author to interested parties. In the introduction section of the present study, which was planned in three sections, Curcânî's life and scientific significance were addressed based on various aspects. In the second section, Curcanî's significance in grammar and his above-mentioned work were discussed with a methodological approach. In the final section, a general assessment was presented on al-Miftahfî's-sarf. Keywords: Abdulkâhir el-Curcânî, el-Miftâhfi's-sarf, Rhetoric, Syntax, Grammar. Mon, 01 Jan 2018 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6167 2018-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6165 أسلوب القصر في جزء عم TAHER, Brwa Laeiq ÖZET: Bu araştırma, Amme cüzünde kasr üslûbu ve bunun belağî delaletlerini izah etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla öncelikle konuyla ilgili kavramlar, kasrın çeşitleri ve tanımı, kasrın biçimsel formları ile alimlerin bunlara yaklaşımları zikredilmektedir. Daha sonra müfessirlerin ve belağatçıların görüşleri doğrultusunda Amme cüzünde kasr üslûbunu içeren ayetler tefsir edilmektedir. Araştırma, bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır: Giriş bölümü,kasr kavramının ıstılahi anlamını, eşanlamlı kavramlarla bu kavramlar arasındaki ittifak ve ihtilaf edilen vecihler, kasrın çeşitleri ve tanımlarını kapsamaktadır. Birinci bölüm, kasrın biçimsel formları ve alimlerin bunlarla ilgili değerlendirmeleri kapsamaktadır. İkinci bölüm ise Amme cüzünde kasr üslubu içeren ayetlerin izahını kapsamaktadır.; ABSTRACT: This thesis aims to illustrate the restriction style and rhetorical significance in the part of Aamma , mentioning the definition of its terminologies and the types of restriction with the definition for each one of them , indicating the process of its formulation and denotation according to the scholars , then applying them on the verses that are stated in the last part of the holy Quran ( part of Aamma ) , with the declaration of verses' interpretation and interpreters' sayings The thesis consists of a preface, two chapters and a conclusion The Preliminary Chapter provides the definition of the term restriction , its synonyms , and announcing the ground of difference and similarity between these terminologies , with pointing the types of restriction and the required definitions. Chapter One contains the methods of formulating the restriction and its significance according to the experts . Finally, Chapter Two deals with studying the verses that have the style of restriction from the part of Aamma. Mon, 01 Jan 2018 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6165 2018-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6160 الوظائف الدلالية للمفاعيل الخمسة في سورتي البقرة و آل عمران KHOSHNAW, Shwan Ibrahım Sulaıman الملخص باللغة العربية: تأتي هذه الدراسة ضمن الدراسات الدلالية والنحوية في القرآن الكريم، فقد أخذَ علم الدلالة أثره المتين في جميع الدراسات بشكل عا م ، فالدلالة تعني المعنى والغوص في دقائق المراد في أبسط تعاريفها في هذا البحث الذي اشتغلنا فيه على التوظيف الدلاليِّ للمفاعيل الخمسة، وقد حددنا سورتي البقرة وآل عمران، إذ إنَّ هاتين السورتين كثر فيها المفاعيل، وجاء توظيفها بشكل لاف ت ، وهذه الدراسة تبين أنَّ المفاعيل لها ميزتها في السورتين، حيث أثرهما واضحٌ وجليٌّ في القرآن الكريم عامة ، والزهراوين خاصة، و قد تَبَيَّنَ لنا من خلال هذا البحث أنَّ التوظيف الدلالي للمفاعيل تمحور في جوانب نفسية واجتماعية وسايكولوجية ما يقتضي فهم المتلقي حسب مقام ه ، جاءت الدراسة على عملية إحصائية دقيقة للمفاعيل، من ثمّ تحليلها دلالي ا ، والذي يعدّ فصل البحث في المقام الأول جريا بالاعتماد على النحو وفهمه، والذي يأتي كمدخ ل مه م للولوج إلى التحليل.; ÖZET: Bu tez Kuran-ı Kerimde Delalet ve Gramer çalışmaları kapsamında gelmektedir. Delalet ilmi sağlam eserini genel olarak tüm alanlarda yerini almıştır. Delalet mana ve kastedilenin en basit tarifleri ile derinlerine dalmaktır. Çalışmasını yaptığım tezin delaleti beş Mefail ile görevlendirmesidir. Çalışmamı Bakare ve Al İmran süreleri ile sınırladım. Çünkü bu iki sürede Çok Mefailler bulunmaktadır. Bu iki sureye bakıldığına Mefailin özellikleri orta daha çok çıkmaktadır. Genel olarak Kuran’ın tamamında açık ve net görünse de özel olarak Al Zahraveyn adlandırılan Bakara ve Al İmran surelerinde daha fazla belirgindir. Araştırma sırasında Mefaile delalet görevlendirilmesinin psikolojik ve sosyolojik yönlerinde eksenli olmaktadır. Bu da kişinin makamına göre anlama kabiliyetine sahip olmasıdır. Bu çalışma Mefail ile ilgili dakik istatistik işlemini kapsamaktadır. Daha sonra delalet analizi gelir ki, bu da başta tezin vitrini konumu sayılmaktadır. Akışı gramer ve onu anlamaya dayanarak delalet tahliline giriş yapılmaktadır. Analize giriş yapmak için önemli bir aşamadır.; ABSTRACT: This study comes within the semantic and grammatical studies in the Holy Quran, the significance of which has taken its form in all studies in general. Meaning means meaning and diving in small purposes due to its simplest definitions. In this research we have employed the semantic employment of the five meanings, as we determine the two Sourah Al-bakre and Al-Imran. these two Sourah are full of Mef 'ul and employment in a very highlighted way, which came in a striking manner, it was found that the effects have their advantage in the Surat, where the impact is clear and clear in the Koran in general, and Zahrawin in particular, we discovered through research that the symbolic employment of the actors, rolling around psychological and social aspects, what requires the recipient to understand according to his or her place, the study was accurate statistical process effects, then analyzed Tagged, which is essential search in the first place, in keeping drawing as and understanding, which comes as an input is important, to enter the analysis. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6160 2017-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6159 مسائل فقهية مختارة من كتاب الروضة الندية (للشيخ صديق حسن خان القنوجي المتوفى سنة) 1307 ه RAHEEM, Hameed Mohammed Rashid ملخص الرسالة: تقوم هذه الرسالة على التعريف بشخصيةالشيخ:)صديق حسن خان القنوجي(،المتوفى سنة ( 1307 ه(. وهو عالم جليل من علماء الفقه، بل هو موسوعة علمية، فقد ألف كتبا كثيرة في مجالات متعددة، بلغات مختلفة هي: العربية والفارسية والهندية. وهو مؤلف كتاب ))الروضة الندية((، الذي ألفه في شرح كتاب))الدرر البهية(( في الفقه،للإمام محمد بن علي بن محمد اليمني الشوكاني )ت 1225 ه(، فجاء شرحه مكملا لهذا الجهد الذي بذله الإمام الشوكاني. تبدأ الرسالة بمدخل يحوي على مقدمة وتمهيد عن الحالة السياسية والاجتماعية التي كان يعيشها اليمن موطن الإمام الشوكاني، ثم يأتي القسم الأول ليتحدث عن صاحب المتنوشيوخه وتلامذته، وأهم كتبه، وبيان منهجه في التأليف والتصنيف، فضلا عن وفاته. ثم يتناول القسم الثاني حياة الشارح الشيخصديقحسنخانالقنوجي، ونشأته وكتبه وتصنيفاته، وشيوخه وتلامذته، فضلا عن سرد لكتبه المطبوعة وغير المطبوعة، وبيان منهجه العلمي في التصنيف، ومصادره في التأليف. ثم يأتي القسم الخاص لمسائل فقهية مختارة من كتاب الروضة الندية، يبين كيفية معالجة الشيخ لهذه المسائل وعرضها على المذاهب المختلفة ليتوصل من خلالها إلى الرأي الراجح في المسألة المدعم بالحجة والدليل. ثم تأتي خلاصة تتضمن أهم النتائج التي توصل إليها الباحثفي بيانالجهد الذي بذله الشيخ رحمه الله تعالى في خدمة الفقة الإسلامي، حيث كان من فضلاء – - عصره؛ كثرت رحلاته، وتعددت مشاربه، وتنوعت علومه، وكثرت تصنيفاته في شتى العلوم والفنون،يشهد له بذلك العلماء وتراثه العلمي.كما توصل إلى أن الحديثعن شخصيته وفقهه يحتاج إلى دراسات أكبر من هذه بكثير؛ لأن جهده وتراثه يستحق أكثر من ذلك.; ÖZET: Tezimizin ana konusu, Şeyh Sıddîk Hasan Han el-Kanûcî’nin (1307/1890) kişiliğini ortaya koymaktır. Ansiklopedik bir bilgiye sahip olan büyük fıkıh âlimi Şeyh Sıddîk, farklı alanlarda Arapça, Farsça ve Hintçe olmak üzere farklı dillerde eserler kaleme almıştır. O, imam Muhammed ibn Ali İbn Muhammed el-Yemenî eş-Şevkânî’nin (1225/1810) ed-Dürerü’l-behiyye eseri üzerine yazılmış er-Ravdetü’n-nediyye şerhinin yazarıdır. Mezkûr şerh, Şevkânî’nin ortaya koyduğu çalışmayı tamamlamaktadır. Çalışmamız, önsöz ile Şevkânî’nin anavatanı Yemen’in o zaman yaşamakta olduğu toplumsal ve siyasi durumu ortaya koyan bir girişle başlamaktadır. Tezimizin birinci bölümü, metin sahibi olan Şevkânî’nin hayatı, hocaları, öğrencileri, en önemli eserleri, telifteki yöntemi ve vefatını içermektedir. İkinci bölüm, metnin şarihi olan Şeyh Sıddîk’in hayatı, eğitimi, matbu ve mahtut eserleri, hocaları, öğrencileri, telifte izlediği ilmi yöntemi ve telifte beslendiği kaynakları ele almaktadır. Üçüncü bölüm, er-Ravdetü’n-nediyye eserinden seçilmiş fıkhi konulara değinmektedir. Bu bölüm, Şeyh Sıddîk’in mezkûr konuları hangi şekilde ele aldığını açıklamakta ve onları farklı görüşlerle karşılaştırmaktadır. Bu yöntemi takip ederek delille teyit edilen güçlü görüşe ulaşmayı hedeflemekteyiz. Sonuç kısmı ise ulaşmış olduğumuz en önemli sonuçları ihtiva etmekte ve Şeyh Sıddîk’in fıkıh hizmetindeki gayretini açıklamaktadır. Çünkü o, çağının en üstün âlimlerinden biri olduğu gibi birçok yeri gezmiş, farklı meşreplerden beslenmiş, çeşitli ilimlere sahip olmuş, farklı ilim ve sanat dallarında eserler kaleme almıştır. Gerek âlimlerin bizzat ifadeleri gerekse arkada bıraktığı ilmi miras buna tanıklık etmektedir. Aynı zamanda bu çalışmanın sonucunda onun şahsiyeti ve fıkıhçı kimliğinin daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyduğu da ortaya çıkmaktadır. Çünkü onun fıkhı ve ilmi mirası, daha fazla çalışılmayı hak etmektedir.; ABSTRACT: This thesis includes Imam Muhammad bin Ali bin Muhammad al-Yamani al-Shawkani, the owner of AL-Dorr Al-Bahia, who is acquainted with his personality, his scientific life, and the social and political situation in which he lived. We will focus on the most important fatwas and discussion and the words of scientists. This study includes the highlighting of his efforts in the service of Islamic jurisprudence.Through the identification of his methods and his works in the forensic sources and sources in the classification. It contains a statement of a number of his efforts in the doctrine of the implications of the texts of the doctrine,his choices and ambitions, fatwas, and follow the views of Alama and discuss them. The theis also includes a statement of the Imam's knowledge of the schools and its impact and rank among the scholars and their dependence on it. In the end, it was narrated that Shaykh (may Allaah have mercy on him) learned from the Shaafa'i media that he lived between 1173 and 1250 AH. He was one of the virtues of the era. He traveled a lot and diversified his sciences and his classifications varied in various sciences arts. So that the scholars and his scientific heritage attest to it, and that the talk about his character needs requires much larger studies, because his effort and heritage deserve more than that. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6159 2017-01-01T00:00:00Z