Servi Bölgesi Folkloru

Abstract

ÖZET Çalışmamızda Bingöl‟ün Genç ilçesine bağlı Servi bölgesi folklorunu ve sözlü edebiyat ürünlerinin derlemesi üzerinde durulmuştur. Çalışmamız hala varlığını sürdüren, fakat yok olma tehlikeyle karşı karşıya kalan bölge folklorunu, sözlü edebiyat ürünlerini derleyerek, inceleyerek sistematik bir şekilde kayda almak ve sonraki kuşaklara aktarmak amacı taşımaktadır. Çok zengin bir kültüre sahip olan bu bölgenin kültürel değerlerini koruması, genç kuşağın kültürüne sahip çıkması ve halkın geçmişini yarınlara taşıyarak bölgenin kültürel kimliğini korunması açısından oldukça önemlidir. Son yıllarda başka bölgelere verilen yoğun göçle bölge insanı yabancı kültürlere maruz kalarak kültürel değerlerini yitirme tehlikesi yaşamaktadır. Hızlı gelişen teknolojiyle de bazı folklor unsurlarının unutulmaya yüz tutması veya yeni nesil tarafından itibar görülmemesi bölge insanını bir arada tutan kültürel bağları zayıflatmaktadır. işte bu noktada masal, efsane, türkü, atasözü, deyim, halk inanmaları halk hekimliği, halk oyunları, kutlamalar, hayatın geçiş dönemleri gibi derlediğimiz bölgeye ait folklor unsurlarını kayıt altına alarak bölgenin kültürel kimliğini korumasına katkı sağlamaya çalıştık. Tezde yer alan bilgilerin büyük kısmı sözlü kaynaklardan temin etmekle birlikte folklor ürünlerini tanımak ve sistemli bir şekilde aktarmak için yazılı Türk edebiyatı kaynaklarından da faydalanılmıştır. Kaynak kişileri belirlerken özellikle bölge folklorunu iyi bilen kişilerle görüşülmüştür. Ayrıca bölge ile ilgili çalışmaları olan kişilerle de bilgi alışverişi yapılmış, var olan bilgiler teyit edilirken yeni bilgiler de edinilmiştir. Bu hususta gerek bölge içinde gerek farklı bölgelere göç etmiş bölge tarihinin yaşayan şahitleriyle de irtibata geçilmiş ve geleceğe taşınacak müstesna bilgilere ulaşılmıştır. Çalışmamızda folklor ürünlerini toplamakla birlikte Zaza kültürü de tanıtılmış ve bölgenin geçmişine ışık tutulmuştur. Çalışmayla unutulmaya yüz tutmuş bazı değerlerin yeniden yaşatılacağı inancındayız.

KILMVATI: Ma ına xewat dı seri folklor u edebiyatê fekki u edebiyatê nuştê qezayê Çolig Dara Hêni ra mıntıqayê Sirbê ser dı vinderti. Folklorê ına mıntıqa hemo ganı wo; la tehlikeye vinbiyayiş yi esto, ğayê ma bı sistematik yo xewat ın kultur u folklor nesilayon peyinan ri verdiş o. Ina mıntıqa heti kultur u folklor ra zaf zengin a. Qê pawıtış ın kultur u folklor zaf muhimo ki ki xorti wayirê ın kultur vejiyênê u ın kultur u folklorê şari, nesilon peyinon ri bıdene şinasnayiş. Serron peyinan dı şari ına mıntıqa zaf bar kerdo mıntıqayan binan. In barkediş semede vinbiyayişê ın kultur tehluke yo. Lez aver şiyayişê tenoloji u bieleqayê xortan zi sebebani vindbiyayişê ın tay kultur u folklor ra yo. Vinbiyayişê kulturi eleqayê benateyê şarê ına mıntıqa zi keno zeif. Ma ın husus dı bı aridayişê sanikan, efsanyan, kılamon, vateyê varinan, idyoman, baweriyê şari, hekimiyê şari, kayanê şari u bımbarekkerdişê şari ra semedê pawıtışê ın folklore u kulturê ına mıntıqa wezifeyokê zaf muhim ardo ca. Zanayişê kê ına tez dı zafi ra çımeyanê fekki ra peyda biyê ma semedê şınasyaişê eseranê folklore u naqılkerdişê sistematik çimeyanê edebiyatê Tırki ra ardım gırewto. Semedê çımeyanê fekki bilhesa kesi zonayi vijnayi. Kıştê ına dı kesan go derheqê ına mıntıqa dı malumat aridawo inan di ri zi mışewre biyo, hem zonayişe kê mewcudê tasdiq biyê zi malumati newê temin biyê. In husus dı hem ına kesi hema ına mınqa dı cuyêni hem zi kesi zonayi kê ına mıntıqa bar kerdo sewbin mıntıqayan dı cuyeni ınan ra irtibat vıraziyo, malumat dest biyo u semedê nesilano ameyoxon malumato muhim ameyo piser. Xebatê ma dı aridayişê mehsulonê mıntıqayê Sirbê ra piya şınaskerdışê culture Zazayon u tarixê ına mıntıqa zi izah biyo. Ma bawer keni bı ına xebat qıymeti kê çin biyenê hewnê cuyenê.

ABSTRACT: In our task, It is stated upon the Folklore and Oral Literature of the Servi Region, related to the Genç county. This task keeps the aim of investigating, compiling, recording and transferring the Region‟s folklore and Oral Literature elements which are still surviving but in danger of exctinction because of scattered Region. It is essential for a Region which has a rich culture to save the cultural values, protect the next generation‟s culture, protect the cultural identity by carrying the past to the future. The people who immigrated and settled in different Regions are losing their traditional values by being exposed to different cultures. The connectors of the culture have been weakened due to rapidly changing technology and being ignored by new generations. In this point, we tried to contribute to the protection the cultural identity by recording the elements belong to the Region that we compiled such as Legends, Songs, Proverbs, Phrases, Folk believes and Medicine, Folk games, Celebrations Transitional periods of life. The big part of the information takes part in this thesis has been provided through oral sources and it is benefited from Written Turkish Literature in order to recognize the Folklore elements and transfer sistematically. It was interviewed with the people who know the folklore of the Region while determining the Source people. Also, the information was exchanged with the people who had the researches on this topic in the past. The current information was confirmed, the new one was acguired. In this respect, it was communicated with the people both living in the county aand teh people who immigrated to other Regions and reached to precious information. In addition to collecting folklore elements, this task leads to introducing the culture and the past of the Region. We believe that the values fall into obvilion will be relived thanks to this task.