Son Dönem İslam Hukukçularından Mustafa Zerkā'nın Fıkhî Tercihleri

Abstract

ÖZET: “Son dönem İslam Hukukçularından Mustafa Zerkā‟nın Fıkhî Tercihleri” adlı çalışmamız, Hanefî fakihlerden Zerkā‟nın hayatını, ilmî kişiliğini, fetva yöntemini ve fetva alanındaki tercihlerini analiz ederek değerlendirmeyi hedeflemektedir. Zerkā fikir, yöntem, fetva ve tercihleriyle son dönem fakihleri ve ilim dünyası üzerinde önemli bir etki bırakan muasır İslam hukukçularındandır.Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mustafa Zerkā‟nın hayatı, ilmi kişiliği ve fetva yöntemi ele alınmış; ikinci bölümde ibadetler alanındaki tercihleri, son bölümde ise aile ve borçlar hukuku alanındaki tercihleri ele alınmıştır. Her bir konudaki tercihi diğer mezheplerin konuya yaklaşımı çerçevesinde ele alınarak delil açısından analiz edilmiş ve Zerkā‟nın tercihi çağdaş İslam Hukukçularının konuyla ilgili tercihleriyle de mukayese edilmiştir. Fetva alanında ve fıkhi tercihlerinde genellikle dört mezhebin sınırları içinde kalmıştır. Fetvâ alanındaki tercihlerigeleneksel anlayış ile modern anlayışı mezcetme yönüyle temayüz ettiğinden çağdaşlarının dikkatini çekmiş,bu konuda kendisini savunanların yanında eleştirenler de olmuştur. Mustafa Zerkākendisine sorulan sorulara klasik fıkıh mirasında ikna edici bir cevap bulması halinde bu cevabı aktarmakla yetinmiştir. Kendisi Hanefî mezhebine mensup olmakla birlikte mezhep taassubundan uzak durmuş ve ihtiyaca cevap verebilecek diğer mezhep görüĢlerinden de yararlanmıştır. Mezhep içtihatları içinde bir cevap bulamadığında yeni içtihatlarıyla meseleyi çözmeye çalışmıştır. Zerkā tercih ve içtihatlarını temellendirirken toplumun maslahatını, meşakkati giderme, kolaylık ilkesi, küllî kâideler ve istişâre gibi yöntemleri takib etmiştir.

ABSTRACT: Our study titled Fiqh Preferences of Mustafa Zerka, one of the recent Islamic Jurists, aims to analyze and evaluate Zerka, one of the Hanafi jurists, by focusing on his life, scientific personality, method of fatwa and his preferences in the field of fatwa. Our study consists of an introduction and two parts. In the first part, Mustafa Zerka's life, scientific personality and fatwa method are discussed; in the second part, his preferences in the field of worship, and in the last part, his preferences in the field of family and debts law are discussed. His preference on each subject was analyzed in terms of evidence by considering the approach of other sects to the subject, and Zerka's preference was also compared with the preferences of contemporary Islamic Jurists. Zerka is one of the contemporary Islamic jurists who left a significant impact on the jurists of last period and the world of science with his ideas, methods, fatwas and preferences. In the field of fatwa and fiqh preferences, he generally remained within the boundaries of the four sects. His preferences in the field of fatwa attracted the attention of his contemporaries, as he distinguished himself in terms of combining the traditional understanding with the modern understanding, and there were those who criticized him as well as those who defended him. If he found a convincing answer to the questions asked to him in the classical fiqh legacy, Mustafa Zerka was content with conveying this answer. Although he is a member of the Hanafi sect, he avoided sectarian fanaticism and also benefited from other sectarian views that could meet the need. When he could not find an answer within the sect's jurisprudence, he tried to solve the issue with his own jurisprudence. While basing his preferences and ijtihads, Zerka followed the interests of the society, the elimination of hardship, the principle of convenience, universal rules and methods such as consultation.