Bingöl Üniversitesinde Eğitim Gören Zaza Öğrencilerin Zazaca Algısı

Abstract

ÖZET: Dil bir toplumun örf, adet, gelenek ve göreneklerinin canlı kalması için en önemli güç kaynağıdır. Ancak Zazaca yok olma tehlikesi altında olan diller arasına girmiş durumdadır. Bu çerçevede Zazacanın yok olmaması için bilimsel araştırmaların yapılması önem kazanmıştır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, Bingöl Üniversitesinde okuyan Zaza kökenli öğrencilerin Zazaca ile ilgili görüşlerinin ortaya çıkartılmasıdır. Araştırmada öncelikli olarak bu araştırmanın değişkenlerini oluşturan kavramlar ile ilgili literatür incelemesi yapılmıştır. Sonrasında konu ile ilgili olarak anket uygulaması gerçekleştirilerek öğrencilerin görüşleri alınmıştır. Araştırmanın evrenini Bingöl Üniversitesinde okuyan Zaza kökenli öğrenciler oluşturmakta olup, toplam 406 anket değerlendirmeye alınmıştır. Katılımcıların araştırma kapsamında sorulan sorulara verdikleri cevaplar; t testi, yüzde, varyans analizi, frekans ve aritmetik ortalama değerleri analiz yöntemleri ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre katılımcıların; Zazaca konuşmayı bilme düzeyinin orta düzeyde olduğu, Zazacanın yok olmasını önlemede aile içinde konuşma ve eğitim faaliyetlerinin arttırılması gerektiğini olumlu bir şekilde desteklediği; yazılı ve görsel medyada Zazacaya yeteri derecede yer verilmediği görüşlerini destekledikleri ortaya çıkmıştır. Katılımcıların Zazaca konuşmayı bilme düzeyleri; yaşlarına, cinsiyetlerine, ikamet ve eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Araştırmamızda bu sonuçlara ilişkin bilgiler detaylı bir şekilde paylaşılmıştır.

KILMVATI: Zıwan semedê goni mendışê edet u kulturê şari çiko zaf muhim o. Labelê zıwanê Zazaki bıxu ha bınê tehlikeyê mergi dı yo. Ina çarçiwa dı semedê vin nêbiyayişê zıwanê Zazaki xebati ilmi beni muhim. Hedefê ına xebat, wendekari ki esılê xu Zazayi u Universiteya Çolig dı waneni derheqê Zazaki dı fıkırê ıni wendekaran tesbit kerdışo. Cıgêrayiş dı verco mefhumi ki beni sebebê bedılyayiş u luteratur ameyi tesbitkerdış. Dıma derheqê mewzu dı anket vıraziyayo u fıkırê wendekaran ameyo gırotış. Mahiyetê cıgêrayişi wendekari ki esılê xu Zazayi u Universiteya Çolig dı waneni ê yi. Piser dı 406 wendekaran ser anket ameyo vıraştış. Cewabi wendekaran pê analizê raşti, se ra, qiymeti wasati ê frekans u aritmetik, testê t, analizê varyans u analizê korelasyon tetkik biyi. Goreyê neticeyê cıgêrayiş, ê ki iştıraqê anket kerdo sewiyeya wasat dı eşkeni Zazaki qısey bıkeri. Ini wendekari eğleb paşt doni fıkıronê semedê merg ra xelasa Zazaki lazımo zerreyê keye dı Zazaki qısey bıbo u tehsil dı ca bıdıyo Zazaki u medya dı hındeyê ihtiyac ca nidıyeno Zazaki. Sewiyeya Zazaki qısekerdışê iştıraqkaron goreyê serr, cinsiyet, ikamet u tehsilê inan ferqo muhim mueto ra. Cıgêrayişê ma dı derheqê ıni neticeyan di bı teferuat melumat diyayo.

ABSTRACT: Language is the most important source of power for the survival of customs, traditions and customs of a society. However, the Zazaki has been added to the languages that are in danger of extinction. In this context, scientific research has gained importance in order to save the Zazaki. The aim of this study is to determine the opinions of Zaza students about Zazaki studying at Bingöl University. In the research, firstly, a literature review related to the concepts that constitute the variables of the research were made. After that, students' opinions were taken by conducting a questionnaire. The population of the study consisted of Zaza students studying at Bingöl University and a total of 406 student questionnaires were included in the study. The answers of the participants to the questionnaires were analyzed by t-test, percentage, variance analysis, frequency and arithmetic mean values methods. According to the research findings; It has been found that participants' level of knowing how to speak in the Zazaki is moderate and that there is a positive support to increase speech and educational activities in the family in order to prevent the disappearance of Zazaki; and also participants state that in written and visual media, there is not enough support to Zaza language. The level of participants' knowledge of Zazaki speaking differs significantly according to their age, gender, residence, and education. In this study, information about these results was shared in detail.