Lêkolînek li ser çîrokên Osman Sebrî yên di Hawar û Ronahiyê de

Abstract

KURTE: Di vê xebatê de em li ser jiyan, berhem, huner û çîrokên Osman Sebrî rawestiyan, me çîrokên Sebrî yên di kovara Hawar û Ronahiyê de hatine weşandin ji aliyê hêmanên materyal (vegêr, awayê nêrînê, rêzebûyer, leheng, dem, cih, ziman û şêwe, raman) û hêmanên teknîkî (vegotin, teswîr, teknîka otobiyografîk, leîtmotîv, monolog, rêbaza paşve vegerînê û hwd.) ve vekola. Xebata me ji du beşan pêk tê. Di beşa yekem a tezê de em ji bîranîn, hevpeyvînên pê re hatine kirin û agahiyên xwendekarê Sebrî (Dîlawerê Zengî), nivîskar Firat Cewerî, keçên wî (Hingûr-Kewê Sebrî) û zavayê wî (Şêx Birimce) dan bi rê ketin û me hewl da ku em jiyana wî ji hemû aliyan ve nîşan bidin. Di dawiya beşê de me derheqê hemû berhemên Osman Sebrî yên berdest û yên neberdest de agahî dan. Osman Sebrî herçiqas bi kesayetiya xwe ya siyasî derbikeve pêş jî wî hema hema di hemû qadên wêjeyê de (helbest, çîrok, sihetî, gotar, bîranîn) berhem nivîsîne. Me berhemên Sebrî wekî bingeh qebûl kir û hewl da ku em hunera wî ji hemû hêlan ve bidin xuyakirin. Di beşa duyem de ku beşa sereke ya xebata me ye çîrokên Sebrî yên di kovara Hawar û Ronahiyê de hatine weşandin ji aliyê hêmanên vegêranê yên wekî awayê nêrînê, mekan, dem, leheng û rêzebûyerê ve hatin nirxandin. Herweha li ser mijar û tema, ziman û taybetiyên vegêranê yê van çîrokan hate rawestin. Di encama xebata xwe de me agahiyên ku piştî nirxandina çîrokên Osman Sebrî bi dest ketin, made bi made hatin rêzkirin.

ÖZET: Bu çalışmada Osman Sebri’nin Hawar ve Ronahi dergilerinde yayımlanan hikâyeleri materyal (anlatıcı, bakış açısı, olay örgüsü, kişiler, zaman, mekan, dil ve üslup, fikir) ve teknik unsurlar (anlatma, tasvir, otobiyografîk, leitmotiv, diyalog, monolog, geriye dönüş tekniği vb.) yönünden ele alınarak incelenmiş, her hikaye tek tek değerlendirilerek Sebri’nin hikaye sanatı ortaya konulmuştur. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Osman Sebri’nin anılarından, onunla yapılan röportajlardan ve öğrencisi (Dilawerê Zengî), yazar Fırat Ceweri nin ve kızı (Hingûr Sebrî) verdiği bilgilerden yola çıkarak hayatını her yönüyle açığa çıkarmaya çalıştık. Bölümün sonunda Osman Sebri’nin ulaşabildiğimiz bütün eserlerini ve ulaşamadıklarımız hakkında bilgi verdik. Osman Sebri her ne kadar siyasi kişiliğiyle ön plana çıksa ve tanınsa da o edebiyatın hemen hemen her dalında (şiir, hikâye, deneme, makale, anı) eser vermiştir. Bölümün devamında eserlerinden yola çıkarak edebi yönünü ifadeye etmeye çalıştık. Çalışmamızın ikinci bölümünde Hawar ve Ronahi dergilerinde yayımlanan hikâyelerini anlatıların unsurları olan, bakış açısı, mekân, zaman, kişiler ve olay örgüsü açısından ele alınmış; ayrıca bu eserlerin, konu ve tema, dil ve anlatım özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın sonuç bölümünde Osman Sebrinin hikâyeleri madeler halinde değerlendirilmiştir.

ABSTRACT: In this study, Osman Sebri’s life and art are emphasized; and his stories published in Hawar and Ronahi journals are examined in terms of structure with regards to material (narrator, point of view, plot, characters, time, place, linguistics, wording, and idea) and technical elements (storytelling, depiction, autobiographic, leitmotiv, dialogue, monologue, flashback, etc.). Our study consists of introduction, two chapters. In the first chapter, we uncovered Osman Sebri’s life in many aspects by his memoirs, interviews with him, and the reports given by his student (Dilawerê Zengî), writer Fırat Ceweri, his daughters (Hingûr-Kewê Sebrî), and his son-in-law Şêx Birimce. At the end of this chapter, we wrote about all of his works that we could and could not find today. Although Osman Sebri is known by his political roles, he had wrks in almost every fields of literature (poem, story, essay, article, and memoirs), we analyzed his literary aspects based on his works. In the two chapter, his stories published in Hawar and Ronahi journals are addressed in terms of story elements such as point of view, place, time, characters, and plot. Also, these stories are examined in terms of subject, theme, and language and expression properties. In the conclusion part, based on the conclusions made by studying the structure of Osman Sebri’s stories, his stories are evaluated and reported in items.