Türkiye’de Ramazan Ayının Gıda Tüketimine Etkisi: Bingöl İli Örneği

Abstract

ÖZET: Bu çalışmanın amacı Ramazan ayı etkinliklerinden dolayı gıda tüketiminin etkilenip etkilenmediği konusu araştırmak ve istatistiki analizlerle bunu ortaya koymaktır. Ayrıca bu konuda ve kapsamda yazılmış ilke eser olması nedeniyle de bilimsel bir boşluğu doldurduğu söylenebilir. Bu çalışma Bingöl ili kentsel alanında, anketle veri toplama yöntemiyle tüketicilerle yüz yüze yapılmıştır. Bu kapsamda 385 adet anket yapılmıştır. Anketlerin mahallelere dağıtımında mahallerin toplam nüfus içindeki payları dikkate alınmıştır. Verilerin analizinde çok değişkenli istatistiki analiz tekniklerinden olan Kümeleme (Cluster), faktör analizi kullanılmıştır. Bunun yanında Ramazan ayı öncesine göre Ramazan ayında gıda tüketiminin artıp artmadığını ekonometrik bir model olan Çift logaritmik kalıp kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan kümeleme analizinde tüketicileri iki gruba ayrılmıştır. Birinci grupta yer alan tüketiciler “Gıda Tüketimi Ramazan Ayından Dolayı Etkilendi” diye tanımlanırken, ikinci grupta yer alan tüketiciler ise “Gıda Tüketimi Ramazan Ayından Az Etkilendi” şeklinde kümelendirilmiştir. Buna göre, hanehalkının Ramazan öncesi ve Ramazan sonrası gıda tüketim harcamaları dikkate alındığında, birinci grupta Ramazan ayının gıda tüketimi üzerindeki etkisi %43,2 oranında etkiliyken, ikinci grupta bu oran %38,2 olarak gerçekleşmiştir. Gıda tüketimini etkileyen faktörlerin ortaya konulması konuya daha çok açıklığa kavuşturacağı söylenebilir. Buna göre çalışmada belirlenen 15 değişken, faktör analizi ile üç faktöre indirgenmiş ve tanımlanmıştır. Birinci faktör, Ramazanda tüketim kültürü, ikinci faktör Ramazan etkinlikleri ve son faktör ise paylaşma ve yardımlaşma olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla yukarıda ifade edilen gıda tüketimi artışlarını bu üç faktör çerçevesinde ele almak gerektiği söylenebilir. Bu üç faktörün toplamı, toplam varyansın %67,08’ini açıkladığını, yine yapılan analizde KMO test değerinin 0,896 gibi yüksek bir değerle kullanılan değişkenlerin faktör analizi için uygun olduğu belirlenmiştir. Yapılan regresyon analizinde Ramazan öncesi 0,552 olan esneklik değeri Ramazanda 0,538’e düşmüş olması, genel olarak bütün tüketicilerin gıda maddelerine olan taleplerinde bir katılaşma olduğunu gösterdiğini yani Ramazan ayının gıda tüketimini artırdığını ve bu anlamda etkili olduğu söylenebilir.

ABSTRACT: The aim of this study is to investigate whether food consumption is affected by Ramadan activities and to reveal this by statistical analysis. In addition, it can be said that it fills a scientific gap due to the fact that it is a principle work written on this subject and within this scope. This study was conducted face to face with consumers by using data collection method in the urban area of Bingöl province. In this context, 385 questionnaires were conducted. The distribution of the surveys to the neighborhoods has taken into account the shares of the neighborhoods in the total population. In the analysis of the data, one of the multivariate statistical analysis techniques, Cluster, factor analysis was used. In addition, the double logarithmic pattern, an econometric model, was used to determine whether food consumption increased during Ramadan. In the cluster analysis conducted within the scope of the research, consumers were divided into two groups. Consumers in the first group were defined as “Food Consumption Affected Due to Ramadan Month,, while consumers in the second group were grouped as“ Food Consumption Less Affected from Ramadan Month ”. Accordingly, when food consumption expenditures of households before and after Ramadan are taken into consideration, the effect of Ramadan month on food consumption is 43.2% in the first group and 38.2% in the second group. It can be said that revealing the factors affecting food consumption will clarify the issue more. Accordingly, 15 variables identified in the study were reduced to three factors by factor analysis and identified. The first factor was defined as consumption culture during Ramadan, the second factor was Ramadan activities and the last factor was defined as sharing and solidarity. Therefore, it can be said that the above mentioned food consumption increases should be handled within the framework of these three factors. The sum of these three factors explained 67,08% of the total variance, and it was found that the KMO test value with a high value of 0,896 was suitable for factor analysis. According to the regression analysis, the flexibility value of 0.552 before Ramadan has decreased to 0.538 during Ramadan, which indicates that there is a solidification in the demands of all consumers in general, ie the month of Ramadan increases food consumption and is effective in this sense.