Nesefî'nin Medâriku't-Tenzîl ve Hekâiku't Te'vîladlı Tefsirinde İ'râb-Anlam İlişkisi

Abstract

ÖZET. Cümlede geçen kelimelerin aldığı konumu, bu konuma bağlı olarak kelime sonunda meydana gelen değişimi inceleyen i’râb, Arap gramerinin temel konularından birisidir. Ayette geçen kelimelerin öğelerine ayrılması, mananın bu öğelere bağlı olarak tespit edilmesi ve kelime sonlarının belirlenmesinini konu edinen i’râbü’l-Kur’ân, filolojik tefsirin önemli konularından birisidir. Kelimelerin birbiri ile olan bağını nahiv kaidelerini esas alarak inceleyen bu ilim, cümle içerisinde kelimenin aldığı muhtemel terkip vecihlerini açıklar. Bu vecihler arasında belirli esaslara dayanarak en uygun terkibi belirler. İ’râbın mana ile olan sıkı bağını ve mananın belirlenmesinde i’râb faktörünün önemini açıklar. Giriş ve iki bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde tezin konusu ve önemi, kaynakları, müfessirin hayatı ve tefsirine yer verildi. Birinci bölümde i’râb ilminin kavramsal çerçevesi ve tarihsel süreci işlenildi. İkinci bölümde ise i’râb farklılıklarına sebep olan faktörler ve bu farklılıkların mana üzerindeki etkisi Medârik tefsiri bağlamında ele alındı. İ’râb ve mananın sıkı ilişkisi ve birbiri ile olan bağlantısı ayetler üzerinden vurgulandı. Son olarak müfessirin farklı i’râb vecihleri arasında seçim yaparken göz önünde bulundurduğu esaslar belirlendi.

ABSTRACT I’rab, which examines the position of the words in the sentences, and the changes at the end of the word according to this position is one of the main topics of Arabic grammar. Examining the separation of the elements of the words that are at the verses of the Quran, determining the meanings of these words according to this items, and defining the ends of the words are the topics that I’rabul Quran deals with, which is one of the most significant topics of philological tefsir (commentary). This science whic examining the connection of words with each other based on the norm of the Nahiv, explaining the potential construing of the word in the sentences in many aspects. Among these aspects, it determinig the best construing depending on the specific basis. It is explainig the advanced connection between content and İrab, and the importance of irab on determination of the content. In the introduction part of the study, which consists of an introduction and two chapters, the subject and importance of the thesis, its sources, and the life of the exegetes and the commentary Medarik’u-Tenzil are given. In the first part, the conceptual framework and historical process of ı’rab has been handled. In the second part, the factors that cause I’rab differences and their effects on the meaning are discussed in the context of Medarik commentary. The intimate relationship of ı’rab and the meaning and its connection with each other were emphasized through verses. Finally, the principles that the exegetes considers when choosing between different aspects of ı’rab were determined.