Tasavvuf Düşüncesinde Bir Nefis Terbiye Metodu Olarak Halvet

Abstract

ÖZET: Tasavvuf ilmi, İslâm‟ın temel kurallarına bağlı kalarak nefsi eğitme, kontrol altında tutma ve güzel ahlâkı kazandırma amacını taşır ve bu amaca ulaşmak için bazı yöntemler kullanır. Bu yöntemlerden biri de halvet eğitimidir. Çalışmamızda halvet kavramı tasavvufî düşünce çerçevesinde ve bir nefis terbiye metodu olarak ele alınmıştır. Halvetin esasında salt bir yalnızlık olmadığı aksine sürekli nefsi ile baş başa kalan bir kimsenin kalbî ve rûhî hayatında meydana gelen mânevî hastalıkların tedavisi için mürşid bir hekimin nezaretinde belli bir zaman dilimi içerisinde hususi bir mekânda Allah ile başbaşa kalıp amel işlemek sûretiyle tedavi görmesi olarak anlaşılması gerektiği belirtilmiştir. Halvetin az yemek, az uyumak, az konuşmak, sürekli abdestli olmak, Allah‟ı zikretmekle meşgul olmak ve tefekkür etmek gibi diğer nefis terbiye metotlarını da içerisinde barındıran tasavvufî eğitim sürecinin önemli bir parçası olduğu belirtilmiştir. Bu eğitim sürecine giren kişinin zamanını tamamen Allah‟a ibadetle güzelleştirip hem kendini tanıması hem de hayatı anlamlandırabilmesi noktasında halvetin önemli bir aşama olduğu üzerinde durulmuştur. Usûl ve esaslarına uyarak ve ihlasla yapılan halvetin kişinin huzurlu ve mutlu olmasına katkı sağlayacağı belirtilmiştir. Ancak bu niyet ve irade ile halvete girildiğinde istenen neticenin hâsıl olacağı ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca Anadolu‟da günümüze kadar gelen bazı halvethâneler kısa bir şekilde tanıtılmış, Ahmet Yesevî, Gazzâlî, Ömer Halvetî, Yahya Şirvânî, Yûnus Emre gibi meşhur sûfîlerin hayatlarından halvet örnekleri ve bunların mânevî etkileri irdelenmiştir.

ABSTRACT: The science of Sufism aims at educating the soul, keeping it under control and gaining good ethic by adhering to the basic rules of Islam. It uses some methods to achieve this goal. One of these methods is seclusion training. In our study, the concept of seclusion has been handled within the framework of mystical thought and as a method of self-cultivation. It is stated that the essence of seclusion is not just loneliness, on the contrary, it should be understood as the treatment of spiritual diseases that occur in the heart and spiritual life of a person who is constantly alone with his soul, and to be treated by staying alone with Allah in a special place within a certain period of time under the supervision of a guide physician. It has been stated that seclusion is an important part of the Sufi education process, which also includes other methods of self-cultivation, such as eating less, sleeping less, talking less, having ablution all the time, being busy remembering Allah and contemplating. It has been emphasized that seclusion is an important stage for the person who enters this education process to beautify his time completely by worshiping Allah and to both know himself and make sense of life. It is stated that the seclusion performed by following the methods and principles and with sincerity will contribute to the peace and happiness of the person. However, it has been tried to reveal that the desired result will be achieved when the seclusion is entered with this intention and will. In addition, some seclusion-houses that have survived to the present day in Anatolia were briefly introduced, and examples of seclusion from the lives of famous sufis such as Ahmed Yesevî, Gazzâlî, Ömer Halveti, Yahya Şirvani, YûnusEmre and their spiritual effects were examined.