Aristakes Lastivertsi'nin History (Tarih) Adlı Eserinin Çeviri ve Değerlendirmesi

Abstract

ÖZET: Aristakes Lasticertsi, XI. yüzyılda yaşamış Ermeni bir din adamıdır. Dinî gö-revlerinin yanında aynı zamanda yazdığı Tarih (History) eseriyle tarihçiliği de ön plana çıkmaktadır. Eserinde 100-1072 yılları arasında Gürcistan, Ermenistan ve Anadolu’da yaşanan savaş ve olayları aktarmaktadır. İlk önce Vaspurakan Ermeni Krallığının topraklarını Bizans’a bırakması, ardından 1045 yılında Ani Ermeni Kral-lığının da Bizans tarafından ele geçirilmesi sonucu Doğu’ya hükmeden Bizans İmpa-ratorluğu bölgenin yegâne gücü olmaya başladı. Bu esnada başlayan Selçuklu akınla-rı da bölgenin sürekli bir savaş alanı olmasına neden olmuştu. Kitabın en önemli özelliği de Selçukluların Anadolu’ya yaptıkları akınları kaydeden ilk eser olmasıdır. Esasında eser, Bizans’ın Doğu’ya yaptığı seferler sonu-cunda sözü edilen bölgeyi kendi hâkimiyetine almasından sonra, Selçuklular ile yap-tıkları savaşlar neticesinde kimin Anadolu’da söz sahibi olduğunun ispatıdır. Tuğrul ve Alparslan Bey’in zamanında yapılan seferlerin sonunda, söz konusu bölgeye Sel-çukluların yerleşmesi 1071 yılında yapılan Malazgirt Savaşı’yla neticelendi.

ABSTRACT. Aristakes Lasticertc is an Armenian cleric who lived in the 11th century. Be-sides his religious duties, his historiography also comes to the fore with his Tarih (History) work. As of the work he wrote, he conveys the wars and events in Georgia, Armenia and Anatolia between 100 and 1072. First Vaspurakan Byzantine Armeni-ans to leave the territory of the Kingdom, after years of Ani Armenian Kingdom in 1045 as a result of the seizure by the Byzantine East begins to dominate the sole power of the Byzantine Empire. The Seljuk raids that started in the meantime caused the region to be a permanent battlefield. The most important feature of the work is that it was the first work that recor-ded the influx of Seljuks to Anatolia. Apart from that, it is the proof of who had a say in Anatolia as a result of the wars made by the Byzantine to the East and the wars with the Seljuks after he took this region under his rule. As a result of the expeditions carried out in the time of Tugrul Bey and Alparslan Bey, the settlement of the Seljuks in this region and the Malazgirt War in 1071 results.