Yaşar Nabi Nayır’ın Tiyatrolarında Yapı ve İzlek

Abstract

ÖZET: Bu çalışma, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli yazarlarından Yaşar Nabi Nayır’ın tiyatro eserlerindeki yapısal ve tematik unsurları incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Nayır, Cumhuriyet’in kültürel inşa sürecinde şiir, öykü, roman, çeviri ve tiyatro gibi pek çok türde ürün vermiş, dönemin en üretken kalemlerinden biri olmuştur. Her ne kadar kamuoyundaki bilinirliği daha çok yayıncı kimliğiyle öne çıkmış olsa da aynı zamanda çevirmen, yazar ve şair olarak da edebiyat ortamında etkili bir iz bırakmıştır. Nayır’ın edebiyata katkısı yalnızca kendi eserleriyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda genç yazarların yetişmesine öncülük etmiş, onları yazınsal anlamda destekleyerek edebiyat dünyasına kazandırmıştır. Özellikle gerçekçi üslubuyla dikkat çeken yazar, eserlerinde yaşadığı dönemin toplumsal, kültürel ve yapısal görünümünü yansıtmış; bu yönüyle edebiyatı bir tür belge işlevi görecek şekilde değerlendirmiştir. Nitekim Köyün Namusu adlı oyununda köy hayatının değerler sistemi, geleneksel aile yapısı ve birey-toplum çatışmasını sahneye taşıyarak dönemin kırsal Türkiye’sine dair çarpıcı gözlemler sunar. Bu bağlamda Nayır’ın tiyatro metinleri, dönemin ruhunu ve zihniyetini anlamak açısından özel bir yere sahiptir. Nayır, metinlerinde toplumsal sorunlarla bireysel sorgulamaları modern bir anlatım diliyle harmanlamış; bireyin iç dünyasını ve toplumla olan çatışmalarını sahneye taşıyarak dönemin düşünsel atmosferini derinlemesine işlemiştir. Bunun yanı sıra, gerçekleştirdiği nitelikli çeviriler aracılığıyla dünya edebiyatını Türkçeye kazandırmış, Türk okurunu evrensel edebi gelişmelerle tanıştırmış ve kültürel bir köprü görevi üstlenmiştir. Bu yönüyle, hem yerli edebiyatın gelişimine katkı sağlayan hem de uluslararası düzeyde edebî etkileşimi mümkün kılan bir aktarıcıdır. Bu tez, Yaşar Nabi Nayır’ın tiyatro eserlerini yapı ve tema ekseninde derinlemesine ele alarak, onun edebi mirasının çok yönlü yapısını görünür kılmayı ve Türk tiyatrosu üzerine yapılacak çalışmalara katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

ABSTRACT: This study aims to examine the structural and thematic elements in the theatrical works of Yaşar Nabi Nayır, one of the prominent authors of Republican-era Turkish literature. Nayır was among the most prolific literary figures of the period, producing works in various genres including poetry, short stories, novels, translations, and plays. Although he is more widely recognized in the public sphere for his role as a publisher, he also left a significant mark on the literary scene as a translator, writer, and poet. Nayır's contribution to literature extended beyond his own works; he also played a pivotal role in nurturing young writers, supporting them in their literary pursuits, and helping them gain a place in the literary world. Particularly noted for his realistic style, Nayır reflected the social, cultural, and structural dynamics of his time in his works. In this respect, his literary production can be seen as a kind of documentation, offering valuable insights into the spirit and mentality of the period. His theatrical texts, in particular, hold a special place in understanding the intellectual and cultural landscape of the era. In his plays, Nayır skillfully combines societal issues with individual introspections through a modern narrative language. By portraying the inner worlds of individuals and their conflicts with society, he delves deeply into the intellectual atmosphere of his time. In addition, through his high-quality translations, he introduced world literature to Turkish readers, thereby serving as a cultural bridge and familiarizing the Turkish audience with global literary developments. In this sense, he may be considered both a contributor to the development of national literature and a cultural ambassador enabling international literary interaction. This thesis aims to explore Yaşar Nabi Nayır’s theatrical works in terms of structure and theme, thereby making visible the multifaceted nature of his literary legacy and contributing to future studies on Turkish theatre.