https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1379 Interdisciplinary Economics and Politics Tue, 07 Apr 2026 13:52:04 GMT 2026-04-07T13:52:04Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6027 Merkez Bankası Bağımsızlığı ve Mali Disiplin: Enflasyon Hedeflemesi Yapan Ülkelerde Kurumsal Kalite ve Demokrasi Çerçevesinde Panel GMM Analizi SAKIZ, Rıdvan ÖZET: Merkez bankası bağımsızlığı (MBB), ekonomik istikrar ve mali disiplinin sağlanmasında kritik bir araç olarak görülmektedir. Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi uygulayan 29 ülke için panel veriler kullanarak Sistem GMM yöntemiyle MBB’nin mali disiplin üzerindeki etkisini, kurumsal kalite ve demokrasi düzeyleri bağlamında incelemektedir. MBB’yi ölçmek amacıyla literatürde yaygın kullanılan iki endeks, Grilli, Masciandaro ve Tabellini (GMT) ile Cukierman, Webb ve Neyapti (CWN) endeksleri kullanılmıştır. Bulgular, MBB’nin tek başına mali disiplin üzerinde anlamlı bir katkı sağlamadığını; hatta düşük kurumsal kalite veya zayıf demokrasi koşullarında olumsuz etkiler doğurabildiğini göstermektedir. Ancak kurumsal kalite göstergeleri (hukukun üstünlüğü, yolsuzluğun kontrolü, hükümet etkinliği vb.) ve demokrasi seviyesi ile etkileşimler dikkate alındığında, MBB’nin mali disipline katkısının pozitife dönüştüğü ve istatistiksel olarak anlamlı hale geldiği bulunmuştur. Marjinal etkiler analizi bu bulguları desteklemekte ve görselleştirmektedir. Kurumsal kalite düşükken MBB’nin etkisi zayıf veya olumsuzken, kalite arttıkça mali disipline katkı güçlenmektedir. Benzer şekilde, demokrasi düzeyi düşük olduğunda bağımsızlığın etkisi sınırlı iken, Combined Polity Score’un yaklaşık 6.5 ve üzerindeki değerlerinde MBB’nin etkisi anlamlı hale gelmektedir. Sonuçlar, MBB’nin etkinliğinin yalnızca hukuki düzenlemelerle değil, güçlü kurumsal reformlar ve demokratik denetim mekanizmalarıyla birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıktığını vurgulamaktadır. Bu çerçevede, politika yapıcılar için merkez bankası bağımsızlığını kurumsal kalite ve demokrasi ile eşgüdümlü biçimde güçlendirmenin mali disiplin açısından kritik önemde olduğu görülmektedir.; ABSTRACT: Central bank independence (CBI) is widely regarded as a crucial tool for ensuring economic stability and fiscal discipline. This study examines the impact of CBI on fiscal discipline using panel data from 29 countries practicing inflation targeting, employing the System GMM method, and considering the roles of institutional quality and democracy. To measure CBI, two widely used indices in the literature—Grilli, Masciandaro, and Tabellini (GMT) and Cukierman, Webb, and Neyapti (CWN)—are employed. The results indicate that CBI alone does not provide a significant contribution to fiscal discipline and may even have adverse effects under conditions of low institutional quality or weak democratic frameworks. However, when interactions with institutional quality indicators (such as rule of law, control of corruption, and government effectiveness) and democracy levels are considered, the impact of CBI on fiscal discipline becomes positive and statistically significant. Marginal effects analysis supports and visualizes these findings. When institutional quality is low, the effect of CBI is weak or negative, whereas higher institutional quality strengthens its contribution to fiscal discipline. Similarly, when democracy levels are low, the effect of independence is limited, but it becomes significant for Combined Polity Scores of approximately 6.5 and above. These results emphasize that the effectiveness of CBI emerges not solely through legal provisions but in conjunction with strong institutional reforms and democratic oversight mechanisms. Accordingly, policymakers should consider enhancing central bank independence in a coordinated manner with institutional quality and democracy to ensure robust fiscal discipline. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6027 2025-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5860 İşlenmiş Yöresel Gıda Ürünlerinin Yerel Kalkınmaya Katkısı: Bingöl Soğuk Çeşme Kavurması Örneği GÜÇDEN, Zübeyde ÖZET: Bu çalışmanın amacı; yöresel ürünlerden biri olan coğrafi işaret belgesine sahip Bingöl Soğuk Çeşme Kavurmasının kalkınma üzerindeki ekonomik katkısını ortaya koymaktır. Şimdiye kadar üzerinde herhangi bir çalışma olmaması, bu konunun ehemmiyeti üzerinde durulması gerektiğini göstermektedir. Bu konunun araştırılarak, Hayvancılık kaynaklı gıda sektörünün gelişimi ve bu sektör ile beraber ekonomiye kayda değer katkılar sunacağı ve bu haliyle yöre insanına fayda sağlaması noktasında olumlu sonuçlar getireceği öngörülmektedir. Araştırma kapsamında tüketicilerin Soğuk Çeşme Kavurması satın alımında dikkate aldıkları faktörlerin tespit edilmesi amacıyla çok deği şkenli istatistiki analiz uygulamalarından olan faktör analizi uygulanarak 26 değişken altı faktöre indirgenmiştir. Birinci faktör: Soğuk Çeşme Kavurmasının önemi ve Tanıtımı İkinci faktör: İnsan sağlığı Üçüncü faktör: Hizmet Kalitesi Dördüncü faktör: Tüketicilerin Zevk ve Tercihleri Beşinci faktör: Fiyat ve Kalite Altıncı faktör: Satış Noktası Bu 6 faktörün toplamının toplam varyansın %63.62’sini açıkladığı ve yapılan analizde KMO test değerinin 0 .894 ile kullanılan değişkenlerin faktör analizi için uygun olduğu anlaşılmıştır.; ABSTRACT: The purpose of this study is to reveal the economic contribution of Bingöl Soğuk Çeşme Roast, which is one of the local products and has a geographical indication certificate, on rural development. The fact that there has been no study on this subject so far shows that the importance of this subject should be emphasized. It is foreseen that by investigating this subject, it will provide significant contributions to the development of the animal husbandry - based food sector and the economy together with this sector, and thus bring positive results in terms of benefiting the local people. Within the scope of the research, factor analysis, which is one of the multivariate statistical analysis applications, was applied to determine the factors that consumers consider when purchasing Soguk Çeşme Roast, and 26 variables were reduced to six factors. First factor: Importance and Promotion of Soguk Çeşme Roast Second factor: Human health Third factor: Service Quality Fourth factor: Consumers' Tastes and Preferences Fifth factor: Price and Quality Sixth factor: Sales Point It was understood that the sum of these 6 factors explained 63.62% of the total variance and that the variables used were suitable for factor analysis with a KMO test value of 0.894 in the analysis. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5860 2024-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5802 Risk ve Belirsizlik İle Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Türkiye Üzerinde Ampirik Uygulama BEKİ, Muhammet ÖZET: Gelişmekte olan ülke konumundaki Türkiye ekonomisinde, hedeflenen ekonomik büyüme ve bu büyümenin sürdürülebilirliğini devam ettirebilmenin oldukça zorlaştığı bilinmektedir. Bu bağlamda hem siyasi faktörler hem de jeopolitik konumun getirmiş olduğu risk ve belirsizlikler, ekonomik büyümeyi engellemektedir. Ayrıca politika yapıcılarının savaşlar, darbeler, terör olayları ve doğal afetler gibi ülke ekonomilerinin temel dinamiklerini etkileyecek olaylara karşı hazırlıklı olmaları ve sonrasında bu risk ve belirsizlik ortamında rasyonel ve tutarlı ekonomi politikaları oluşturulmaları önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, elde edilen verilerlere dayanarak ekonomik, politik ve jeopolitik risk ve belirsizliklerin Türkiye ekonomisinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışmada, Jeopolitik Risk Endeksi (GPR), Kredi Temerrüt Swapı (CDS) ve Küresel Ekonomi Politika Belirsizliği (GEPU) Reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (RGSYİH), İstihdam (IST) ve Gayri Safi Sabit Sermaye Oluşumu (GFC) verileri kullanılmaktadır. Analizde, Augmented Dickey-Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP) ve Zivot-Andrews birim kök testi kullanılmaktadır. Diğer taraftan kısa ve uzun dönemli ilişkiyi açıklayabilmek için ARDL modeli de kullanılmaktadır. Çalışmanın sonunda Toda-Yamamoto (1995) yöntemiyle seriler arasındaki nedenselliğin yönü araştırılmaktadır. Yapılan ARDL sınır testi sonucuna göre %5 ve %10 önem düzeyinde RGSYİH ile İST, GFC, GPR, CDS ve GEPU değişkenleri arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin olduğu görülmektedir. Son olarak İST ile CDS, GFC ile CDS, ve GEPU ile GFC arasında çift yönlü, GFC’den İST’e ve RGSYİH’dan GFC’ye tek yönlü, GPR’den RGSYİH, GFC ve GEPU’ya doğru tek yönlü ve anlamlı bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır.; ABSTRACT: In the Turkish economy, which is a developing country, it is known that it has become quite difficult to maintain the targeted economic growth and sustainability of this growth. In this context, both political factors and the risks and uncertainties brought about by geopolitical location are hindering economic growth. Moreover, it is important for policymakers to be prepared for events that will affect the fundamental dynamics of national economies such as wars, coups, terrorist incidents and natural disasters, and then to formulate rational and consistent economic policies in this environment of risk and uncertainty. The aim of this study is to examine the effects of economic, political, and geopolitical risks and uncertainties on economic growth in the Turkish economy, based on the data obtained. The study utilizes the Geopolitical Risk İndex (GPR), Credit Default Swap (CDS), Global Economic Policy Uncertainty (GEPU) indices, Real Gross Domestic Product (RGDP), Employment (IST) and Gross Fixed Capital Formation (GFC) data. In the analyses, unit root tests such as the Augmented Dickey-Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP), and Zivot-Andrews unit root tests are used. On the other hand, the ARDL model is also used to explain the short- and long-term relationships. At the end of the study, the direction of causality between the series is investigated using the Toda-Yamamoto (1995) method. According to the results of the boundary test, long-term cointegration relationships are observed between RGDP and the variables IST, GFC, GPR, CDS, and GEPU at the 5% and 10% significance levels. Finally, there is a bidirectional and significant causality between IST and CDS, between GFC and CDS, and between GEPU and GFC, as well as a unidirectional and significant causality from GFC to IST, from RGDP to GFC, and from GPR to RGDP, GFC, and GEPU. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5802 2024-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5800 Kirlilik Sığınağı Hipotezi: Türkiye Örneği ALTAY, Sumera ÖZET: Bu çalışmanın amacı, Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar (DYY)’ın karbondioksit emisyonu (CO2) üzerindeki ilişkisini incelenmektir. Bu amaç doğrultusunda 1980-2021 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak DYY, GSYİH (gayri safi yurtiçi hasıla) ve enerji tüketiminin CO2 emisyonu üzerine etkileri test edilmektedir. Ekonometrik yöntem olarak sırasıyla; değişkenlerin durağanlık derecelerini öğrenmek için Genişletilmiş Dickey Fuller (ADF) Birim Kök testi ve PP (Phillips Perron) Birim Kök testi, koentegrasyon ilişkisi için Johansen Eşbürünleşme testi, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri incelemek için Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) testi uygulanmıştır. Son olarak, VECM Nedensellik analizi ile değişkenler arasındaki ilişkinin yönü incelenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre; VECM kısa dönem nedensellik analizi sonucunda sadece enerji tüketiminden CO2’ye doğru nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Dolayısıyla, DYY ve GSYİH’nın CO2 emisyonları üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı, bu değişkenlerin kısa vadeli çevre kirliliğini etkilemediği bulgusuna rastlanılmıştır. Uzun dönem Granger Nedensellik analizi sonuçlarına göre ise; GSYİH, DYY ve enerji tüketiminin CO2 emisyonlarını tek yönlü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularında, Türkiye’ye gelen DYY’lerin CO2 emisyonunu artırdığı yönündeki hipotez olan kirlilik sığınağı hipotezi (KSH)’nin geçerliliği doğrulanmış ve bu sonuçlar üzerinden çeşitli politika önerileri sunulmuştur.; ABSTRACT: The aim of this study is to analyze the relationship between foreign direct investment (FDI) inflows to Turkey and carbon dioxide emissions (CO2). For this purpose, the effects of FDI, GDP (gross domestic product) and energy consumption on CO2 emissions are tested using annual data for the period 1980-2021. As econometric methodology, Extended Dickey Fuller (ADF) Unit Root Test and PP (Phillips Perron) Unit Root Test are applied to find out the stationarity of the variables, Johansen Cointegration Test for cointegration relationship, Vector Error Correction Model (VECM) test is applied to examine the short and long run relationships between the variables. Finally, the direction of the relationship between variables is analyzed by VECM Causality analysis. According to the findings obtained as a result of the analysis, only a causality relationship from energy consumption to CO2 was found as a result of VECM short-run causality analysis. Therefore, it is found that FDI and GDP do not have a significant effect on CO2 emissions and that these variables do not affect short-term environmental pollution. According to the results of the long-run Granger Causality analysis, it is concluded that GDP, FDI and energy consumption affect CO2 emissions unidirectionally. In the findings of the study, the validity of the pollution refuge hypothesis (PRH), which is the hypothesis that FDI inflows to Turkey increase CO2 emissions, is confirmed and various policy recommendations are presented based on these results. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5800 2024-01-01T00:00:00Z