https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1269 Thu, 07 May 2026 10:46:16 GMT 2026-05-07T10:46:16Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6117 Elmalılı'nın Hak dini Kur'an Dili Tefsirinde Hz. Peygamber Tasavvuru BARAN, Kamil ÖZET: “Elmalılı‟nın Hak Dini Kur‟an Dili Tefsirinde Hz. Peygamber Tasavvuru” adlı bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, eserin yazarı Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır‟ın hayatı, ilmi kişiliği, idari görevleri, eserleri ve özellikle araştırmamızın konusu olan tefsiri hakkında geniş bilgiler verilmiştir. Çağdaşları arasında temayüz etmiş Elmalılı, Osmanlı ilim mirasını taşıyan, çağının pozitif bilimlerine hâkim olan, geniş kültürlü, mütefekkir bir din âlimidir. Birinci bölümde, Kur‟an-ı Kerim‟de peygamberlik konusu ele alınmıştır. Konu; âyetler, rivâyetler ve yapılan yorumlarla işlenmiştir. İkinci bölümde ise, Hz. Peygamber Tasavvuru Elmalılı‟nın Hak Dini Kur‟an Dili adlı tefsiri ve diğer eserleri bağlamında incelenmiştir. Kur‟an âyetleri ışığında Hz. Peygamber işlenmiş, Elmalılı‟nın igili âyetlere yaptığı yorumlar sade bir üslûpla ele alınmıştır. Elmalılı Hakikat-ı Muhammediyye‟yi benimsemiş, bu yüzden Hz. Peygamber‟i yüceltmeci bir tarzda ele almıştır.; ABSTRACT: This study which is called as “The imagination of the Prophet (Muhammad) in the interpretation (tafsir) published as Righteous Religion Quranic Language of Elmalılı” consists of introduction and two sections. The introduction section of the study included full information about the life, scholarly personality, administrative duties and works of Elmalılı Hamdi Yazır, author of the work, and especially his interpretation (tafsir) that is our research subject. Elmalılı coming to the fore among the contemporaries is a wide-cultured thinker and religious scholar who carried the heritage of Ottoman scholarship and had a unique knowledge about the positive sciences of his time. In the first section, we discussed the subject of prophecy in the Quran referring to the verses, riwayat and the interpretations made. In the second section, we scrutinized the imagination of the Prophet Muhammad by analyzing the interpretation (tafsir) called as the Righteous Religion Quranic Language of Elmalılı and other works. The Prophet Muhammad and the interpretations of Elmalılı for the relevant verses were discussed in an unsophisticated language. Elmalılı adopted the Truth of Muhammediye, and therefore discussed the Prophet Muhammad in an almighty style. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6117 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6116 Er-Rasâilu’n-Nesrîyye fi’z-Zahîra li’bni Bessâm eş-Şenterînî -İtticâhu’l-Madamîn ve Hasaisu’l-Uslûb- KHALED, Khaled ÖZET: İçerik ve Üslup Özellikleri Açısından İbn Bessâm eĢ-ġenterînî’nin “ez-Zahîre” Adlı Eserindeki (Mensûr) Risaleler İbn Bessâm eş-Şenterînî’nin (v. 542 h) “ez-Zahîre fî Mehasini Ehli’l-Cezîre” adlı eseri، Endülüs Arap edebiyatı hakkındaki en önemli kaynaktır. Arap Endülüs edebiyatını inceleyen ve onu unutulmaz yapan en önemli şahsiyet eş-Şenterînî’diri, dersek abartmış olmayız. Dört ciltten oluşan ve İhsan Abbas’ın tahkik ettiği adı geçen eser elime geçince bunun, gerek şiir gerekse nesir olarak Endülüs Edebiyatı ile ilgili birçok metin içerdiğini gördüm. Müellifin, ayrı yerlerde zikretmiş olduğu tarihî olaylar da cabası. Eserde, konuları farklı farklı nesir mektupların çokluğu ve bunların edebî güzellikleri dikkatimi çekti. Müellifin bu mektuplara göstermiş olduğu itina ise beni cidden şaşırttı. Söz konusu mektuplar، büyük bir edebî değere sahip olmalarına rağmen hak ettikleri gibi araştırılıp incelenmiş değildir. Bununla birlikte bazı çalışmalarda; ya bu mektupların bir kısmı ya da Endülüs’ün belirli bir dönemindeki mektuplar veyahut belirli bir yazarın mektupları ele alınmıştır. Ne var ki tezimin konusunu teşkil eden mektuplar, gözden kaçmış ve incelenmemiştir. Bu sebeple söz konusu mektupları tez konusu olarak seçtim. Hem müellifin hem mektupların hakkını verecek ciddi ve detaylı bir şekilde inceleyerek bunların edebî güzelliklerini ortaya çıkarmaya çalıştım. Bu çalışmayla ulaşmaya çalıştığım hedefler şunlardır: - İbn Bessâm’ın “ez-Zahîre”deki metinleri ele alış metodunun tahlili - “ez-Zahîre”deki bütün nesir mektupları gözden geçirip bunların eserdeki diğer metinlere olan oranını tespit etmek - Her bölümün başında açıklanmış olan araştırma yöntemine bağlı kalarak mektupları ilmî açıdan tahlil etmek - Mektupların öne çıkan، ayırıcı edebî özellikleri üzerinde durmak vii Çalışmamda betimleyici analitik yöntemi takip ettim. Çalışmanın yapısı gereği bazen eleştirel yöntemi kullanmak durumunda kaldım. Zira tüm mektupları derleyip ince bilimsel bir tanıtıma tabi tuttuktan sonra bunlardaki edebî özellikleri, araştırmaya değer noktaları açıklayacağım. Çalışmamı aşağıdaki gibi üç bölüme ayırdım: 1- İbn Bessâm ve “ez-Zahîre” adlı kitabı 2- “ez-Zahîre”deki risalelerin içeriği, ele aldıkları kişiler 3- Risalelerdeki üslup özellikleri ve edebî ifade sanatları.; ABSTRACT: Prosaic Treatises Of Al-Dhakhîrah fî Mahâsin Ahl Al-Jazîrah Li-Ibn Bassâm Al-Shantarînî (D. 542/1148): The Tendency Of Its Contents And The Specifications Of Its Style: An Analytical Study The above work is considered by many historians as one of the most important Arabic bell-letters works of the Andalusia. With no exaggeration if we said that al- Dhakhîrah (d. 542/1148) is the most important author who dealt with Arabic literature of Andalusia and immortalized its virtues. This work is edited by Dr. Ihsan Abbas in four volumes. It contains so many pieces of Andalusian literature; especially prose and poem، in addition to historical incidents which was mentioned by the author in so many places. It is the richness of prose passages which contain verities of matters، the high quality of its style، and its artistic fabric attracted my attention. I was amazed with the degree of eloquence in which the author articulates the texts of these passages. Although these messages have priceless literal values، they did not get what they deserve of studying with few exceptions. These few studies dealt with one kind of these treatises، the treatises of Andalusia in certain era or some treatises of a certain author. These treatises remain isolated from the researchers to be studied in its totality. Therefore، and in order to give these treatises and it the author what they deserve of attention، I rolled up my sleeves as I am absolutely determined to search، investigate and explore these treatises in prolonged dissertation. The purpose of this study is to achieve so many goals. Among these goals are:  To analyze the method of Ibn Bassam with which he dealt with these treatises.  To make a systematic count of the number of these treatises and the percentage of total materials of the Book of al- Dhakhîrah.  To highlight the most artistic specifications which distinguish it from the rest of the other works.  To analyze the prose passages and putting it against the outlines of the scientific method according to the plan shown in the beginning each chapter. As far is my method for this study is concern، I intend to use descriptive-analytical method. For this، we will induce all the treatises، describing them scientifically and precisely، and then analyze them in order to come up with the its specifications and its features which deserve an attention to be carefully studied. The critique methods which it has been suggested above will be coming maturely as it has been imposed by the nature of the research of this study itself. The outline of this study goes around three chapters: The first chapter: Ibn Bassam and his work al-Dhakhîrah The second chapter: The tendencies of the contents of the subjects of the book of al- Dhakhîrah. The third chapter: the features of the style and the artistic means of communications of these treatises. The outcomes of this study were mentioned in the conclusion of this study. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6116 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6115 El-Medihu Fi’ş-şi’ri İbni Hamdis Es-Sakali ISMAEL, Khalid Ramadhan ÖZET: İşbu araştırma (el-medihu fi’iş-şi’ri İbni Hamdîs es-Sakali) Objektif Sanatsal Araştırma adı altında olup birinci bölümün birinci kısmında doğup yetiştiği anavatanı olan Sicilya'dan başlayarak sonra Endülüs ve Afrika'ya taşınan şairin yaşadığı dönemin evreleri boyunca siyasal ve kültürel bakımdan yaşamı ele almaktadır. İkinci kısımda ise doğup yetişmiş olduğu, ailesi ve dostları ile beraber yaşamış olduğu ve içinde şiirlerinin özellikleri belli olduğu vatanı Sicilya'da hayatı üzerinde durulmaktadır. Gençlik çağına gelince ise Endülüs'e gidip şiir yeteneğini ortaya çıkarıp Emir Mutemed İbni Abbad divanında edebi ün kazanmıştır ve emirin özel şairi olmuştur. Murabıtların Emiri olan Yusuf Bin Taşvin tarafından Mutemedin devletinin çöküşünden sonra İbn Hamdis Afrika'ya ayrılmıştı, orada ailesi ve vatanından ayrı düşerek ölene kadar orada kalmıştı. İkinci bölümde ise İbni Hamdis'in methiyelerinde kullandığı en önemli konular ele alınmıştır. Şair, öncelikle methettiği kişiliğin yiğitliğine önem vererek en sık kullanılan konu idi. İkinci derecede ise cömertlik geldi, ondan sonraki derecede ise din gelmektedir. Diğer konuları ise ahlak, soy ve soyluluk, sabır, bilim, marifet, adalet ve diğer konular da dâhildir. Üçüncü bölümde şairin methiyeleri sanat bakımından ele alınmaktadır. Üçüncü bölümün birinci kısımda, Arapçalaştırılmış ile garip sözcükler, miras olan adlar dağarcığı incelenerek soru kipi, emir kipi, ünlem, pekiştirme, olumsuz kipi, ayrıca, kırık çoğul, yeğleme sıfatı, ismi fail gibi morfoloji ile belagat üslupları üzerinde durulmaktadır. İkinci kısımda şairin methiyelerinin içerdiği beyân imajı ele alınarak; muhtelif teşbih türleri, istiare-i temsiliye ve beyan istiaresi, kinaye konular tartışılmaktadır. Şair, şiir imajı yaratmak için teşbih ve istiare gibi bu şiir imajları methiyelerinde değişik bir şekilde kullanmıştır. Üçüncü kısım ise müzik ve aruz vezinleri, kullanılan dış musikisi, şiirsel vezin ile kafiye, kafiye harfi ele alınmıştır. Şair methiyelerinde en çok kullandığı vezinler şiirin uzun vezinleri, bununla beraber tam cinas ile gayri tam cinas olarak cinasın iki türünü içeren iç musikisi kullanmıştır. Gayri tam cinas, tam cinastan daha ağır gelmesi çok açıkça bellidir. Tekrar konusuna gelince de harf tekrarı, sözcük tekrarı ile cümle tekrarı konuları tartışıldı. Tekrar konusu ardından da şairin methiyelerinde geçen reddi icaz ila alsudur. Araştırmacı, şair İbni Hamdis'in methiyeleri üzerinde derin araştırma sonucu olarak varmış olduğu sonuçlar ortaya çıkarılarak en önemli tavsiyeler ilave edilerek araştırmaya son verilmiştir.; ABSTRACT: This tagged study came in (praise in the poetry of Ibn Hamdis al-Sicily), which is an objective and technical study. The first section of the first chapter of this study dealt the era of the poet, who lived in from aspect of political and cultural stations. Ibn Hamdis born in Sicily, and grew up between his family and his lovers. Consequently, he was move to Andalusia and Africa. The second section of this study involved the poet's life in Sicily, where his poetry started and has gone to Andalusia when he became in his youth to show his poetic talent and to achieve literary fame for himself and this has achieved in the flagstone Prince al-Mu'tamid Ibn Abbad and became a special poet for him. After al-Mu'tamid state ended by Almoravid leader Yusuf Ibn Tashfin, Ibn Hamdis went to Africa and lived there away from his family and his country until he died. Chapter two of this study pointed on the most important topics that Ibn Hamdis have used in his praise poems. Poet has focused firstly on the adjective of courage, generosity and lastly on the religion, respectively. In addition, this chapter pointed to different topics such as morality, parentage, dream, science, knowledge, justice. The first section of third chapter included lexical vocabularies of traditional names, strange and foreign words that used by the poet. Furthermore, the styles of rhetorical of question and commands, emphasis and negation, the cracker collection as well, and preference verbs and the name of the subject has been used in his poems. The second section came with topics such as the illustrative image for his commendatory poems, where the likening in his included kinds, and the borrowing in nature of metaphor. In addition, Metonymy had also pointed in this section, which the poet hired these topics to create a poetry in praise. Third section of third chapter came with music, weights, external music, the poetic metre and rhythm, the Ruwi symbols, and the long seas, which extensively used in his poem by Ibn Hamdis. Moreover, this section included internal music which included paronomasia and its types (complete and incomplete), and he used incomplete paronomasia more complete one, repetition of letters, words and sentence were used as well. Finally, this study concluded with the most important findings, recommendations and references through study of the praise poems of Ibn Hamdis. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6115 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6114 Abdullah İbnü’l-Mukaffâ ve el-Edebü’l-kebîr ve el-Edebü’s-sağîr İsimli Eserlerinin İncelenmesi AYKUT, Kenan ÖZET: Bu çalışmada, Arap dili ve edebiyatı alanında oldukça tanınmış bir âlim olan Abdullah b. Mukaffaʻın hayatı, ilmî kişiliği, telif ettiği eserlerinin kısaca tanıtımı, el-Edebü’l-kebîr ve el-Edebü’s-sağîr isimli eserleri konu edilmiştir. Çalışmamız, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında tezin konusuna, amacına ve içinde yaşadığı döneme kısaca değinilmiştir. Birinci bölümde İbü’l-Mukaffaʻın hayatı, eğitimi, ilmî ve edebî kişiliği, âlimlerin İbnü’l-Mukaffaʻ hakkındaki görüşleri, öldürülmesi ile ilgili spekülasyonlar ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde el-Edebü’l-kebîr ve el-Edebü’s-sağîr eserlerinin tanıtımı, kaleme alınış sebepleri, üzerine yapılan çalışmalar, genel özellikleri ve her iki eser arasında mukayese yapıldıktan sonra eserlerden bazı örnekler vererek üzerinde belaği açıdan inceleme yapılmıştır.; ABSTRACT: In this study, a well-known scholar in the field of Arabic language and literature, Abdullah b. Mukaffaʻs life, a brief presentation of the works which he co-authored, and his works named el-Edebü’l-kebîr ve el-Edebü’s-sağîr have been subjected. Our study consists of an introductory chapter, and two sections. In the introduction, the subject, purpose and method of the thesis are briefly mentioned. In the first chapter, the life and scientific personality of İbnül –Mukaffaʻ, the social and political situation of his era, his literary personality, his intellectual world, the views of the scholars on İbnül-Mukaffaʻ, speculations about his murder and his works have been discussed. In the second section, the introduction, the evaluations and reasons for writing el-Edebü’l-kebîr ve el-Edebü’s-sağîr, the general characteristics, some topics, and the differences between two works of the author have been compared. The two works have been examined in terms of literary by giving some examples. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6114 2019-01-01T00:00:00Z