https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1391 Institute of Living Languages 2026-07-10T15:31:28Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6213 Sa'di Şirâzi'nin Gülüstan'nındaki Bazı Hikayelere Benzeyen Kürtçe Masallar BAYKAL, Nimet ÖZET: Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Masal nedir? Masalın kaynakları, çeşitleri ve bölümleri hakkında bilgi verilmektedir. İkinci bölümde; Şeyh Sa‟di-yi Şirazî‟nin hayatı eserleri ve özellikle Gülistan adlı eserini telif etme sebebi hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde ise Gülistan kitabında geçen bazı hikâyeler ile Kürtçe olan bazı masalların zaman, mekan, alan, verilmek istenen mesaj, kahramanları ve hikaye ile masalın son olarak değerlendirmeleri açısından ele alarak bazı örnekler ile benzerlikleri ortaya koyulmuştur. Özetle bu çalışma aynı hassasiyet ve endişelere sahip yüzyıllardır kardeşçe iç içe yaşamış bir birinden çok şey almış ve etkilenmiş Farsça ve Kürtçe hikaye ile masallarının benzerliklerini konu almıştır.; KURTE: Ev xebat ji sê beşan pêk tê. Di beşa yekem de; di derbarê çîrok çiye? Çavkanîyên çîrokê, cûre û beşên çîrokê de agahî tê dayîn. Di beşa dûyem de; di derbarê jiyana Şeyh Sa‟di-yi Şirazi, berhemên wî û bi taybet sedema nîvîsandina Gülistanê de agahî tênê dayîn. Di beşa sêyem de; di derbarê hinek çîrokên xweş yên di Gülistanê de û yên di Kurdî de dişibin van çîrokên ji aliyê dem, cîh, peyam, leheng û hwd. De tên nixandin û di derbarê aliyên dişibin hevûdin agahî hatiye dayîn. Bi kurtasî vê xebatê mijara xwe ji du gelên ku bi sedan salane di nava hevûdin de jiyane û bandor li hev kirine ango mijara xwe ji çiroken bi Farisî û Kurdî girtiye.; ABSTRACT: This work consist of three parts. İn the first part; what is story? Storys sourch, research, kinds and the part of story. İn the second part; it is given information about the run of Şeyh Sa‟di-yi Şirâzî lived with literary and political condition. İn the third part; I found same beautuful stories are also plenty of kurdish found in the book of the GÜLİSTAN and when some of the storys is similir space, to be given the message, heroes and evaluations by taking the pain similarities were revealed. This study summarizes the same sensitivity and concern for fraternal sincere are having I think the century had lived by issues similiraties tale with many things and influenced by Persian and Kurdish story had taken on a covenant. 2017-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6205 Zazaca Ses Değişimleri (Xelifon, Az, Dewa Deri, Paxê Havigi, Eğil ‘Merkez’, Hasno) BİRİCİK, Maşide ÖZET: Bu çalışmada Zaza dilinin morfolojisi, sentaksı, semantiği vb. alanlarına girmeden sadece fonolojik değişimlerini ele almaya çalıştık. Fonolojik değişimler, aşağıda adları verilen ağızlar özelinde incelenmiştir. Bu ağızlar şöyledir: Tunceli merkeze bağlı köylerden Paxê Havigi köyü, Bingöl Karlıova ilçesine bağlı Xelifon (Halifan) köyü, Bingöl merkeze bağlı Az köyü (Üç Yaka), Eğil merkez bölgesi, Diyarbakır Çermiğe bağlı Ḥasno (Bademli) köyü, Sivas‟ın Kangal ilçesine bağlı Dewa Deri (Dere Köyü) köyüdür. Diğer taraftan bütün bu ağızlardan her birinin hangi lehçeye dâhil olduğunu tablolarda ve metin içerisinde belirttik. Ayrıca fonolojik değişimleri incelerken ağızları sözcük türleri (isim, sıfat, zamir, zarf, edat ve bağlaç) bakımından da sınıflandırdık. Fonolojik değişimlere geçmeden evvel Zazaca hakkında etraflıca bir bilgi vermek istedik. Bu sebeple öncelikle genel kavramların tanımı ve bunlara dair aydınlatıcı bilgiler sonrasında da Zazacanın genel yapısı, dil ailesi, dil tarihi, konuĢulduğu coğrafyalar ve diğer diller arasındaki konumu ile ilgili bilgiler verdik.; ABSTRACT: In this study, it is aimed to investigate only the phonological changes in Zazaki, excluding the morpohological, semantic, sentactic changes of that language. These pholonogical changes are examined over the accents, including the village of Paxê Havigi, one of the central villages of Tunceli, the village of Xelifon (Halifan), which is the one of the villages of the town of Karlıova in the province of Bingöl, the village of Az (üç Yaka), the central district of Eğil, The village of Ḥasno (Bademli), which is in Diyarbakır-Çermiğ, the village of Dewa Deri (Dere Köyü), which is the village of the town of Kangal of the province of Sivas. On the other hand, we have tried to indicate in this text and on the tables to which dialects every one of these accents are belong. While we studied the phonological changes, we also classified the accents according to Word classes (noun, adjective, pronoun, adverb, preposition, conjunction.) Before we focused on the phonological changes, we intended to inform about Zazaki language in detail. That is why we primarily elaborated on the definitions of the general concepts and tried to give enlightening information related to these concepts, secondly, on the structure of the language of Zazaki, its language family, history of lanuguage, the places where it is spoken, and its position among the other world languages. 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6182 Servi Bölgesi Folkloru SAMUK, Hidayet ÖZET Çalışmamızda Bingöl‟ün Genç ilçesine bağlı Servi bölgesi folklorunu ve sözlü edebiyat ürünlerinin derlemesi üzerinde durulmuştur. Çalışmamız hala varlığını sürdüren, fakat yok olma tehlikeyle karşı karşıya kalan bölge folklorunu, sözlü edebiyat ürünlerini derleyerek, inceleyerek sistematik bir şekilde kayda almak ve sonraki kuşaklara aktarmak amacı taşımaktadır. Çok zengin bir kültüre sahip olan bu bölgenin kültürel değerlerini koruması, genç kuşağın kültürüne sahip çıkması ve halkın geçmişini yarınlara taşıyarak bölgenin kültürel kimliğini korunması açısından oldukça önemlidir. Son yıllarda başka bölgelere verilen yoğun göçle bölge insanı yabancı kültürlere maruz kalarak kültürel değerlerini yitirme tehlikesi yaşamaktadır. Hızlı gelişen teknolojiyle de bazı folklor unsurlarının unutulmaya yüz tutması veya yeni nesil tarafından itibar görülmemesi bölge insanını bir arada tutan kültürel bağları zayıflatmaktadır. işte bu noktada masal, efsane, türkü, atasözü, deyim, halk inanmaları halk hekimliği, halk oyunları, kutlamalar, hayatın geçiş dönemleri gibi derlediğimiz bölgeye ait folklor unsurlarını kayıt altına alarak bölgenin kültürel kimliğini korumasına katkı sağlamaya çalıştık. Tezde yer alan bilgilerin büyük kısmı sözlü kaynaklardan temin etmekle birlikte folklor ürünlerini tanımak ve sistemli bir şekilde aktarmak için yazılı Türk edebiyatı kaynaklarından da faydalanılmıştır. Kaynak kişileri belirlerken özellikle bölge folklorunu iyi bilen kişilerle görüşülmüştür. Ayrıca bölge ile ilgili çalışmaları olan kişilerle de bilgi alışverişi yapılmış, var olan bilgiler teyit edilirken yeni bilgiler de edinilmiştir. Bu hususta gerek bölge içinde gerek farklı bölgelere göç etmiş bölge tarihinin yaşayan şahitleriyle de irtibata geçilmiş ve geleceğe taşınacak müstesna bilgilere ulaşılmıştır. Çalışmamızda folklor ürünlerini toplamakla birlikte Zaza kültürü de tanıtılmış ve bölgenin geçmişine ışık tutulmuştur. Çalışmayla unutulmaya yüz tutmuş bazı değerlerin yeniden yaşatılacağı inancındayız.; KILMVATI: Ma ına xewat dı seri folklor u edebiyatê fekki u edebiyatê nuştê qezayê Çolig Dara Hêni ra mıntıqayê Sirbê ser dı vinderti. Folklorê ına mıntıqa hemo ganı wo; la tehlikeye vinbiyayiş yi esto, ğayê ma bı sistematik yo xewat ın kultur u folklor nesilayon peyinan ri verdiş o. Ina mıntıqa heti kultur u folklor ra zaf zengin a. Qê pawıtış ın kultur u folklor zaf muhimo ki ki xorti wayirê ın kultur vejiyênê u ın kultur u folklorê şari, nesilon peyinon ri bıdene şinasnayiş. Serron peyinan dı şari ına mıntıqa zaf bar kerdo mıntıqayan binan. In barkediş semede vinbiyayişê ın kultur tehluke yo. Lez aver şiyayişê tenoloji u bieleqayê xortan zi sebebani vindbiyayişê ın tay kultur u folklor ra yo. Vinbiyayişê kulturi eleqayê benateyê şarê ına mıntıqa zi keno zeif. Ma ın husus dı bı aridayişê sanikan, efsanyan, kılamon, vateyê varinan, idyoman, baweriyê şari, hekimiyê şari, kayanê şari u bımbarekkerdişê şari ra semedê pawıtışê ın folklore u kulturê ına mıntıqa wezifeyokê zaf muhim ardo ca. Zanayişê kê ına tez dı zafi ra çımeyanê fekki ra peyda biyê ma semedê şınasyaişê eseranê folklore u naqılkerdişê sistematik çimeyanê edebiyatê Tırki ra ardım gırewto. Semedê çımeyanê fekki bilhesa kesi zonayi vijnayi. Kıştê ına dı kesan go derheqê ına mıntıqa dı malumat aridawo inan di ri zi mışewre biyo, hem zonayişe kê mewcudê tasdiq biyê zi malumati newê temin biyê. In husus dı hem ına kesi hema ına mınqa dı cuyêni hem zi kesi zonayi kê ına mıntıqa bar kerdo sewbin mıntıqayan dı cuyeni ınan ra irtibat vıraziyo, malumat dest biyo u semedê nesilano ameyoxon malumato muhim ameyo piser. Xebatê ma dı aridayişê mehsulonê mıntıqayê Sirbê ra piya şınaskerdışê culture Zazayon u tarixê ına mıntıqa zi izah biyo. Ma bawer keni bı ına xebat qıymeti kê çin biyenê hewnê cuyenê.; ABSTRACT: In our task, It is stated upon the Folklore and Oral Literature of the Servi Region, related to the Genç county. This task keeps the aim of investigating, compiling, recording and transferring the Region‟s folklore and Oral Literature elements which are still surviving but in danger of exctinction because of scattered Region. It is essential for a Region which has a rich culture to save the cultural values, protect the next generation‟s culture, protect the cultural identity by carrying the past to the future. The people who immigrated and settled in different Regions are losing their traditional values by being exposed to different cultures. The connectors of the culture have been weakened due to rapidly changing technology and being ignored by new generations. In this point, we tried to contribute to the protection the cultural identity by recording the elements belong to the Region that we compiled such as Legends, Songs, Proverbs, Phrases, Folk believes and Medicine, Folk games, Celebrations Transitional periods of life. The big part of the information takes part in this thesis has been provided through oral sources and it is benefited from Written Turkish Literature in order to recognize the Folklore elements and transfer sistematically. It was interviewed with the people who know the folklore of the Region while determining the Source people. Also, the information was exchanged with the people who had the researches on this topic in the past. The current information was confirmed, the new one was acguired. In this respect, it was communicated with the people both living in the county aand teh people who immigrated to other Regions and reached to precious information. In addition to collecting folklore elements, this task leads to introducing the culture and the past of the Region. We believe that the values fall into obvilion will be relived thanks to this task. 2018-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6181 Zeynelabidîn Zinar: Jiyan, Berhem û Senifandina Xebatên Wî ATLI, Zafer KURTE: Ev xebat hewl dide ku Zeynelabidîn Zinar di çarçoveya jiyan, berhem û xebatên wî de bide nasîn. Bi vê mebestê di destpêkê de behsa armanc, rê û rêbaz û girîngiya xebatê dike. Paşê wekî pênc beşan jiyan, berhem û xebatên wî dide nasîn. Ev xebat, berhemên Zinarî bi seredorî wekî berhevkarî, latînizekirin, telîf û werger û dawiyê de jî nivîsarên wî yên di kovar û rojnameyan de dide nasîn. Di beşa yekem de pêşî behsa jiyana wî hatiye kirin dû re qala berhevkariya Zinar û metodolojiya wî ya berhevkariyê hatiye kirin. Di beşa duyem de jî pirtûkên berhevkariyê yeko yeko hatine nasandin. Di beşa sêyem de berhemên ku nivîskar tîpguhêziya wan kiriye, hatiye nasandin. Beşa çarem jî berhemên telîf û du xebatên wergerê dide nasîn. Beşa dawî ya tezê nivîsarên nivîskar yên ku di kovar, rojname û malperan de derçûne, tesnîf dike. Ev tez bi giştî, girîngiya kesayeta Zinar, berhem û xebatên wî, rola wî ya di berhevkariya kurdî de û nirxandina metodolojiya wî ya berhevkariyê bi çavekî rexnegirî dinirxîne.; ÖZET: Bu çalışma Zeynelabidîn Zinar‟ın hayatını, eserlerini ve çalışmalarını konu edinmektedir. Bu amaçla öncelikle çalışmanın amaç, yöntem ve önemi üzerinde durulmaktadır. Daha sonra çalışma beş bölüme ayrılarak yaşamı ve eserleri hakkında bilgi verilmektedir. Bu tez beş bölüm halinde Zinar‟in çalışmalarını sırasıyla transkripsiyon (latinize) çalışmaları, telif ve çeviri eserler ve dergi ve gazete yazıları olarak incelemeye tabi tutmaktadır. Birinci bölümde öncelikle yazarın hayatından bahsedilmekte, daha sonra onun derleme çalışmaları ve derleme metodolojisi üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde yazarın derleme eserleri teker teker incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise yazarın transkripsiyonunu yaptığı eserler hakkında bilgi verilmektedir. Dördüncü bölüm ise telif eserlere ve iki tane çeviri çalışmasının tanıtılmasına ayrılmıştır. Son bölümde yazarın çeşitli dergi, gazete ve internet sitelerinde yayınlanmış yazıları tasnif edilmiş. Bu tez genel olarak yazarın eserleri ve çalışmaları, kürt folkloru derlemeciliğindeki yeri ve derleme metodoloji açısından eleştirel bakış açısıyla incelenmiştir.; ABSTRACT: This study deals with the life, works and works of Zeynelabidîn Zinar. For this purpose, the aim, method and importance of the study firstly are emphasized. Later, the study is divided into three sections, and information about his life and works are given. This work breaks Zinar's work into three parts: Compilation, transcription studies, copyright and works. Compilations are mostly made up of oral traditions of the Kurdish people such as tales, folk songs, stories, idioms, idioms, proverbs. Transkription studies mostly consist of classical works. Apart from this, there are also different studies that are about grammar and also written in arabic letters. Copyright works consist of authors' own works. These are mostly articles that the author writes in different platforms, publishes and brings in a book. His copyright works are biographical studies about Kurdish personalities he attribute importance, research writings, self-written stories and poems. In the conclusion , the author's works, studies and contributions to Kurdish literature and the role and effects of him and his works on the Kurdish literature are critically evaluated. 2018-01-01T00:00:00Z