https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1391 Institute of Living Languages 2026-06-10T10:15:01Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6132 Bingöl Üniversitesinde Eğitim Gören Zaza Öğrencilerin Zazaca Algısı USLU, Yeter ÖZET: Dil bir toplumun örf, adet, gelenek ve göreneklerinin canlı kalması için en önemli güç kaynağıdır. Ancak Zazaca yok olma tehlikesi altında olan diller arasına girmiş durumdadır. Bu çerçevede Zazacanın yok olmaması için bilimsel araştırmaların yapılması önem kazanmıştır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, Bingöl Üniversitesinde okuyan Zaza kökenli öğrencilerin Zazaca ile ilgili görüşlerinin ortaya çıkartılmasıdır. Araştırmada öncelikli olarak bu araştırmanın değişkenlerini oluşturan kavramlar ile ilgili literatür incelemesi yapılmıştır. Sonrasında konu ile ilgili olarak anket uygulaması gerçekleştirilerek öğrencilerin görüşleri alınmıştır. Araştırmanın evrenini Bingöl Üniversitesinde okuyan Zaza kökenli öğrenciler oluşturmakta olup, toplam 406 anket değerlendirmeye alınmıştır. Katılımcıların araştırma kapsamında sorulan sorulara verdikleri cevaplar; t testi, yüzde, varyans analizi, frekans ve aritmetik ortalama değerleri analiz yöntemleri ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre katılımcıların; Zazaca konuşmayı bilme düzeyinin orta düzeyde olduğu, Zazacanın yok olmasını önlemede aile içinde konuşma ve eğitim faaliyetlerinin arttırılması gerektiğini olumlu bir şekilde desteklediği; yazılı ve görsel medyada Zazacaya yeteri derecede yer verilmediği görüşlerini destekledikleri ortaya çıkmıştır. Katılımcıların Zazaca konuşmayı bilme düzeyleri; yaşlarına, cinsiyetlerine, ikamet ve eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Araştırmamızda bu sonuçlara ilişkin bilgiler detaylı bir şekilde paylaşılmıştır.; KILMVATI: Zıwan semedê goni mendışê edet u kulturê şari çiko zaf muhim o. Labelê zıwanê Zazaki bıxu ha bınê tehlikeyê mergi dı yo. Ina çarçiwa dı semedê vin nêbiyayişê zıwanê Zazaki xebati ilmi beni muhim. Hedefê ına xebat, wendekari ki esılê xu Zazayi u Universiteya Çolig dı waneni derheqê Zazaki dı fıkırê ıni wendekaran tesbit kerdışo. Cıgêrayiş dı verco mefhumi ki beni sebebê bedılyayiş u luteratur ameyi tesbitkerdış. Dıma derheqê mewzu dı anket vıraziyayo u fıkırê wendekaran ameyo gırotış. Mahiyetê cıgêrayişi wendekari ki esılê xu Zazayi u Universiteya Çolig dı waneni ê yi. Piser dı 406 wendekaran ser anket ameyo vıraştış. Cewabi wendekaran pê analizê raşti, se ra, qiymeti wasati ê frekans u aritmetik, testê t, analizê varyans u analizê korelasyon tetkik biyi. Goreyê neticeyê cıgêrayiş, ê ki iştıraqê anket kerdo sewiyeya wasat dı eşkeni Zazaki qısey bıkeri. Ini wendekari eğleb paşt doni fıkıronê semedê merg ra xelasa Zazaki lazımo zerreyê keye dı Zazaki qısey bıbo u tehsil dı ca bıdıyo Zazaki u medya dı hındeyê ihtiyac ca nidıyeno Zazaki. Sewiyeya Zazaki qısekerdışê iştıraqkaron goreyê serr, cinsiyet, ikamet u tehsilê inan ferqo muhim mueto ra. Cıgêrayişê ma dı derheqê ıni neticeyan di bı teferuat melumat diyayo.; ABSTRACT: Language is the most important source of power for the survival of customs, traditions and customs of a society. However, the Zazaki has been added to the languages that are in danger of extinction. In this context, scientific research has gained importance in order to save the Zazaki. The aim of this study is to determine the opinions of Zaza students about Zazaki studying at Bingöl University. In the research, firstly, a literature review related to the concepts that constitute the variables of the research were made. After that, students' opinions were taken by conducting a questionnaire. The population of the study consisted of Zaza students studying at Bingöl University and a total of 406 student questionnaires were included in the study. The answers of the participants to the questionnaires were analyzed by t-test, percentage, variance analysis, frequency and arithmetic mean values methods. According to the research findings; It has been found that participants' level of knowing how to speak in the Zazaki is moderate and that there is a positive support to increase speech and educational activities in the family in order to prevent the disappearance of Zazaki; and also participants state that in written and visual media, there is not enough support to Zaza language. The level of participants' knowledge of Zazaki speaking differs significantly according to their age, gender, residence, and education. In this study, information about these results was shared in detail. 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6124 Devoka Devera Fılıstanê AÇAR, Zefer KURTE: Lêkolînên ser zimanê kurdî roj bi roj zêdetir dibin. Êdi niha zêdetir zanîngeh lêkolînên ziman, edebiyat, dîrok û çanda kurdî dikin mijara xwe. Lêkolînên ser şêwe û devokên kurdî jî êdî zêdetir tên kirin û hem lêkolînên qadê û hem jî lêkolînên ser berheman niha zêdetir agahiyan li ser devokên kurdî didin. Wekî ku tê zanîn li ser devokên kurmancî xebatên akademîk ên wekî tez nû ne. Hem dengsazî(fonetîk), hem bêjesazî(morfalajî) û hem jî hevosazî(sentaks) ya kurmancî di van çend salên dawî de dibin mijara xebatên akademîk û tezan. Digel pirsên termînolojyê, standardê û berhemên rêzîmana kurmancî jî tezên li ser devkan dikarin gelek pirsan çareser bikin û rê li ber pêşketina kurmancî vekîn. Xebatên devokên kurmancî gelekî pêwîst in û ji ber pircuretiya devokên wê berhevkirin û lêkolîna wan dê xizmeteke mezin ji kurdî re bikin. Em hêvî dikin ev xebata me ya li ser devokeke devereke herêmeke kurmancî dê bibe nimûneyeke pêşîn û dê alîkariya lêkolînneran bike.; ÖZET: Son zamanlarda Kürtçe üzerine araştırmalar giderek yoğunlaşmaktadır. Artık Kürt dili, tarihi, edebiyatı ve kültürü üzerine bilimsel çalışmalar daha çok üniversitenin ilgi alanı haline gelmiştir. Kürtçenin şive ve ağızları üzerine çalışmalar artık hem alan araştırmaları şeklinde hem de eserler üzerinde araştırmalar yapılarak devam etmekte ve Kürtçenin ağızları üzerinde daha fazla bilgi vermektedirler. Bilindiği gibi Kurmancinin ağızları üzerinde tez düzeyinde akademik çalışmalar yenidir. Artık Kurmancinin ses bilgisi, şekil bilgisi ve cümle bilgisi tezlere konu olmaktadır. Kurmancideki terminoloji, standardizasyon ve dilbilgisi eserlerinin sorunlarıyla beraber ağız çalışmalarıyla ilgiili tezler pek çok sorunun çözümüne ve Kürtçenin gelişimine yardımcı olabilirler. Kürtçenin ağızlarıyla ilgili çalışmalar çok önemlidir ve kürtçedeki ağız çeşitliliğinden dolayı derleme ve incelemeler Kürtçeye büyük bir katkı sağlayacaktır. Kürtçenin bir bölgesindeki bir yöreden derlediğimiz bu çalışmanın öncü bir örnek olacağına ve araştırmacılara yardımcı olabileceğine inanıyoruz.; ABSTRACT: Researches on Kurdish language enlarge day by day. Today more universities study on Kurdish language, literature, history and culture. Researches on sub-dialects and accents of Kurdish languge enlarge as well. Moreover both fieldworks and literture researches give more information on Kurdish dialects. As it is known well academic studies on sub-dialects of Kurdish are novice. In recent years phonetic, morphology and syntax of Kurdish are subject matters of academic studies and thesis. Along with problems of terminology, standardization and grammar books of Kurmanci, thesis on sub-dialects could solve many issues and improve Kurmanci. Studies on sub-dialects of Kurmanci are significant. Collecting and studying of numerous sub-dialects will make major contributes to Kurdish. We hope that this study on a sub-dialect of an area of a Kurmanci speaking region would be a leading pioneer and help researchers. 2015-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6120 Bingöl Yöresi Zazaca Türkülerde İnsan Unsuru KARACA, Emin ÖZET: Folklorun önemli unsurlarının başında gelen türküler; bir toplumun sosyal, kültürel hayatı hakkında önemli bilgiler aktarır. Halkın ortak malı olan türküler o toplumun geçmişten günümüze kadar geçirdiği tarihsel evreyi de en iyi yansıtan türlerin başında gelmektedir. Bu çalışma da Bingöl ve yöresinde öteden beri söylenegelmiş ve kaybolmaya yüz tutmuş türkülere odaklanmıştır. Bu çalışma kapsamında derlenen türküler tür, biçim ve söyleniş yönünden sınıflandırılmış olup; konu bakımından aşk türküleri, gurbet-hasretlik türküleri, iş türküleri, yergi türküleri, mizahi türküler, düğün türküleri, kişiler üzerine söylenmiş türküler ve ağıtlar olarak tasnif edilmiş, türküler insan unsuru özelinde incelenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında çalışma sahası olan Bingöl ilinin sosyokültürel yapısı ve folklorik özellikleri hakkında da kısa bilgilere değinilmiştir.; XULASA: Deyiri, edebiyatê şari dı cayêko muhim geni, derheqê kultur u cuyayişê şari dı melumat doni ma. Deyiri, hişa şirik ê şari yi, tarixo verin ra heta eyru, heyat u cuyayişê şari seni bedıliyayo miyonê nuşteyonê folklor dı xu muecneno ra. Ina xebat, Çolig u dormaleyê Çoligıd wextêko qedim ra heta eyro çı deyiri ki omeyi vatış inon esas gena. Deyiri ki semedê ına xebat omeyi arêdayiş, goreyê vatış u şekıl ra teqsim biyi. Hetê xusus ra zi zê deyiri eşq, deyiri hesret, deyiri kar u gure, deyiri gerre, deyiri yari, deyiri veyvi u deyiri ki semedê yo merdımi omeyi vatış tetkik biyi. Heto bin ra derheqê şarıstonê Çolig dı u folklorê şarıston dı zi melumat diyayo.; ABSTRACT: Folk songs are one of the important elements of folklore; conveys important information about the social and cultural life of a society. Folk songs, which are the common properties of the public, are among the best reflecting the historical stage of the society from the past to the present. This study focuses on the folk songs that have been mentioned in Bingöl and its region for a long time and that are about to disappear. The genres compiled within the scope of this study are classified in terms of genre, form and speech. These genres are classified as folk songs, homesickness songs, work songs, satirical songs, humorous folk songs, wedding songs, songs about people, and laments. Folk songs are tried to be examined in the context of the human element. In addition, short information about the sociocultural structure and folkloric features of the Bingöl province, which is the working area, has been mentioned. 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6110 Lêkolînek li ser çîrokên Osman Sebrî yên di Hawar û Ronahiyê de SÜRÜCÜ, Sevim Hatun KURTE: Di vê xebatê de em li ser jiyan, berhem, huner û çîrokên Osman Sebrî rawestiyan, me çîrokên Sebrî yên di kovara Hawar û Ronahiyê de hatine weşandin ji aliyê hêmanên materyal (vegêr, awayê nêrînê, rêzebûyer, leheng, dem, cih, ziman û şêwe, raman) û hêmanên teknîkî (vegotin, teswîr, teknîka otobiyografîk, leîtmotîv, monolog, rêbaza paşve vegerînê û hwd.) ve vekola. Xebata me ji du beşan pêk tê. Di beşa yekem a tezê de em ji bîranîn, hevpeyvînên pê re hatine kirin û agahiyên xwendekarê Sebrî (Dîlawerê Zengî), nivîskar Firat Cewerî, keçên wî (Hingûr-Kewê Sebrî) û zavayê wî (Şêx Birimce) dan bi rê ketin û me hewl da ku em jiyana wî ji hemû aliyan ve nîşan bidin. Di dawiya beşê de me derheqê hemû berhemên Osman Sebrî yên berdest û yên neberdest de agahî dan. Osman Sebrî herçiqas bi kesayetiya xwe ya siyasî derbikeve pêş jî wî hema hema di hemû qadên wêjeyê de (helbest, çîrok, sihetî, gotar, bîranîn) berhem nivîsîne. Me berhemên Sebrî wekî bingeh qebûl kir û hewl da ku em hunera wî ji hemû hêlan ve bidin xuyakirin. Di beşa duyem de ku beşa sereke ya xebata me ye çîrokên Sebrî yên di kovara Hawar û Ronahiyê de hatine weşandin ji aliyê hêmanên vegêranê yên wekî awayê nêrînê, mekan, dem, leheng û rêzebûyerê ve hatin nirxandin. Herweha li ser mijar û tema, ziman û taybetiyên vegêranê yê van çîrokan hate rawestin. Di encama xebata xwe de me agahiyên ku piştî nirxandina çîrokên Osman Sebrî bi dest ketin, made bi made hatin rêzkirin.; ÖZET: Bu çalışmada Osman Sebri’nin Hawar ve Ronahi dergilerinde yayımlanan hikâyeleri materyal (anlatıcı, bakış açısı, olay örgüsü, kişiler, zaman, mekan, dil ve üslup, fikir) ve teknik unsurlar (anlatma, tasvir, otobiyografîk, leitmotiv, diyalog, monolog, geriye dönüş tekniği vb.) yönünden ele alınarak incelenmiş, her hikaye tek tek değerlendirilerek Sebri’nin hikaye sanatı ortaya konulmuştur. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Osman Sebri’nin anılarından, onunla yapılan röportajlardan ve öğrencisi (Dilawerê Zengî), yazar Fırat Ceweri nin ve kızı (Hingûr Sebrî) verdiği bilgilerden yola çıkarak hayatını her yönüyle açığa çıkarmaya çalıştık. Bölümün sonunda Osman Sebri’nin ulaşabildiğimiz bütün eserlerini ve ulaşamadıklarımız hakkında bilgi verdik. Osman Sebri her ne kadar siyasi kişiliğiyle ön plana çıksa ve tanınsa da o edebiyatın hemen hemen her dalında (şiir, hikâye, deneme, makale, anı) eser vermiştir. Bölümün devamında eserlerinden yola çıkarak edebi yönünü ifadeye etmeye çalıştık. Çalışmamızın ikinci bölümünde Hawar ve Ronahi dergilerinde yayımlanan hikâyelerini anlatıların unsurları olan, bakış açısı, mekân, zaman, kişiler ve olay örgüsü açısından ele alınmış; ayrıca bu eserlerin, konu ve tema, dil ve anlatım özellikleri üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın sonuç bölümünde Osman Sebrinin hikâyeleri madeler halinde değerlendirilmiştir.; ABSTRACT: In this study, Osman Sebri’s life and art are emphasized; and his stories published in Hawar and Ronahi journals are examined in terms of structure with regards to material (narrator, point of view, plot, characters, time, place, linguistics, wording, and idea) and technical elements (storytelling, depiction, autobiographic, leitmotiv, dialogue, monologue, flashback, etc.). Our study consists of introduction, two chapters. In the first chapter, we uncovered Osman Sebri’s life in many aspects by his memoirs, interviews with him, and the reports given by his student (Dilawerê Zengî), writer Fırat Ceweri, his daughters (Hingûr-Kewê Sebrî), and his son-in-law Şêx Birimce. At the end of this chapter, we wrote about all of his works that we could and could not find today. Although Osman Sebri is known by his political roles, he had wrks in almost every fields of literature (poem, story, essay, article, and memoirs), we analyzed his literary aspects based on his works. In the two chapter, his stories published in Hawar and Ronahi journals are addressed in terms of story elements such as point of view, place, time, characters, and plot. Also, these stories are examined in terms of subject, theme, and language and expression properties. In the conclusion part, based on the conclusions made by studying the structure of Osman Sebri’s stories, his stories are evaluated and reported in items. 2019-01-01T00:00:00Z