https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1378 Institute of Social Sciences 2026-07-21T20:57:59Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6222 Kari'a Suresi Bağlamında Kıyamet Sahneleri SAV, Adem ÖZET: Kur’ân-ı Kerim’in ana konularından biri olan kıyametten bahseden âyetler Kur’ân-ı Kerim’in yaklaşık dörtte birine denk gelmektedir. Çoğu Mekkî sûrelerde bulunan bu âyetlerde kıyametin özellikleri zikredilerek kıyamet sahneleri tasvir edilmiştir. Bu kıyamet sahnelerinde kıyamet günündeki dehşetli korku, kâinattaki değişim, ölümden sonra diriliş, hesap, cennetteki nimet ve cehennemdeki azap tasvir edilmektedir. Kur’ân-ı Kerim’de âhiret âlemi, sadece tavsif edilerek bırakılmamış; tasavvur edilebilir, hissedilebilir bir anlatımla zikredilmiştir. İman edenler bu sahneleri görür ve etkilenirler; bazen kalpleri titrer, bazen tüyleri ürperir, bazen içlerine korku dolar, bazen cehennem alevi yakar bazen de cennetten bir esinti gelir. Böylece mü’minler o gün gelmeden âhiret âlemini bilmiş olurlar. Kur’ân’ın değişik sûrelerinde yer alan kıyamet sahneleri, Kâri’a Sûresi’nde çok veciz bir şekilde geçmektedir. Kıyamet gününün dehşetine vurgu yapan âyetlerle başlayan sûrede kıyamet günü insanların ve dağların durumu tasvir edilerek; insanların dünya hayatındaki davranışlarına göre âhirette karşılaşacakları ceza ve elde edecekleri mükâfattan bahsedilir. Sûrede kıyamet gününün gerçekliği çarpıcı sahnelerle gözler önüne serilerek hem müjdeleyici hem korkutucu mesajlara yer verilmiş, öte yandan sorumluluk ilkesine vurgu yapılarak dünya hayatındaki davranışların karşılıksız kalmayacağı bildirilmiştir. Kur’an-ı Kerim’deki diğer kıyamet sahnelerine baktığımızda Kâri’a Sûresi bağlamında bu sahnelerini kıyametin kopuşu, hesap, mükafat ve ceza başlıkları altında gruplandırmak mümkündür.; ABSTRACT: Scenes of the Resurrection in the context of the Surah Al-Qari'ah The verses that refer to the day of judgement which is one of the main subjects of the Holy Quran compose a quarter of it. The scene of the day of judgement is described being adverted its features with the verses mostly in Makki surahs. In these scenes, horror, changes in the universe, resurrection, judgement, blessing in the paradise and torment in the hell are described. The hereafter realm has not only been defined but also it has been adverted with a supposable and perceivable expression. Believers see these scenes and are effected from them; sometimes, their hearts are scared, go cold all over, are in fear and trembling, the hellfire burn out and sometimes a breeze comes from paradise. Since therefore, the believers can know the hereafter realm before seeing there. The scenes of the day of judgement appeared in different surahs of Quran are passed briefly in the Al-Qari’ah. In this surah which begins with the verses that emphasises the horror of the day of judgement, it is adverted that people get either blessing or torment in accordance with their practices in their world-life being described the state of people and mountains in that day. There are both precursory and terrifying messages being displayed the reality of that day with striking scenes in this surah; besides it has been stated that deeds in this world cannot be unreciprocated being stressed on responsibility principle. When it is looked at other verses about the day of judgement in the Holy Qur’an, it is possible to classify these scenes under the title of coming of the doomsday, judgement, blessing and torment within the context of surah Al-Qari’ah. 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6220 الخادم في حلّ ألفاظ أبي القاسم في علم البيان للشيخ عبدالرحمن الجلي الكوردي (1741- 1802)م دراسة وتحقيق HAMAD, Asos Hassan ÖZET: Bu çalışmamızda, Beyan ilminde yazılmış “er-Risâletü‟s- Semerkandiyye” adlı metnin “el- Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim” isimli şerhini tahkik edeceğiz. Şerh, Mula Abdurrahman el-Celî‟nin olup yüz sayfa ve altmış dolayında tablodan ibarettir. Metin üç “ikd”den oluşmaktadır. Birinci ikd altı ferideden oluşmakta ve mecâzın türlerini açıklamaya tahsis edilmiştir. İkinci ikd dört ferideyi kapsamaktadır. Müellif bu ikdde kapalı isti„âre “el- İsti„âre bi‟l-kinâye”yi açıklamaya odaklanmıştır. Üçüncü ikd ise beş ferideden oluşmakta olup, onda kapalı isti„âre‟nin karinesi detaylı bir şekilde tahkik edilmiştir. Şârih (Abdurrahman el-Cellî) şerhini yazarken önemli kaynaklardan yararlanmış ve en önemlileri şunlardır: Sekâkî‟nin Mitâhü’l-ulûm’u, Kazvinî‟nin el-İzah’ı, İcî‟nin el-Fevâidu’l- giyâsiyye’si, Teftâzânî‟nin Mütavvel ve Muhtasar adlı eserleridir. el-Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim belâgat ilminin en meşhur kitaplarından biridir. Kitap, kolay ve anlaşılır olduğu için belâgat öğrencilerince çok ilgi görmüş ve çokça okunmaktadır. Şârih‟in öz geçmişi, vaktinde meşhur olan birçok ilim yetkin olması ve hem âlim hem de yöneticiler nezdindeki konumu da bunda etkili olmuştur. Çünkü müellif, birçok ilimde yekin, okutma ve telifte yetenekli biriydi. El-Celi veya Celîzade ailesi, tanınmış bir aile olup, ilme, bilgiye ve edebiyata hizmet etmiş birçok âlim yetiştirmiştir. Müellifin Yazdığı değerli kitaplarından birkaç tanesi şunlardır: Abdurrahman el-Câmî‟nin İbn Hâcib‟in Kâfiye‟sine yazdığı şerhin haşiyesi. Kemalüddin el-Fasevî‟nin İbn Hâcib‟in Şâfiye‟sine yazdığı şerhin haşiyesi. Mütavver ve Muhtasar‟a yazdığı şerhler. Araştırmanın Metodu Araştırma tabiatı gereği bir mükaddime ve iki bölümden oluşmaktadır. Mukaddimede belâgat ilminin önemine ve Arap dili metinlerinin anlaşılmasındaki rolüne değindik. Birinci bölümü inceleme ve araştırmaya ayırdık. Bu bölüm iki fasıldan oluşmaktadır. Birinci fasılda metin sahibinin hayatını ele aldık. Bu fasıl iki mevzuyu oluşmaktadır. Birinci mevzuda Şârih‟in özgeçmişini inceledik. İkincisinde ise ilmi konumundan ve genelde âlimlerin özelde de çağdaşı olan ilim ehlinin onun hakkında söylediklerini aktardık. İkinci bölümde de el-Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim kitabını inceledik. İncelememizi iki konu kapsamında yaptık. Birinci konuda kitabın başlığını/ismini ve kitabın şârihe ait olduğunu belgeledik. Ayrıca kitabın mahtût/el yazmasını resmedip gösterdik. İkinci konuda ise müellifin şerhinde takip ettiği metodu, kullandığı terim ve sembolleri açıkladık. İkinci bölümde kitabın mahtût olan metnini yazıp tahki kettik. Araştırmamızı, ulaştığımız bazı önemli sonuçları irdeleyerek sonlandırdı. Bu tahkik ile ilmi kapasitem elverdiği kadarıyla ilmî mirasımızın unutulmuş bir parçasını ihya edip gün yüzüne çıkarmaya çalıştım. İnsan kusur ve eksikliklerden uzak değildir Kusur ve hata bizden, af ve tevfik Allah‟tandır.; ABSTRACT: This thesis entitled “Invistigation and study the book ))ح وُخى ك ٢ ك ح لُخظ حر ٢ ح وُخ (ْٓ( Abdul Al Rahman Al Jali adopted in his commentary on this letter to many famous and most important sources (for illustration Ghzvini key science Sekkaki and prolonged Manual for Faszak Agheiathih and benefits of the sails of religion Aegean and other sources The book (server solution in the words Abu Kassim) of the most famous, affordable and traded in rhetoric between the students of science books. And Mnaktherha attention for its clarity and ease of words and The abundance comments explaining as well as the biography commentator and strength perceptible in many of the arts published at the time. And its place among scientists and sultans were Abdul Rahman obviously was a proficient and proficient in teaching and learning and authorship in the arts of several It was written by precious (footnote on injured Maulana Jami sufficient son eyebrow and to explain Kamaluddin to Havih and prolonged Manual and other science has found fame of his family (Clear or obvious Zadeh) and this family is still famous families where Nbgt bright stars and prominent scientists have the knowledgand science and literature service. The nature of the search warrant has to be divided into two chapters preceded by an introduction to the book. The first Section dedicated to the study of the research consisted of two sections, the first section examines the biography of the owner of the Metn and includes two sections, the first section in the study of the biography of explainer. The second section deals with the scientific status of the explainer and the sayings of scholars, particularly contemporaries. Chapter II examines the book (server solution in the words Abu Kassim) and includes two sections, the first section examines the documentation of the book's title and Toukiq accounted for commentator described the manuscript The second topic which the author's approach and the methodology of the investigation, terminology and symbols that the author Used to explain the book. The second section: Achieving the text of the manuscript and then seal the most important research results and proven sources. In conclusion, I say that this little effort that it may contains a defect or default they are all from myself and the devil, the man is not without default and bugs and slippage work and i wanted the effort to revive our forgotten heritage and I hope it will be purely for God and I wish it meets his acceptable and numbered in the balance of my good deeds and he is able for that. 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6219 Hafiz İbrahim’in Mersiyelerinde Edebi Tasvir AHMED, Araz Mustafa ÖZET: Sanat tasviri, edebiyat ve eleştiri çalışmalarında önemli bir yer almaktadır. Sanat tasviri, aynı zamanda şiirlerin analizi, açıklanması ve eleştirilmesinde önemli rol üstlenmekte ve her türlü edebiyatın sırlarını çözerek anlamlarını açılığa kavuşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Hafız İbrahim'in şiir divanında yer alan mersiyelerindeki sanatsal tasvire vakıf olmaktır. Bu çalışma; giriş, üç bölüm ve kapanıştan oluşmaktadır. Girişi bölümünde konunun önemi ve bu çalışmaya neden olan etkenlerden bahsedilmektedir. Hazırlık dönemi bölümde; şairin hayatını anlatan özet, mersiyenin anlamı, mersiyenin eşanlamlıları, Arap edebiyatında yer alan Arap şiirindeki mersiyeye ışık tutmak, eleştirmenlerin konuyla ilgili görüşleri, değişik tarih dilimlerinde uğradığı değişiklikler yer almaktadır. Daha sonra; Hafız İbrahim'deki mersiyeleri konu alan ana konuya geçildi. Bahsi geçen mersiyeler genelde şairin arkadaşlarına, din adamalarına, siyasetçilere, şairlere, yazarlara, önemli şahıslara ve bilim adamlarına yönelik yapmıştır. Birinci bölümde ise sanat tasvirini; eski ve yeni sözlüklerin aracılığıyla dil ve deyim açısında ele alınmıştır. Buna ilave olarak bu tasvirin eski ve çağdaş eleştirmenlerinin nezdindeki anlamı sergilenmiş; benzetme ele alınmış ve benzetme, istiare ve kinayenin sanat tasvirin oluşturulmasındaki rolü incelenmiştir.İkinci bölümde ise Hafız İbrahim'in mersiyelerindeki iç ve dış müziği, şiir dili incelenmiştir. Çalışma sırasında elde ettiğim en önemli sonuç ise çalışmanın kapanış bölümüdür.; ABSTRACT: The artistc image is to take over an apparent position rivew literary study, which is importat at poetical text version, explication by solving its symbols and meaning. The study aims to know the artistc image in elegies of Hafiz Ibrahim came through poetical works; this study includes a perface, three chapters and a conclusion; the preface discusses the importance of the subject, the pushings away that’s why the study arrived here. The preliminary chapter in this study discusses briefly the poet’s life to explain how his life spent, after that the meaning of elegy, the fhrases or words are similar to elegy, then elegy was concentrated on the Arabic literature during his position of Arabic poetic, Explaining critics on elegy progression occuried in different historical stages, After that moved to the center study which is Hafiz Ibrahim’s elegy, which are so many elegyes for his frinends hwo are elegy men, poets, writers, pioneers, and famous people. The first chapter discsses the concept of artistic image in teyms of linguistic and term inolggi call way modern and old dictionaries, furthermore it shows the old and modern critics con cept of artistic image; after that it discsses the simile and the bringing role of artistic image, metaphore metonymy their roles in bringing artistic image. The second chapter the study for internal music and foreign music in the elegyes Hafiz Ibrahim, finally to the poetic language; the conclusion of the study the important results that reached by the researcher. 2017-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6212 Hüseyin el-Cisr'de İlahi Sıfatlar ve Nübüvvet AZAK, Mikayil ÖZET: Hüseyin el-Cisr, pozitivizm ve materyalizmin etkin olduğu bir dönemde yaşamış ve Reşid Rıza, Muhammed Abduh, Said-i Nursi gibi meşhur düşünürleri etkilemiş önemli bir Müslüman düşünürdür. Hüseyin el-Cisr'in pozitivizme, materyalizme ve evrim düşüncesine yönelik eleştirileri, yenilenme gayreti içerisinde olan Kelam ilmi disiplini açısından çok önem arz etmektedir. Hüseyin el-Cisr, Batı dünyasında bilim adına yaşanan gelişmelerin din aleyhinde kullanılmasının felsefe ve bilim açısından da doğru olmadığına vurgu yaparak, doğadaki düzenli ve anlamlı işleyişin mutlak alîm, kadîr ve mürîd bir yaratıcının varlığı ile izah etmiştir. el-Cisr, dünyadaki mükemmel düzenin ve hikmetli işleyişin irade ve kudret sahibi yüce bir varlık tarafından sevk ve idare edildiğini savunarak, materyalizmi ve evrimi ilahi sıfatlarla geçersiz kılmıştır. El- Cisr, materyalizmin merkezinde yer alan maddenin ezeli olma fikrini, varlığın oluşumunda etki etme gücüne sahip olmaması hasebiyle reddedip, kâinatın merkezinde yer alan varlığın irade ve akıldan yoksun olan madde değil, ilim ve kudret sahibi olan Yüce Allah olduğunu ifade etmiştir. Hüseyin el-Cisr, insanlığın peygamber olmaksızın istikamet bulmasının ve bir medeniyet kurmasının mümkün olmadığını düşünmektedir. İnsanın teklife muhatap olup sorumluluklarını bilmesi ancak nübüvvetle mümkün olmaktadır. İnsanlığın her zaman zeki, güvenilir ve iyi örnek olacak rol modellerine ihtiyacı vardır.; ABSTRACT: Hüseyin el-Cisr was an important Muslim philosopher, who lived in a period when positivism and materialism were influential and influenced famous philosophers such as Rashid Riza, Muhammad Abduh, and Said-i Nursi. Hüseyin el-Cisr's critiques of positivism, materialism and the idea of evolution are of great importance in kalam scientific discipline. Hüseyin el-Cisr, emphasized that use of the scientific developments in the Western world against religion was not philosophically and scientifically accurate and explained the orderly and meaningful functions in nature with the existence of an absolute omniscient, omnipotent and faithful creator. el-Cisr invalidated materialism and evolution with divine attributes, arguing that the perfect order and erudite functions in the world is driven and commanded by a sublime entity of will and power. El-Cisr rejected the idea of the eternity of substance, which is at the center of materialism, since it does not have the power to influence the creation of existence, and stated that the being at the center of the universe is the omniscient and omnipotent Almighty Allah, not the substance that lacks will and mind. Hüseyin el-Cisr considered that it was not possible for mankind to find direction and create a civilization without a prophet. It is only possible for humankind to be the object of resolution and aware of its responsibilities through prophecy. Humanity always needs intelligent, reliable and good role models. 2019-01-01T00:00:00Z