Basic Islamic Sciences https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1389 2026-07-26T03:18:47Z 2026-07-26T03:18:47Z SAV, Adem https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6222 2026-07-21T11:36:35Z 2016-01-01T00:00:00Z

Kari'a Suresi Bağlamında Kıyamet Sahneleri SAV, Adem ÖZET: Kur’ân-ı Kerim’in ana konularından biri olan kıyametten bahseden âyetler Kur’ân-ı Kerim’in yaklaşık dörtte birine denk gelmektedir. Çoğu Mekkî sûrelerde bulunan bu âyetlerde kıyametin özellikleri zikredilerek kıyamet sahneleri tasvir edilmiştir. Bu kıyamet sahnelerinde kıyamet günündeki dehşetli korku, kâinattaki değişim, ölümden sonra diriliş, hesap, cennetteki nimet ve cehennemdeki azap tasvir edilmektedir. Kur’ân-ı Kerim’de âhiret âlemi, sadece tavsif edilerek bırakılmamış; tasavvur edilebilir, hissedilebilir bir anlatımla zikredilmiştir. İman edenler bu sahneleri görür ve etkilenirler; bazen kalpleri titrer, bazen tüyleri ürperir, bazen içlerine korku dolar, bazen cehennem alevi yakar bazen de cennetten bir esinti gelir. Böylece mü’minler o gün gelmeden âhiret âlemini bilmiş olurlar. Kur’ân’ın değişik sûrelerinde yer alan kıyamet sahneleri, Kâri’a Sûresi’nde çok veciz bir şekilde geçmektedir. Kıyamet gününün dehşetine vurgu yapan âyetlerle başlayan sûrede kıyamet günü insanların ve dağların durumu tasvir edilerek; insanların dünya hayatındaki davranışlarına göre âhirette karşılaşacakları ceza ve elde edecekleri mükâfattan bahsedilir. Sûrede kıyamet gününün gerçekliği çarpıcı sahnelerle gözler önüne serilerek hem müjdeleyici hem korkutucu mesajlara yer verilmiş, öte yandan sorumluluk ilkesine vurgu yapılarak dünya hayatındaki davranışların karşılıksız kalmayacağı bildirilmiştir. Kur’an-ı Kerim’deki diğer kıyamet sahnelerine baktığımızda Kâri’a Sûresi bağlamında bu sahnelerini kıyametin kopuşu, hesap, mükafat ve ceza başlıkları altında gruplandırmak mümkündür.; ABSTRACT: Scenes of the Resurrection in the context of the Surah Al-Qari'ah The verses that refer to the day of judgement which is one of the main subjects of the Holy Quran compose a quarter of it. The scene of the day of judgement is described being adverted its features with the verses mostly in Makki surahs. In these scenes, horror, changes in the universe, resurrection, judgement, blessing in the paradise and torment in the hell are described. The hereafter realm has not only been defined but also it has been adverted with a supposable and perceivable expression. Believers see these scenes and are effected from them; sometimes, their hearts are scared, go cold all over, are in fear and trembling, the hellfire burn out and sometimes a breeze comes from paradise. Since therefore, the believers can know the hereafter realm before seeing there. The scenes of the day of judgement appeared in different surahs of Quran are passed briefly in the Al-Qari’ah. In this surah which begins with the verses that emphasises the horror of the day of judgement, it is adverted that people get either blessing or torment in accordance with their practices in their world-life being described the state of people and mountains in that day. There are both precursory and terrifying messages being displayed the reality of that day with striking scenes in this surah; besides it has been stated that deeds in this world cannot be unreciprocated being stressed on responsibility principle. When it is looked at other verses about the day of judgement in the Holy Qur’an, it is possible to classify these scenes under the title of coming of the doomsday, judgement, blessing and torment within the context of surah Al-Qari’ah.

2016-01-01T00:00:00Z AZAK, Mikayil https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6212 2026-07-06T12:02:44Z 2019-01-01T00:00:00Z

Hüseyin el-Cisr'de İlahi Sıfatlar ve Nübüvvet AZAK, Mikayil ÖZET: Hüseyin el-Cisr, pozitivizm ve materyalizmin etkin olduğu bir dönemde yaşamış ve Reşid Rıza, Muhammed Abduh, Said-i Nursi gibi meşhur düşünürleri etkilemiş önemli bir Müslüman düşünürdür. Hüseyin el-Cisr'in pozitivizme, materyalizme ve evrim düşüncesine yönelik eleştirileri, yenilenme gayreti içerisinde olan Kelam ilmi disiplini açısından çok önem arz etmektedir. Hüseyin el-Cisr, Batı dünyasında bilim adına yaşanan gelişmelerin din aleyhinde kullanılmasının felsefe ve bilim açısından da doğru olmadığına vurgu yaparak, doğadaki düzenli ve anlamlı işleyişin mutlak alîm, kadîr ve mürîd bir yaratıcının varlığı ile izah etmiştir. el-Cisr, dünyadaki mükemmel düzenin ve hikmetli işleyişin irade ve kudret sahibi yüce bir varlık tarafından sevk ve idare edildiğini savunarak, materyalizmi ve evrimi ilahi sıfatlarla geçersiz kılmıştır. El- Cisr, materyalizmin merkezinde yer alan maddenin ezeli olma fikrini, varlığın oluşumunda etki etme gücüne sahip olmaması hasebiyle reddedip, kâinatın merkezinde yer alan varlığın irade ve akıldan yoksun olan madde değil, ilim ve kudret sahibi olan Yüce Allah olduğunu ifade etmiştir. Hüseyin el-Cisr, insanlığın peygamber olmaksızın istikamet bulmasının ve bir medeniyet kurmasının mümkün olmadığını düşünmektedir. İnsanın teklife muhatap olup sorumluluklarını bilmesi ancak nübüvvetle mümkün olmaktadır. İnsanlığın her zaman zeki, güvenilir ve iyi örnek olacak rol modellerine ihtiyacı vardır.; ABSTRACT: Hüseyin el-Cisr was an important Muslim philosopher, who lived in a period when positivism and materialism were influential and influenced famous philosophers such as Rashid Riza, Muhammad Abduh, and Said-i Nursi. Hüseyin el-Cisr's critiques of positivism, materialism and the idea of evolution are of great importance in kalam scientific discipline. Hüseyin el-Cisr, emphasized that use of the scientific developments in the Western world against religion was not philosophically and scientifically accurate and explained the orderly and meaningful functions in nature with the existence of an absolute omniscient, omnipotent and faithful creator. el-Cisr invalidated materialism and evolution with divine attributes, arguing that the perfect order and erudite functions in the world is driven and commanded by a sublime entity of will and power. El-Cisr rejected the idea of the eternity of substance, which is at the center of materialism, since it does not have the power to influence the creation of existence, and stated that the being at the center of the universe is the omniscient and omnipotent Almighty Allah, not the substance that lacks will and mind. Hüseyin el-Cisr considered that it was not possible for mankind to find direction and create a civilization without a prophet. It is only possible for humankind to be the object of resolution and aware of its responsibilities through prophecy. Humanity always needs intelligent, reliable and good role models.

2019-01-01T00:00:00Z SANIR, Mehmet Hanfi https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6210 2026-07-06T11:37:49Z 2019-01-01T00:00:00Z

Tasavvuf Anlayışında Gaybet ve Huzûr SANIR, Mehmet Hanfi ÖZET: Başlangıçta nassa dayalı zühdî bir mülahaza ve hayat tarzı olan tasavvuf, daha sonra farklı unsurların etkisiyle bir ilim olarak ortaya çıkmış ve tarikatların kurulmasıyla beraber müesseseleşerek İslam dünyasında yaygınlık kazanmıştır. Bireysel tecrübeye dayalı pratiklerle tasavvufun kendine özgü bir dili, bir kavram dünyası oluşmuştur. Mutasavvıflar, geliştirdikleri bu tasavvufî terimleri ve onlara yükledikleri anlamları ayet ve hadislerden referanslarla kuvvetlendirmişler ve bu terimleri açıklayan eserler kaleme almışlardır. Bu çalışmamızda, tasavvufi terimlerden gaybet ve huzûr kavramları ele alındı. Öncelikle bu kavramların tanımları, ortaya çıkmasına sebep olan amiller ve dereceleri üzerinde duruldu. Daha sonra klasik tasavvuf eserlerine müracaat edilerek müesseseleşme dönemi öncesi ilk dönem sûfilerinin bu kavramları nasıl algıladıkları tespit edilmiştir. Ayrıca bu kavramların ayet ve hadislerden referansları incelenerek tasavvufi açıdan değerlendirilmiş ve mutasavvıfların bu kavramlara yükledikleri anlamlar tetkik edilmiştir. Son olarak da gaybet, rialü’l-gayb ve huzûr ve hazerat-ı hams ilişkisi incelenmiştir.; ABSTRACT: Sufism, which was initially an ascetic thought and lifestyle based on the nass emerged as a science with the effect of different elements and widespread in the Islamic world with the establishment of mystic sects. With the practices based on individual experience, a unique language of Sufism and conceptual world has been formed. The Sufis supplemented these mystical terms and their meanings with references from verses and hadiths and have written works explaining these terms. In this study, the concepts of ghayba and hudûr are discussed. The definitions of these concepts, the factors that led to their emergence and their degrees were emphasized. Then, by applying to classical Sufi works, it was determined how the first period Sufis perceived these concepts before the institutionalization period. In addition, the references of these concepts from the verses and hadiths were examined in terms of Sufism and the meanings attributed by the Sufis to these concepts were examined. Lastly, the relationship between ghayba, rijal al-ghayb, hudûr and hadarât al-khams were examined.

2019-01-01T00:00:00Z OTHMAN, Louqman Salim https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6207 2026-07-06T07:25:32Z 2019-01-01T00:00:00Z

Molla Muhammed el-Gerdî’nin Yusuf B. İbrahim el-Erdebîlî’nin el-Envar Kitabına Yazdığı Haşiyenin Tahkiki (İflas Babından İcare Babına Kadar) OTHMAN, Louqman Salim ÖZET: Mahtut eserlerin tahkik edilmesi oldukça önemlidir. Çünkü tahkik sayesinde kütüphane raflarındaki ölüme terk edilen eserlere ve eski alimlerimizin ilmi gayretlerine hayat verilmektedir. Bu araştırmamız da “Molla Muhammed el-Geredî’nin Yusuf b. İbrahim el-Erdebîlî’nin el-Envar İsimli Kitabına Yazdığı Haşiye” isimli eserin tahkikini konu almaktadır. Tahkikte eserin tamamı değil “İflas, Hacr, Sulh, Havale, Daman, Şirket, Vekalet, İkrar, Ariyet, Kıraz, Musakat ve İcare” konuları esas alınmıştır. Çalışmamız Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Hukuku bilim dalında fıkıh ve fıkıh usulü alanında yüksek lisans çalışması olarak takdim edilmiştir. Tahkik çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm araştırma kısmı olup iki kısma ayrılmıştır. Birinci kısımda Molla Muhammed el-Geredî’nin hayatı, mahtut eserinde kullandığı temel kaynaklar, ikinci kısımda ise Yusuf el-Erdebîlî ve el-Envar isimli kitabı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise ismi geçen haşiyenin muamelatla ilgili on iki babı tahkik edilmiştir. Tahkik konusunda biri أ diğeri harfiyle isimlendirdiğimiz iki adet nüshadan yararlanılmıştır. Araştırma tahkikten sonra elde edilen bulgu ve tavsiyeleri içeren bir sonuçla tamamlanmıştır.; ABSTRACT: The achievement of the manuscripts is an important work, as the soul transmits dead effects under the shelves of the library halls and revives the efforts of the ancient scholars. Our work is the realization of a book called "Mulla Muhammad" (Kurdish) on the book “al-Anwar” by Yusuf ibn Ibrahim al-Ardabili. Al-Hawala, Al-Hafala, Al-Fakhra, Al-Musharaka, Al-Iqla, Al-Nafir, Al-Na'arah, Al-Barda, Al-Muqatah and Rent) to submit a thesis to the Institute of Social Sciences (Islamic Jurisprudence) at Benkul University to obtain a Master's degree in the Department of Fiqh and its Principles. The plan came in two parts: The first section of study includes two topics: First topic is about the life of Mullah Muhammad al-Gerdî and its sources, which relied on the manuscript. The second topic is about Yusuf Ibrahim al-Ardabili his life and his book al-Anwar. The second section is for the planned text, which includes (12) the jurisprudence of the jurisprudence of transactions. Two copies of the manuscript were adopted by the mother's copy (A) and the second copy (B). Then I mentioned the conclusion and contains the most important results that I reached in the investigation of the book.

2019-01-01T00:00:00Z