Küresel İklim Değişikliğinin Referans Evapotranspirasyon Üzerindeki Etkisinin Bingöl Ovası Koşullarında İncelenmesi

Abstract

ÖZET: İnsan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan sera gazları salımındaki artış küresel ısınmaya bağlı olarak iklim değişikliğini, suyun varlığını ve su döngüsünü büyük ölçüde etkilemektedir. Özellikle bitki su ihtiyacının belirlemesinde ve buna bağlı olarak tarımsal sulama projelerinin planlanması ve bitki deseninin belirlenmesi gibi birçok konuda kullanılan referans evapotranspirasyon (ETo) bir iklim elemanıdır ve iklim değişikliği ile doğrudan ilişkilidir. Dolayısıyla iklim değişikliğinin ETo üzerindeki etkisinin belirlenmesi su kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılması için önemli olmaktadır. Bu çalışmada, iklim değişikliğinin ETo değerleri üzerindeki etkisi Bingöl Ovası koşullarında incelenmiştir. ETo değerleri Bingöl İli Merkez ilçede konuşlu Bingöl Sinoptik Meteoroloji İstasyonu’nda 1961 ve 2020 yılları arasında gözlenmiş olan bazı meteorolojik veriler kullanılarak FAO Penman-Monteith ve Hargreaves-Samani yöntemleri ile hesaplanmıştır. Bu araştırmada, küresel ölçekteki iklim değişikliğine bağlı olarak Bingöl İli’nde ETo değerlerinin ve ETo’nun hesaplanmasında kullanılan sıcaklık değerlerinin arttığı sonucuna varılmıştır. Elde edilen sonuçlar su ve enerji kaynaklarının verimli kullanılması gözönünde bulundurularak planlamalar yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

ABSTRACT: The increase in greenhouse gas emissions resulting from human activities greatly affects climate change, the availability of water and the water cycle due to global warming. Reference evapotranspiration (ETo) is a climate element and is directly related to climate change, which is used in many subjects such as the determination of plant water needs and, accordingly, the planning of agricultural irrigation projects and the determination of plant pattern. Therefore, determining the impact of climate change on ETo is important for the correct use of water resources. In this study, the effect of climate change on ETo values was investigated in Bingöl Plain conditions. ETo values were calculated by FAO Penman- Monteith and Hargreaves-Samani methods using some meteorological data observed between 1961 and 2020 at Bingöl Synoptic Meteorology Station of Tturkish State Meteorological Service located in the central district of Bingöl Province. In this study, it has been concluded that the ETo values and the temperature values used in the calculation of ETo have increased in Bingol Province, depending on the global climate change. The results obtained reveal the necessity of making plans considering the efficient use of water and energy resources.