İslam Hukukunda Kadın Esirlerle İlgili Hükümler

Abstract

ÖZET: Bu araştırma, "İslam Fıkhında Kadın Esirlerin Hükümleri" konusunu; fıkhî temellendirme, İslam'ın gayeleri analizi ile çağdaş gerçeklik ve uluslararası ilişkiler boyutunu birleştiren bir yaklaşımla ele almıştır. Araştırmanın temel problemi, esaret ve mülk-i yemin meseleleri etrafında günümüzde ortaya atılan sorunları ve şüpheleri incelemek; sahih fıkhî metinler ile tarihsel süreçteki haksız uygulamalar veya şeriatın gayelerinden kopuk bazı marjinal çağdaş grupların sapkın pratikleri arasındaki ayrımı ortaya koymaktır. Araştırmada; ilgili kavramların (esaret, kölelik, mülk-i yemin) izini sürmek, Kitap, Sünnet ve İcma'dan meşruiyet delillerini sunmak amacıyla tümevarımsal, betimsel ve analitik yöntem kullanılmıştır. Bunun yanı sıra, kadın esirin ele geçirilmesinin hemen ardından devreye giren fıkhî hükümler de detaylandırılmıştır: Esaretin nikâh akdine etkisi, istibra yani rahim temizliğinden emin olma kuralları, kadın ve çocukların öldürülmesinin haram kılınması ve anne ile çocuğunun birbirinden ayrılmasının yasaklanması gibi kısıtlamalar incelenmiştir Çalışma sonucunda, savaş esirliği uygulamasının İslam'ın bizzat ihdas edip başlattığı bir hüküm olmadığı, aksine o dönemde süregelen bir gerçeklik olduğu sonucuna varılmıştır. Şeriat bu duruma müdahale ederek onu belirli kurallara bağlamış, kaynaklarını daraltmış ve yüce bir şer'î gaye olarak azat etme yollarını genişletmiştir. Bu durum, İslam'ın silahlı çatışma zamanlarında zayıf ve savunmasız kişilerin dokunulmazlığını sağladığını ve insan onurunu koruduğunu kanıtlamaktadır.

ABSTRACT: This research addresses the topic of "Rulings on Female Captives in Islamic Jurisprudence" through an approach that combines jurisprudential grounding, analysis of the higher objectives of Islam, and the dimensions of contemporary reality and international relations. The main problem of the research is to examine the contemporary issues and doubts raised around the matters of captivity and right-hand possession; and to demonstrate the distinction between authentic jurisprudential texts and unjust historical practices or the anomalous practices of some marginal contemporary groups that are detached from the objectives of Sharia. The research employs inductive, descriptive, and analytical methods to trace related concepts and present evidence of legitimacy from the Quran, Sunnah, and Consensus. In addition, the jurisprudential rulings that come into effect immediately after the capture of a female captive are detailed: the impact of captivity on the marriage contract, the rules of istibra, the prohibition of killing women and children, and restrictions such as the prohibition of separating a mother from her child are examined. As a result of the study, it is concluded that the practice of war captivity was not an initial ruling established and initiated by Islam, but rather an existing reality at that time. Sharia intervened in this situation by subjecting it to specific rules, narrowing its sources, and expanding the avenues for emancipation as a supreme Sharia objective. This proves that Islam ensures the inviolability of the weak and vulnerable and protects human dignity during times of armed conflict.

ملخص البحث: قام هذا البحث بدراسة "أحكام سبايا النساء في الفقه الإسلامي" دراسةً تجمع بين التأصيل الفقهي والتحليل المقاصدي والنظر في الواقع المعاصر وعلاقاته الدولية. وتكمن مشكلة البحث في معالجة الإشكالات والشبهات المعاصرة المثارة حول قضايا السبي وملك اليمين، والتمييز بين المتن الفقهي الأصيل والتطبيقات الجائرة تاريخياً أو الممارسات الشاذة لبعض الجماعات المعاصرة المعزولة عن مقاصد الشريعة. وقد اعتمد البحث على المنهج الاستقرائي الوصفي التحليلي، لتتبع الألفاظ ذات الصلة )الأسر، الرق، ملك اليمين(، وبسط أدلة المشروعية من الكتاب والسنة والإجماع، مع تفكيك الأحكام الفقهية المتعلقة بالسبية فور حيازتها، كأثر السبي على عقد النكاح، وضوابط استبراء الأرحام، وحرمة قتل النساء والذراري، والقيود المفروضة على التصرفات المالية كمنع التفريق بين الأم وولدها. وتوصلت الدراسة إلى أن السبي لم يكن حكماً ابتدائياً إنشائياً في الإسلام، بل كان واقعاً قائماً، تدخلت الشريعة لتنظيمه وتضييق منابعه وتوسيع مسارب عتقه كغاية مقاصدية عليا، مما يؤكد صيانة الإسلام للكرامة الإنسانية وحرمة المستضعفين زمن النزاعات المسلحة