Bingöl Yöresi Zazaca Türkülerde İnsan Unsuru

Abstract

ÖZET: Folklorun önemli unsurlarının başında gelen türküler; bir toplumun sosyal, kültürel hayatı hakkında önemli bilgiler aktarır. Halkın ortak malı olan türküler o toplumun geçmişten günümüze kadar geçirdiği tarihsel evreyi de en iyi yansıtan türlerin başında gelmektedir. Bu çalışma da Bingöl ve yöresinde öteden beri söylenegelmiş ve kaybolmaya yüz tutmuş türkülere odaklanmıştır. Bu çalışma kapsamında derlenen türküler tür, biçim ve söyleniş yönünden sınıflandırılmış olup; konu bakımından aşk türküleri, gurbet-hasretlik türküleri, iş türküleri, yergi türküleri, mizahi türküler, düğün türküleri, kişiler üzerine söylenmiş türküler ve ağıtlar olarak tasnif edilmiş, türküler insan unsuru özelinde incelenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında çalışma sahası olan Bingöl ilinin sosyokültürel yapısı ve folklorik özellikleri hakkında da kısa bilgilere değinilmiştir.

XULASA: Deyiri, edebiyatê şari dı cayêko muhim geni, derheqê kultur u cuyayişê şari dı melumat doni ma. Deyiri, hişa şirik ê şari yi, tarixo verin ra heta eyru, heyat u cuyayişê şari seni bedıliyayo miyonê nuşteyonê folklor dı xu muecneno ra. Ina xebat, Çolig u dormaleyê Çoligıd wextêko qedim ra heta eyro çı deyiri ki omeyi vatış inon esas gena. Deyiri ki semedê ına xebat omeyi arêdayiş, goreyê vatış u şekıl ra teqsim biyi. Hetê xusus ra zi zê deyiri eşq, deyiri hesret, deyiri kar u gure, deyiri gerre, deyiri yari, deyiri veyvi u deyiri ki semedê yo merdımi omeyi vatış tetkik biyi. Heto bin ra derheqê şarıstonê Çolig dı u folklorê şarıston dı zi melumat diyayo.

ABSTRACT: Folk songs are one of the important elements of folklore; conveys important information about the social and cultural life of a society. Folk songs, which are the common properties of the public, are among the best reflecting the historical stage of the society from the past to the present. This study focuses on the folk songs that have been mentioned in Bingöl and its region for a long time and that are about to disappear. The genres compiled within the scope of this study are classified in terms of genre, form and speech. These genres are classified as folk songs, homesickness songs, work songs, satirical songs, humorous folk songs, wedding songs, songs about people, and laments. Folk songs are tried to be examined in the context of the human element. In addition, short information about the sociocultural structure and folkloric features of the Bingöl province, which is the working area, has been mentioned.