Bingöl ve Elazığ İllerinde Tavukçuluk İşletmelerindeki Altlık Yönetimi ve Kümes Atıklarının Değerlendirilmesi

Abstract

ÖZET: Bu çalışma, Bingöl ve Elâzığ illerinde faaliyet gösteren etlik piliç ve yumurta tavuğu işletmelerindeki altlık yönetimi ve kümes atıklarının değerlendirilme durumunu incelemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, söz konusu illerde faaliyet gösteren 167 adet etçi ve 16 adet yumurtacı olmak üzere toplam 183 adet işletmenin sahipleri ile yüz yüze anket yapılmıştır. Anket yapılan yumurtacı işletmelerde ortalama arazi büyüklüğünün 43,438 da olduğu saptanmıştır. Yumurtacı işletmelerde genellikle kafes sistemi ile üretim yapıldığı (%75), serbest gezinmeli sistemin %18,8 ve altlıklı yer sisteminin ise %6,2 oranında olduğu belirlenmiştir. Yumurtacı işletmelerde tavuk kapasitesinin 5000-320000 adet arasında değiştiği ve işletme ortalamasının 103,068,75 adet olduğu saptanmıştır. İşletmelerde kümes başına tavuk sayısı 36,975 adet olarak saptanmıştır. Kafes sisteminde elde edilen saf gübrenin genellikle depolarda (%68,75) toplandığı görülmüştür. İşletme sahipleri, elde ettikleri saf gübreyi genellikle tavuk gübresi işleyen firmalara veya gübre olarak kullanmak isteyenlere sattıklarını açıklamışlardır. Etlik piliç işletmelerinde ortalama kapasite 33906.25 adet olarak belirlenmiştir. Yıllık devir sayısı genelde 6 kez (%66,4) uygulanıyor ve iki devre arasındaki süre ortalama 15,42 gündür. İşletme sahiplerinin %94,1’i altlığı besi süresi boyunda düzenli olarak kontrol etmektedirler. İşletme sahiplerinin %52,6’sı, elde ettikleri altlık materyali+gübreyi ekonomik olarak değerlendiremediklerini ifade etmişlerdir. İşletmelerin %42,1’i, altlığı birden fazla kullandıklarında dezenfekte ederken, %57,9’u antikoksidiyal kullandıkları için dezenfekte etmeden kullanmaktadırlar. Altlığı tekrar kullanan işletmelerin %53,3’ü hastalıklarda artış görüldüğünü bildirmişlerdir. Sonuç olarak, Bingöl ve Elazığ’da faaliyet gösteren tavukçuluk işletmelerinin altlık yönetimi ve kümes atıklarının değerlendirilmesi konularında bazı önemli eksiklikleri ve yanlış uygulamaları olduğu saptanmıştır.

ABSTRACT: This study was conducted to investigate the litter management and utilization of poultry waste in broiler and layer farms operating in the provinces of Bingöl and Elazığ. For this purpose, face-to-face surveys were conducted with the owners of 183 farms, 167 of which are broilers and 16 of which are layer farms, operating in these provinces. The average land size of the surveyed layer farms was determined to be 43.438 da. It was determined that the cage system is generally used in egg-laying farms (75%), free-range systems are used in 18.8%, and floor systems with litter are used in 6.2%. It has been determined that the chicken capacity in egg-laying enterprises varies between 5000-320000 pieces and the average of the enterprise is 103.068.75 pieces. The number of chickens per coop in the farms was determined to be 36975. It was observed that the pure manure produced in the cage system is generally collected in storage (68.75%). The farm owners explained that they generally sell the pure manure to companies that process chicken manure or to those who want to use it as fertilizer. The average capacity in broiler farms was determined to be 33.906.25 chickens. The annual turnover is generally six (66.4%), and the average time between turns is 15.42 days. 94.1% of farm owners regularly check the litter throughout the fattening period. 52.6% of farm owners stated that they cannot economically utilize the litter material and manure they obtain. While 42.1% of the businesses disinfect the litter when they use it more than once, 57.9% use it without disinfecting because they use anticoccidial. 53.3% of farms that reused litter reported an increase in disease. Consequently, it was determined that poultry farms operating in Bingöl and Elazig had some significant deficiencies and incorrect practices regarding litter management and utilization of poultry waste.