Maden İşletmeleri Kaynaklı Ağır Metal Kirliliğinin Bazı Bahçe Bitkileri Üzerine Etkileri (Bingöl Örneği)

Abstract

ÖZET: Bu çalışma, Bingöl ili Genç ilçesinde faaliyet gösteren Avnik demir madeni çevresinde yetiştirilen bazı bahçe bitkilerinde biriken ağır metal konsantrasyonlarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada Armut (Pirus communis), Böğürtlen (Rubus caesius), Çilek (Fragaria vesca), Beyaz Dut (Morus alba), Elma (Malus cummonis), Ceviz (Juglans regia), Erik (Prunus domestica), Kayısı (Prunus armeniaca) ve Üzüm (Vitis vinifera) türlerinin dal, yaprak ve meyve kısımlarında Al, As, Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn elementlerinin birikim düzeyleri analiz edilmiştir. Toprak örneklerinin fiziksel ve kimyasal özellikleri ile birlikte, ağır metallerin bitki dokularındaki dağılımı değerlendirilmiştir. Bulgular, özellikle yaprak ve meyve dokularında değişken düzeylerde metal birikimi olduğunu ve bazı türlerin fitoremediasyon potansiyeline sahip olabileceğini göstermektedir. Bu durum hem gıda güvenliği hem de çevre sağlığı açısından risk teşkil edebileceğinden dolayı önemlidir. Elde edilen veriler, madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerinin izlenmesi, tarımsal üretimde güvenliğin sağlanması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

ABSTRACT: This study was conducted to determine the accumulation levels of heavy metals in certain horticultural crops cultivated around the Avnik iron mine located in the Genç district of Bingöl Province, Türkiye. Plant species including Pear (Pirus communis), Blackberry (Rubus caesius), Strawberry (Fragaria vesca), Mulberry (Morus alba), Apple (Malus cummonis), Walnut (Juglans regia), Plum (Prunus domestica), Apricot (Prunus armeniaca), and Grape (Vitis vinifera) were examined. The concentrations of Al, As, Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb, and Zn were analyzed in the stem, leaf, and fruit tissues. In addition, the physical and chemical properties of the soil samples were evaluated. The findings indicate variable levels of metal accumulation across different plant organs, with some species showing potential for phytoremediation. Given the direct consumption of fruits and leaves, such accumulation poses risks to food safety and human health. The results are expected to contribute to the monitoring of environmental impacts from mining activities and the development of sustainable and safe agricultural practices.