https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1380 Eastern Languages ​​and Literature Tue, 21 Jul 2026 11:33:39 GMT 2026-07-21T11:33:39Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6220 الخادم في حلّ ألفاظ أبي القاسم في علم البيان للشيخ عبدالرحمن الجلي الكوردي (1741- 1802)م دراسة وتحقيق HAMAD, Asos Hassan ÖZET: Bu çalışmamızda, Beyan ilminde yazılmış “er-Risâletü‟s- Semerkandiyye” adlı metnin “el- Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim” isimli şerhini tahkik edeceğiz. Şerh, Mula Abdurrahman el-Celî‟nin olup yüz sayfa ve altmış dolayında tablodan ibarettir. Metin üç “ikd”den oluşmaktadır. Birinci ikd altı ferideden oluşmakta ve mecâzın türlerini açıklamaya tahsis edilmiştir. İkinci ikd dört ferideyi kapsamaktadır. Müellif bu ikdde kapalı isti„âre “el- İsti„âre bi‟l-kinâye”yi açıklamaya odaklanmıştır. Üçüncü ikd ise beş ferideden oluşmakta olup, onda kapalı isti„âre‟nin karinesi detaylı bir şekilde tahkik edilmiştir. Şârih (Abdurrahman el-Cellî) şerhini yazarken önemli kaynaklardan yararlanmış ve en önemlileri şunlardır: Sekâkî‟nin Mitâhü’l-ulûm’u, Kazvinî‟nin el-İzah’ı, İcî‟nin el-Fevâidu’l- giyâsiyye’si, Teftâzânî‟nin Mütavvel ve Muhtasar adlı eserleridir. el-Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim belâgat ilminin en meşhur kitaplarından biridir. Kitap, kolay ve anlaşılır olduğu için belâgat öğrencilerince çok ilgi görmüş ve çokça okunmaktadır. Şârih‟in öz geçmişi, vaktinde meşhur olan birçok ilim yetkin olması ve hem âlim hem de yöneticiler nezdindeki konumu da bunda etkili olmuştur. Çünkü müellif, birçok ilimde yekin, okutma ve telifte yetenekli biriydi. El-Celi veya Celîzade ailesi, tanınmış bir aile olup, ilme, bilgiye ve edebiyata hizmet etmiş birçok âlim yetiştirmiştir. Müellifin Yazdığı değerli kitaplarından birkaç tanesi şunlardır: Abdurrahman el-Câmî‟nin İbn Hâcib‟in Kâfiye‟sine yazdığı şerhin haşiyesi. Kemalüddin el-Fasevî‟nin İbn Hâcib‟in Şâfiye‟sine yazdığı şerhin haşiyesi. Mütavver ve Muhtasar‟a yazdığı şerhler. Araştırmanın Metodu Araştırma tabiatı gereği bir mükaddime ve iki bölümden oluşmaktadır. Mukaddimede belâgat ilminin önemine ve Arap dili metinlerinin anlaşılmasındaki rolüne değindik. Birinci bölümü inceleme ve araştırmaya ayırdık. Bu bölüm iki fasıldan oluşmaktadır. Birinci fasılda metin sahibinin hayatını ele aldık. Bu fasıl iki mevzuyu oluşmaktadır. Birinci mevzuda Şârih‟in özgeçmişini inceledik. İkincisinde ise ilmi konumundan ve genelde âlimlerin özelde de çağdaşı olan ilim ehlinin onun hakkında söylediklerini aktardık. İkinci bölümde de el-Hadim fî halli elfâzi Ebi’l-Kâsim kitabını inceledik. İncelememizi iki konu kapsamında yaptık. Birinci konuda kitabın başlığını/ismini ve kitabın şârihe ait olduğunu belgeledik. Ayrıca kitabın mahtût/el yazmasını resmedip gösterdik. İkinci konuda ise müellifin şerhinde takip ettiği metodu, kullandığı terim ve sembolleri açıkladık. İkinci bölümde kitabın mahtût olan metnini yazıp tahki kettik. Araştırmamızı, ulaştığımız bazı önemli sonuçları irdeleyerek sonlandırdı. Bu tahkik ile ilmi kapasitem elverdiği kadarıyla ilmî mirasımızın unutulmuş bir parçasını ihya edip gün yüzüne çıkarmaya çalıştım. İnsan kusur ve eksikliklerden uzak değildir Kusur ve hata bizden, af ve tevfik Allah‟tandır.; ABSTRACT: This thesis entitled “Invistigation and study the book ))ح وُخى ك ٢ ك ح لُخظ حر ٢ ح وُخ (ْٓ( Abdul Al Rahman Al Jali adopted in his commentary on this letter to many famous and most important sources (for illustration Ghzvini key science Sekkaki and prolonged Manual for Faszak Agheiathih and benefits of the sails of religion Aegean and other sources The book (server solution in the words Abu Kassim) of the most famous, affordable and traded in rhetoric between the students of science books. And Mnaktherha attention for its clarity and ease of words and The abundance comments explaining as well as the biography commentator and strength perceptible in many of the arts published at the time. And its place among scientists and sultans were Abdul Rahman obviously was a proficient and proficient in teaching and learning and authorship in the arts of several It was written by precious (footnote on injured Maulana Jami sufficient son eyebrow and to explain Kamaluddin to Havih and prolonged Manual and other science has found fame of his family (Clear or obvious Zadeh) and this family is still famous families where Nbgt bright stars and prominent scientists have the knowledgand science and literature service. The nature of the search warrant has to be divided into two chapters preceded by an introduction to the book. The first Section dedicated to the study of the research consisted of two sections, the first section examines the biography of the owner of the Metn and includes two sections, the first section in the study of the biography of explainer. The second section deals with the scientific status of the explainer and the sayings of scholars, particularly contemporaries. Chapter II examines the book (server solution in the words Abu Kassim) and includes two sections, the first section examines the documentation of the book's title and Toukiq accounted for commentator described the manuscript The second topic which the author's approach and the methodology of the investigation, terminology and symbols that the author Used to explain the book. The second section: Achieving the text of the manuscript and then seal the most important research results and proven sources. In conclusion, I say that this little effort that it may contains a defect or default they are all from myself and the devil, the man is not without default and bugs and slippage work and i wanted the effort to revive our forgotten heritage and I hope it will be purely for God and I wish it meets his acceptable and numbered in the balance of my good deeds and he is able for that. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6220 2016-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6219 Hafiz İbrahim’in Mersiyelerinde Edebi Tasvir AHMED, Araz Mustafa ÖZET: Sanat tasviri, edebiyat ve eleştiri çalışmalarında önemli bir yer almaktadır. Sanat tasviri, aynı zamanda şiirlerin analizi, açıklanması ve eleştirilmesinde önemli rol üstlenmekte ve her türlü edebiyatın sırlarını çözerek anlamlarını açılığa kavuşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı; Hafız İbrahim'in şiir divanında yer alan mersiyelerindeki sanatsal tasvire vakıf olmaktır. Bu çalışma; giriş, üç bölüm ve kapanıştan oluşmaktadır. Girişi bölümünde konunun önemi ve bu çalışmaya neden olan etkenlerden bahsedilmektedir. Hazırlık dönemi bölümde; şairin hayatını anlatan özet, mersiyenin anlamı, mersiyenin eşanlamlıları, Arap edebiyatında yer alan Arap şiirindeki mersiyeye ışık tutmak, eleştirmenlerin konuyla ilgili görüşleri, değişik tarih dilimlerinde uğradığı değişiklikler yer almaktadır. Daha sonra; Hafız İbrahim'deki mersiyeleri konu alan ana konuya geçildi. Bahsi geçen mersiyeler genelde şairin arkadaşlarına, din adamalarına, siyasetçilere, şairlere, yazarlara, önemli şahıslara ve bilim adamlarına yönelik yapmıştır. Birinci bölümde ise sanat tasvirini; eski ve yeni sözlüklerin aracılığıyla dil ve deyim açısında ele alınmıştır. Buna ilave olarak bu tasvirin eski ve çağdaş eleştirmenlerinin nezdindeki anlamı sergilenmiş; benzetme ele alınmış ve benzetme, istiare ve kinayenin sanat tasvirin oluşturulmasındaki rolü incelenmiştir.İkinci bölümde ise Hafız İbrahim'in mersiyelerindeki iç ve dış müziği, şiir dili incelenmiştir. Çalışma sırasında elde ettiğim en önemli sonuç ise çalışmanın kapanış bölümüdür.; ABSTRACT: The artistc image is to take over an apparent position rivew literary study, which is importat at poetical text version, explication by solving its symbols and meaning. The study aims to know the artistc image in elegies of Hafiz Ibrahim came through poetical works; this study includes a perface, three chapters and a conclusion; the preface discusses the importance of the subject, the pushings away that’s why the study arrived here. The preliminary chapter in this study discusses briefly the poet’s life to explain how his life spent, after that the meaning of elegy, the fhrases or words are similar to elegy, then elegy was concentrated on the Arabic literature during his position of Arabic poetic, Explaining critics on elegy progression occuried in different historical stages, After that moved to the center study which is Hafiz Ibrahim’s elegy, which are so many elegyes for his frinends hwo are elegy men, poets, writers, pioneers, and famous people. The first chapter discsses the concept of artistic image in teyms of linguistic and term inolggi call way modern and old dictionaries, furthermore it shows the old and modern critics con cept of artistic image; after that it discsses the simile and the bringing role of artistic image, metaphore metonymy their roles in bringing artistic image. The second chapter the study for internal music and foreign music in the elegyes Hafiz Ibrahim, finally to the poetic language; the conclusion of the study the important results that reached by the researcher. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6219 2017-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6208 الاستبداد وأنواعه في الشعر العربي القديم JAMOUL, Yassin ÖZET: İstibdâd, katılımcı ve meşverete dayalı olması gereken yönetimin tek kişide olması, insanları alt edip baskıyla onlara hükmetme ve haksız yere varlıklarına el koyma anlamına gelmektedir. İstibdâd, pek çok medeniyette ve asırda bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. “Eski Arap şiirinde despotizm kavram ve çeşitleri” konulu çalışmayı, istibdâdla ilgili cahiliye dönemi şiirlerini toplamak, incelmek, tasnif ve tahlil etmek için hazırladık. Bilindiği gibi edebiyat hayatın aynası, şiir Arapların ilim ve kültür hazinesidir. İslam öncesi Arapların hayatı hakkında bir çalışma yapılacaksa mutlaka şiire başvurulmalı. İstibdâd, Cahiliye döneminin bitmesi ve İslam’ın gelmesiyle bitmedi, farklı şekil ve biçimlerde günümüze kadar devam etti. İstibdâd, zaman ve mekan değişse bile kendine has nitelikleri ve kuralları değişmeyen bir olgudur. İstibdâdın ortadan kaldırılması sebeplerinin bilinmesiyle mümkün olabilir. Cahiliye dönemi şiiri, bu dönemdeki ve onun devamı niteliğindeki istibdadın sebeplerinin bilinmesi için temel başvuru kaynaklarındandır. Çalışmada karşılaştığım başlıca sorunlar şunlardır: 1. İstibdad kavramı, modern Arapça çalışmalarda Arapça temel kaynaklara göre değil, Yunan ve Avrupa filozoflarına göre ele alınmıştır. Bunun yanı sıra klasik Arapça kaynaklarda siyasî incelemeler zayıf olduğu için bu kavramı tarif etmek ve tellendirmek zorunda kaldım. 2. Cahiliye dönemi şiirindeki intihal tartışması ve sahih şiirin hangisi olduğu meselesi, beni güvenilir kaynakları bulmaya ve sahih şiiri tesbit etmeye mecbur bıraktı. 3. Çalışmamıza kaynaklık eden şiirler zor olduğu için onları şerh ve izah etmek zorunda kaldım. Konuma deliller bulmak için bunu yapmam gerekiyordu. Üstelik bu deliller, temel şiir kaynaklarında değil irili ufaklı yüzlerce divanda dağınık bir halde idi. Çalışmamız üç bölümden ve bir girişten oluşmaktadır: 1. Siyasi istibdâd 2. Dini ve fikrî istibdâd 3. Sosyal ve ekonomik istibdâd Giriş bölümünde istibdâdla ilgili kaynaklarımızda yer alan bilgileri özetle vermeye ve bu kavramı tarif etmeye çalıştım. Diğer üç bölümde ise eski Arap şiirinden kanıtlar gösterdim. anlaşılması zor olan kelime ve ibareleri açıkladım ve meşhur olmayan şairlerin hayat hikayelerine yer verdim. Çalışmayı, araştırma sonuçlarının ve önerilerin yer aldığı sonuç bölümü ile tamamladım. Daha sonra da okura yardımcı olacak farklı fihristler ekledim.; ABSTRACT: Despotism, the absolute authority or control when there should be sharing and consultation, It is also the predominance of others, control them and take what is theirs with no right, Despotism is considered a general phenomenon that all civilizations witnessed throughout different ages. This research's title: (Types of Despotism in the Ancient Arabic Poetry) cares to collect all the true poetry quotes from the ancient poetry regarding the despotism phenomenon. It studies, classifies and analyses it. The main reason to choose the research is that literature is the reality mirror. Moreover, it is that poetry is the record of Arabs (Diwan Alarab) and their news and sciences' warehouse. Actually, the right way to study Arabian life before Islam must rely on the true poetry. Despotism has not finished by the end of ignorance era and the coming of Islam, it is continuing till today in different shapes and new manners. Despotism is one notion to overcome it we must know its reasons. Thus, studying the ancient poetry will help us to know the reasons that enabled it to spread at that time and after it. The difficulties which faced me were: Despotism idiom is not edited in the modern Arabic studies according to the Arabic sources because most researchers depended on the Greek and European philosophers, beside the weak Arabic political studies in the old sources. Therefore, I had to edit the idiom and root it. In addition, there was a problem of plagiaristic studies of the ancient poetry. As a result, I had to investigate the true poetry from trusted sources. In addition to the fact that it is hard to understand this poetry, so I had to explain it and clarify it to highlight the quotation because it is spread in hundreds of big and small books of poems that are not collected in one big collection. This research comes in three parts and general introduction, this introduction is about despotism and its history and its original. The first: the political despotism The second: the religious and intellectual despotism The third: the economic and social despotism In the first chapter, I outlined what I found about despotism as per our sources. The other three chapters I offered examples of the true Ancient Arabic Poetry about despotism with its different types analyzed and explained what is ambitious in them and translated biography of the unknown poets mentioned in the research. I ended the research by a conclusion summarized the results and added recommendations; also, I appended the technical indexes to help the reader. Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6208 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6197 Arap Dilinde Lafzî Bağlama Edâtları: Lokman Sûresi Örneği ÇAVUŞ, Muhammed Murtaza ÖZET: Bu çalışma çeşitli dilsel bağlamalardan olan lafzî bağlama edatlarını ele almaktadır. Burada biz en önemli bağlama (rabt) edatları ile irtibatı ve bu ikisi arasındaki farkları konu edindik. Ardından Arap dilinde yaygın kullanılan bağlama edatlarını inceledik. Bu edatların açıklamalarını Kur’an ayetleri ve kanıt olarak kullanılabilecek Arap şiirleri ile destekledik. Daha sonra ulemanın, bu bağlamaların anlamları ve kullanım koşulları hakkındaki görüşlerini verdik. Tüm bu teorik açıklamaların devamında sözü edilen lafzî edatların izahlarını ve bunlarla bağlantılı konuları özel olarak seçilen Lokman sûresi örneğinde pratik uygulamaları ile gösterdik. Burada ancak araştırmaya konu edilen bağlamalar sayesinde anlaşılabilecek ayetleri tefsir ettik. Bu çalışma bir giriş, on iki başlık, sonuç ve kaynakçadan oluşmaktadır. İlk başlık atıf harfleri ve anlamlarına, ikincisi zamir ve türlerine, üçüncüsü sıla cümlesine, dördüncüsü şart edatlarına, beşincisi yemin ve cevabına, altıncısı harf-i cer ve anlamlarına, yedincisi istisna edatlarına, sekizincisi istinaf edatlarına, dokuzuncusu masdar harflerine, onuncusu tafsil edatlarına, on birincisi muzari fiili nasb eden edatlar, hal, maiyye vavı, temsil, sebep, cevap ve istidrak edatları gibi diğer bağlama türlerine, on ikincisi ise Lokman sûresinin tefsirinin ardından ayetlerineki lafzî bağlama edatlarının irablarına ayrılmıştır. Sonuç bölümünde önerilerimizi ve ulaşılan önemli bilgilere yer verildi.; ABSTRACT: This study discusses literal conjunction prepositions, which are among various linguistic conjunctions. It addresses the most important conjunction (rabt) and connexion and the differences between them. It examines the commonly used conjunction prepositions in the Arabic language and supports their explanation with the verses of the Qur'an and Arabic Poems that can be used as evidence in linguistic issues. Then, it gives the opinions of the ulema about the meanings of these conjunctions and the conditions of use. In the continuation of all these theoretical explanations, it has shown the explanations of the literal prepositions and the related subjects with their practical applications in the specially selected example of Surah Luqman. Here, we have interpreted the verses that can only be understood through the conjunctions that are the subject of this research. This study consists of an introduction and twelve titles. The first is reference letters and their meanings; the second is pronouns and their types; the third is related conjunctions; the fourth is conditional prepositions; the fifth is about the oath and its answer; the sixth is letter-i cer and its meanings; the seventh is exception prepositions; the eighth is prepositions of appeal; the ninth is infinitive letters; the tenth is elaboration prepositions; the eleventh is the other types of conjunctions such as prepositions that assign the muhari verb, hal, maiyye and representation vavs, reason, answer and istidrak prepositions; and the twelfth is devoted to the interpretation of Surah Luqman. Here, the irabs of the literal conjunction prepositions are mentioned. Finally, the study concludes with a conclusion and a section showing the bibliography used. Sat, 01 Jan 2022 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6197 2022-01-01T00:00:00Z