https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1208 Faculty of Theology Fri, 10 Apr 2026 20:50:15 GMT 2026-04-10T20:50:15Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5519 İlk İmami Şiilerde Antropomorfik Düşünce HANSU, Ayetullah ÖZET: Bu çalışma, “İlk İmami Şiîlerde Antropomorfik Düşünce” başlığı altında Tanrı tasavvuru dâhil birçok teolojik konuyu dinler ve mezhepler bağlamında ele almayı hedeflemiştir. Çalışma bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmada öne çıkan kavramlarla ilgili bilgi verilmiş, yanı sıra genel manada antropomorfizmim tarihsel gelişimine değinilmiştir. Birinci bölümde, Yahudilik, Hiristiyanlık ve İslamiyet öncesi Arap inancında yer alan antropomorfik düşünce işlenmiştir. İkinci bölümde, İslam düşüncesinde antropomorfizm, teşbih ve tecsim kavramları çerçevesinde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise ilk Şiî imamilerde antropomorfist düşüncenin öncülüğünü yapan şahsiyetler, tarihsel ve kültürel çerçevede incelenmiştir. Bu bağlamda ilk Şiî İmamilerde antropomorfik düşüncenin savunucuları olduklerı iddia edilen Hişâm b. Hakem, Hişâm b. Sâlim el-Cevâlîkî, Yunus b. Abdurrahman el-Kummî, Ebû Ca„fer Muhammed b. Nu„mân el-Ahvel ele alınmıştır.; ABSTRACT: This study, under the title of "Anthropomorphic Thought in the Early Imami Shiites", aims to address many theological issues, including the conception of God, in the context of religions and sects. The study consists of an introduction and three chapters. In the introduction, information about the prominent concepts in the study is given, as well as the historical development of anthropomorphism in general. In the first part, the anthropomorphic thought in Judaism, Christianity and pre-Islamic Arab beliefs is discussed. In the second part, anthropomorphism in Islamic thought is discussed within the framework of the concepts of tashbih and tajsim. In the third part, the personalities who pioneered anthropomorphic thought in the early Shiite Imams are analyzed within the historical and cultural framework. In this context, Hishām b. Hakam, Hishām b. Sālim al-Jawālīqī, Yunus b. 'Abd al-Rahman al-Qummī, Abū Ja'far Muhammad b. Nu'mān al-Ahwal, who are claimed to be the proponents of anthropomorphic thought in the early Shī'ah Imamis, are discussed. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/5519 2023-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1033 GAZZÂLÎ VE İSMÂİLİYYE DÖNER, Naim Şia’nın en önemli kolu sayılan İsmâiliyye, on iki asır boyunca azınlık bir mezhep olarak varlığını sürdürmüştür. Bu mezhep müntesipleri, özellikle Abbasî halifeleri ve Selçuklu sultanlarının eziyetlerine eziyetlerine maruz kalmıştır. Sadece Fatımîler hilafeti döneminde; İsmâiliyye, güçlü bir devletin resmi mezhebi haline gelmiş ve bu dönemde İsmâilîler, mezhebi özgürlükten yararlanmışlardır. İsmâiliyye Ca‘afer Sadık’ın büyük oğlu İsmâil’in oğlu Muhammed bin İsmâil’e bağlı kalarak imametin onların hakkı olduğuna inanlara verilen addır. Abbasi ve Selçuklu yöneticilerin teşvikiyle Ehl-i sünnet âlimleri, İsmâilî karşıtı risaleler tedvin etmişlerdir. Abbasî halifesi el-Mustazhir (487-512/1094- 1118)’in isteğiyle Gazzâlî (ö.505/1111) Fedâihu’l-Batıniyye ve Fedâilu’l-Mustazhiriyye olarak adlandırılan İsmâilî karşıtı bir risale yazmıştır. Gazzâlî, İsmâilîlerin en önemli nazariyesi olan “Masum İmam öğretisi”nin zarurî olduğu yolundaki düşüncesini sert bir şekilde eleştirmiştir. Gazzâlî’den yüz yıl sonra Yemen’de, İsmâilî dâî Ali bin Muhammed el-Velid (ö. 612-1215) Dâmiğu’l-Bâtıl ve Hatfu’l-Munâdil adında bir eser yazarak Gazzâlî’nin iddialarına cevap vermiştir. Fri, 01 Apr 2016 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1033 2016-04-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1028 Mu‘tereku’l-Akrân” Adlı Eseri Bağlamında es-Suyûtî’nin Kur’ân’ın İ‘câz Anlayışı Döner, Naim Celâleddîn Suyûtî, Kur’an i‘câzı ile ilgili Mu‘tereku’l-akrân fî i‘câzil-Kur’an adında bir eser telif etmiştir. Üç ciltten oluşan ve oldukça hacimli olan bu eser, ansiklopedik mahiyettedir. Eser Kur’an ilimleri, i´câz, fıkıh, akait, tefsir başta olmak üzere ve pek çok usûl ile ilgili mevzuları ve başka meseleleri içermektedir. Suyûtî, eserde pek çok kaynağa atıfta bulunmaktadır. Onun kaynakları kendi eserleri ve başka âlimlerin kitapları olmak üzere iki kısma ayırmak mümkündür. O, i’câz ile ilgili konuları anlatırken tefsir, ulûmu’l-Kur’an, akâid, hadis, fıkıh, usûl, Arap Dili ve Tarih ilim dallarına ait müelliflerin eserlerine müracaat etmiştir. Binaenaleyh, onun eseri kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya olan farklı âlimlere ait görüşleri muhafaza etme işlevi görmüştür. Kur’an’ın i’câz vecihlerini otuz beş başlık halinde ele alan Suyûtî, Kur’an’ın i’câz dairesini genişletmiş, çok sayıda ayet ve hadisi istişhat olarak getirmiştir. İ’câz ile ilgisi olmayan Kur’an ilimlerine dair bazı konuları da Kur’an’ın i’câz vechi olarak anlatmıştır. Thu, 01 Jan 2015 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1028 2015-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1027 KUR’AN TEFSİRİNDE MU’TEZİLE RASYONALİZMİ Döner, Naim Thu, 01 Jan 2015 00:00:00 GMT https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1027 2015-01-01T00:00:00Z