https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1391 Institute of Living Languages 2026-06-19T03:21:45Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6156 Surriyalîzm di Helbesta Nûxazî ya Kurdî de (Bi nimûne helbestên Sebah Rencder) AZEEZ, Saad Mikaeel ÖZET: Bu tez, Modern Kürt Edebiyatı şairlerinden biri olan Sebah Rencder’in şiirlerinde sürrelizm akımı konusunu ele almaktadır. Genel olarak sürrealizmin temelleri üzerinde durulmuş, Modern Kürt Edebiyatı’ndaki yerinden bahsedilmiş ve Sebah Rencder’in şiirleri sürrelizm akımı çerçevesinde ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.Özellikle şairin bu akımla şiirlerini nasıl güçlendirip zenginleştirdiği ve Modern Kürt Edebiyatı’ndaki rolünden bahsedilmiştir. Tezimiz, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel olarak sürrealizmin doğuşu ve yayılışı, özellikle de doğu edebiyatlarından Arap Edebiyatı’na etkisi üzerinde durulmuş. İkinci bölümde ise Irak Kürdistanı’ndaki Modern Edebiyattan bahsedilip bu bölgede sürrealizmi ortaya çıkaran nedenler ve sürrealizmi Modern Kürt Edebiyatı’na taşıyan edebî topluluklardan bahsedilmiştir.Üçüncü bölümde ise sürrealizmin temellerinden bahsedilip Sebah Rencder’in şiirlerinden örnekler verilmiştir.; ABSTRACT: Our research is about ''Modern Kurdish poems is Surrial, poet Sabah Rangder poet example''. He trise to show the properties of surrials in modern Kurdish poems as titeratural movement and art so as to be a complete poems in modern Kurdish poems generally and the form of the poems writing and how to be used in songs and its role in the modern Kurdish poems. In additional of surrial appearment of the writing the properties with the poet. Our research is consist of a prefix so as to be a gate to modernisims and we devided our research into three main chapters: The first chapter: Is about the poem generally and how to be revolved and dereloped the Surial in Euroup-France, and how to entered the sourrounded nations such as Arabic Arts. And in the second chapter: We tried to recognize the modernisim in Kurdistan region and the surialism appeament and the ways of spreading this movement in Kurdis poems. And the third chapter: We tried to stop the bases and properties of the poems in Surialism, and as an example we tried to study and mention ''Ranjdar’s'' poems andhow to analyse the Surrialisms. And at the end we gave the most important results of our studing. 2017-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6132 Bingöl Üniversitesinde Eğitim Gören Zaza Öğrencilerin Zazaca Algısı USLU, Yeter ÖZET: Dil bir toplumun örf, adet, gelenek ve göreneklerinin canlı kalması için en önemli güç kaynağıdır. Ancak Zazaca yok olma tehlikesi altında olan diller arasına girmiş durumdadır. Bu çerçevede Zazacanın yok olmaması için bilimsel araştırmaların yapılması önem kazanmıştır. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, Bingöl Üniversitesinde okuyan Zaza kökenli öğrencilerin Zazaca ile ilgili görüşlerinin ortaya çıkartılmasıdır. Araştırmada öncelikli olarak bu araştırmanın değişkenlerini oluşturan kavramlar ile ilgili literatür incelemesi yapılmıştır. Sonrasında konu ile ilgili olarak anket uygulaması gerçekleştirilerek öğrencilerin görüşleri alınmıştır. Araştırmanın evrenini Bingöl Üniversitesinde okuyan Zaza kökenli öğrenciler oluşturmakta olup, toplam 406 anket değerlendirmeye alınmıştır. Katılımcıların araştırma kapsamında sorulan sorulara verdikleri cevaplar; t testi, yüzde, varyans analizi, frekans ve aritmetik ortalama değerleri analiz yöntemleri ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre katılımcıların; Zazaca konuşmayı bilme düzeyinin orta düzeyde olduğu, Zazacanın yok olmasını önlemede aile içinde konuşma ve eğitim faaliyetlerinin arttırılması gerektiğini olumlu bir şekilde desteklediği; yazılı ve görsel medyada Zazacaya yeteri derecede yer verilmediği görüşlerini destekledikleri ortaya çıkmıştır. Katılımcıların Zazaca konuşmayı bilme düzeyleri; yaşlarına, cinsiyetlerine, ikamet ve eğitim durumlarına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Araştırmamızda bu sonuçlara ilişkin bilgiler detaylı bir şekilde paylaşılmıştır.; KILMVATI: Zıwan semedê goni mendışê edet u kulturê şari çiko zaf muhim o. Labelê zıwanê Zazaki bıxu ha bınê tehlikeyê mergi dı yo. Ina çarçiwa dı semedê vin nêbiyayişê zıwanê Zazaki xebati ilmi beni muhim. Hedefê ına xebat, wendekari ki esılê xu Zazayi u Universiteya Çolig dı waneni derheqê Zazaki dı fıkırê ıni wendekaran tesbit kerdışo. Cıgêrayiş dı verco mefhumi ki beni sebebê bedılyayiş u luteratur ameyi tesbitkerdış. Dıma derheqê mewzu dı anket vıraziyayo u fıkırê wendekaran ameyo gırotış. Mahiyetê cıgêrayişi wendekari ki esılê xu Zazayi u Universiteya Çolig dı waneni ê yi. Piser dı 406 wendekaran ser anket ameyo vıraştış. Cewabi wendekaran pê analizê raşti, se ra, qiymeti wasati ê frekans u aritmetik, testê t, analizê varyans u analizê korelasyon tetkik biyi. Goreyê neticeyê cıgêrayiş, ê ki iştıraqê anket kerdo sewiyeya wasat dı eşkeni Zazaki qısey bıkeri. Ini wendekari eğleb paşt doni fıkıronê semedê merg ra xelasa Zazaki lazımo zerreyê keye dı Zazaki qısey bıbo u tehsil dı ca bıdıyo Zazaki u medya dı hındeyê ihtiyac ca nidıyeno Zazaki. Sewiyeya Zazaki qısekerdışê iştıraqkaron goreyê serr, cinsiyet, ikamet u tehsilê inan ferqo muhim mueto ra. Cıgêrayişê ma dı derheqê ıni neticeyan di bı teferuat melumat diyayo.; ABSTRACT: Language is the most important source of power for the survival of customs, traditions and customs of a society. However, the Zazaki has been added to the languages that are in danger of extinction. In this context, scientific research has gained importance in order to save the Zazaki. The aim of this study is to determine the opinions of Zaza students about Zazaki studying at Bingöl University. In the research, firstly, a literature review related to the concepts that constitute the variables of the research were made. After that, students' opinions were taken by conducting a questionnaire. The population of the study consisted of Zaza students studying at Bingöl University and a total of 406 student questionnaires were included in the study. The answers of the participants to the questionnaires were analyzed by t-test, percentage, variance analysis, frequency and arithmetic mean values methods. According to the research findings; It has been found that participants' level of knowing how to speak in the Zazaki is moderate and that there is a positive support to increase speech and educational activities in the family in order to prevent the disappearance of Zazaki; and also participants state that in written and visual media, there is not enough support to Zaza language. The level of participants' knowledge of Zazaki speaking differs significantly according to their age, gender, residence, and education. In this study, information about these results was shared in detail. 2019-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6124 Devoka Devera Fılıstanê AÇAR, Zefer KURTE: Lêkolînên ser zimanê kurdî roj bi roj zêdetir dibin. Êdi niha zêdetir zanîngeh lêkolînên ziman, edebiyat, dîrok û çanda kurdî dikin mijara xwe. Lêkolînên ser şêwe û devokên kurdî jî êdî zêdetir tên kirin û hem lêkolînên qadê û hem jî lêkolînên ser berheman niha zêdetir agahiyan li ser devokên kurdî didin. Wekî ku tê zanîn li ser devokên kurmancî xebatên akademîk ên wekî tez nû ne. Hem dengsazî(fonetîk), hem bêjesazî(morfalajî) û hem jî hevosazî(sentaks) ya kurmancî di van çend salên dawî de dibin mijara xebatên akademîk û tezan. Digel pirsên termînolojyê, standardê û berhemên rêzîmana kurmancî jî tezên li ser devkan dikarin gelek pirsan çareser bikin û rê li ber pêşketina kurmancî vekîn. Xebatên devokên kurmancî gelekî pêwîst in û ji ber pircuretiya devokên wê berhevkirin û lêkolîna wan dê xizmeteke mezin ji kurdî re bikin. Em hêvî dikin ev xebata me ya li ser devokeke devereke herêmeke kurmancî dê bibe nimûneyeke pêşîn û dê alîkariya lêkolînneran bike.; ÖZET: Son zamanlarda Kürtçe üzerine araştırmalar giderek yoğunlaşmaktadır. Artık Kürt dili, tarihi, edebiyatı ve kültürü üzerine bilimsel çalışmalar daha çok üniversitenin ilgi alanı haline gelmiştir. Kürtçenin şive ve ağızları üzerine çalışmalar artık hem alan araştırmaları şeklinde hem de eserler üzerinde araştırmalar yapılarak devam etmekte ve Kürtçenin ağızları üzerinde daha fazla bilgi vermektedirler. Bilindiği gibi Kurmancinin ağızları üzerinde tez düzeyinde akademik çalışmalar yenidir. Artık Kurmancinin ses bilgisi, şekil bilgisi ve cümle bilgisi tezlere konu olmaktadır. Kurmancideki terminoloji, standardizasyon ve dilbilgisi eserlerinin sorunlarıyla beraber ağız çalışmalarıyla ilgiili tezler pek çok sorunun çözümüne ve Kürtçenin gelişimine yardımcı olabilirler. Kürtçenin ağızlarıyla ilgili çalışmalar çok önemlidir ve kürtçedeki ağız çeşitliliğinden dolayı derleme ve incelemeler Kürtçeye büyük bir katkı sağlayacaktır. Kürtçenin bir bölgesindeki bir yöreden derlediğimiz bu çalışmanın öncü bir örnek olacağına ve araştırmacılara yardımcı olabileceğine inanıyoruz.; ABSTRACT: Researches on Kurdish language enlarge day by day. Today more universities study on Kurdish language, literature, history and culture. Researches on sub-dialects and accents of Kurdish languge enlarge as well. Moreover both fieldworks and literture researches give more information on Kurdish dialects. As it is known well academic studies on sub-dialects of Kurdish are novice. In recent years phonetic, morphology and syntax of Kurdish are subject matters of academic studies and thesis. Along with problems of terminology, standardization and grammar books of Kurmanci, thesis on sub-dialects could solve many issues and improve Kurmanci. Studies on sub-dialects of Kurmanci are significant. Collecting and studying of numerous sub-dialects will make major contributes to Kurdish. We hope that this study on a sub-dialect of an area of a Kurmanci speaking region would be a leading pioneer and help researchers. 2015-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6120 Bingöl Yöresi Zazaca Türkülerde İnsan Unsuru KARACA, Emin ÖZET: Folklorun önemli unsurlarının başında gelen türküler; bir toplumun sosyal, kültürel hayatı hakkında önemli bilgiler aktarır. Halkın ortak malı olan türküler o toplumun geçmişten günümüze kadar geçirdiği tarihsel evreyi de en iyi yansıtan türlerin başında gelmektedir. Bu çalışma da Bingöl ve yöresinde öteden beri söylenegelmiş ve kaybolmaya yüz tutmuş türkülere odaklanmıştır. Bu çalışma kapsamında derlenen türküler tür, biçim ve söyleniş yönünden sınıflandırılmış olup; konu bakımından aşk türküleri, gurbet-hasretlik türküleri, iş türküleri, yergi türküleri, mizahi türküler, düğün türküleri, kişiler üzerine söylenmiş türküler ve ağıtlar olarak tasnif edilmiş, türküler insan unsuru özelinde incelenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında çalışma sahası olan Bingöl ilinin sosyokültürel yapısı ve folklorik özellikleri hakkında da kısa bilgilere değinilmiştir.; XULASA: Deyiri, edebiyatê şari dı cayêko muhim geni, derheqê kultur u cuyayişê şari dı melumat doni ma. Deyiri, hişa şirik ê şari yi, tarixo verin ra heta eyru, heyat u cuyayişê şari seni bedıliyayo miyonê nuşteyonê folklor dı xu muecneno ra. Ina xebat, Çolig u dormaleyê Çoligıd wextêko qedim ra heta eyro çı deyiri ki omeyi vatış inon esas gena. Deyiri ki semedê ına xebat omeyi arêdayiş, goreyê vatış u şekıl ra teqsim biyi. Hetê xusus ra zi zê deyiri eşq, deyiri hesret, deyiri kar u gure, deyiri gerre, deyiri yari, deyiri veyvi u deyiri ki semedê yo merdımi omeyi vatış tetkik biyi. Heto bin ra derheqê şarıstonê Çolig dı u folklorê şarıston dı zi melumat diyayo.; ABSTRACT: Folk songs are one of the important elements of folklore; conveys important information about the social and cultural life of a society. Folk songs, which are the common properties of the public, are among the best reflecting the historical stage of the society from the past to the present. This study focuses on the folk songs that have been mentioned in Bingöl and its region for a long time and that are about to disappear. The genres compiled within the scope of this study are classified in terms of genre, form and speech. These genres are classified as folk songs, homesickness songs, work songs, satirical songs, humorous folk songs, wedding songs, songs about people, and laments. Folk songs are tried to be examined in the context of the human element. In addition, short information about the sociocultural structure and folkloric features of the Bingöl province, which is the working area, has been mentioned. 2019-01-01T00:00:00Z