https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/1378 Institute of Social Sciences 2026-11-06T07:07:02Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6488 İslam Hukukunda Kadın Esirlerle İlgili Hükümler ALHAJJASEM, Abdulmohmen ÖZET: Bu araştırma, "İslam Fıkhında Kadın Esirlerin Hükümleri" konusunu; fıkhî temellendirme, İslam'ın gayeleri analizi ile çağdaş gerçeklik ve uluslararası ilişkiler boyutunu birleştiren bir yaklaşımla ele almıştır. Araştırmanın temel problemi, esaret ve mülk-i yemin meseleleri etrafında günümüzde ortaya atılan sorunları ve şüpheleri incelemek; sahih fıkhî metinler ile tarihsel süreçteki haksız uygulamalar veya şeriatın gayelerinden kopuk bazı marjinal çağdaş grupların sapkın pratikleri arasındaki ayrımı ortaya koymaktır. Araştırmada; ilgili kavramların (esaret, kölelik, mülk-i yemin) izini sürmek, Kitap, Sünnet ve İcma'dan meşruiyet delillerini sunmak amacıyla tümevarımsal, betimsel ve analitik yöntem kullanılmıştır. Bunun yanı sıra, kadın esirin ele geçirilmesinin hemen ardından devreye giren fıkhî hükümler de detaylandırılmıştır: Esaretin nikâh akdine etkisi, istibra yani rahim temizliğinden emin olma kuralları, kadın ve çocukların öldürülmesinin haram kılınması ve anne ile çocuğunun birbirinden ayrılmasının yasaklanması gibi kısıtlamalar incelenmiştir Çalışma sonucunda, savaş esirliği uygulamasının İslam'ın bizzat ihdas edip başlattığı bir hüküm olmadığı, aksine o dönemde süregelen bir gerçeklik olduğu sonucuna varılmıştır. Şeriat bu duruma müdahale ederek onu belirli kurallara bağlamış, kaynaklarını daraltmış ve yüce bir şer'î gaye olarak azat etme yollarını genişletmiştir. Bu durum, İslam'ın silahlı çatışma zamanlarında zayıf ve savunmasız kişilerin dokunulmazlığını sağladığını ve insan onurunu koruduğunu kanıtlamaktadır.; ABSTRACT: This research addresses the topic of "Rulings on Female Captives in Islamic Jurisprudence" through an approach that combines jurisprudential grounding, analysis of the higher objectives of Islam, and the dimensions of contemporary reality and international relations. The main problem of the research is to examine the contemporary issues and doubts raised around the matters of captivity and right-hand possession; and to demonstrate the distinction between authentic jurisprudential texts and unjust historical practices or the anomalous practices of some marginal contemporary groups that are detached from the objectives of Sharia. The research employs inductive, descriptive, and analytical methods to trace related concepts and present evidence of legitimacy from the Quran, Sunnah, and Consensus. In addition, the jurisprudential rulings that come into effect immediately after the capture of a female captive are detailed: the impact of captivity on the marriage contract, the rules of istibra, the prohibition of killing women and children, and restrictions such as the prohibition of separating a mother from her child are examined. As a result of the study, it is concluded that the practice of war captivity was not an initial ruling established and initiated by Islam, but rather an existing reality at that time. Sharia intervened in this situation by subjecting it to specific rules, narrowing its sources, and expanding the avenues for emancipation as a supreme Sharia objective. This proves that Islam ensures the inviolability of the weak and vulnerable and protects human dignity during times of armed conflict.; ملخص البحث: قام هذا البحث بدراسة "أحكام سبايا النساء في الفقه الإسلامي" دراسةً تجمع بين التأصيل الفقهي والتحليل المقاصدي والنظر في الواقع المعاصر وعلاقاته الدولية. وتكمن مشكلة البحث في معالجة الإشكالات والشبهات المعاصرة المثارة حول قضايا السبي وملك اليمين، والتمييز بين المتن الفقهي الأصيل والتطبيقات الجائرة تاريخياً أو الممارسات الشاذة لبعض الجماعات المعاصرة المعزولة عن مقاصد الشريعة. وقد اعتمد البحث على المنهج الاستقرائي الوصفي التحليلي، لتتبع الألفاظ ذات الصلة )الأسر، الرق، ملك اليمين(، وبسط أدلة المشروعية من الكتاب والسنة والإجماع، مع تفكيك الأحكام الفقهية المتعلقة بالسبية فور حيازتها، كأثر السبي على عقد النكاح، وضوابط استبراء الأرحام، وحرمة قتل النساء والذراري، والقيود المفروضة على التصرفات المالية كمنع التفريق بين الأم وولدها. وتوصلت الدراسة إلى أن السبي لم يكن حكماً ابتدائياً إنشائياً في الإسلام، بل كان واقعاً قائماً، تدخلت الشريعة لتنظيمه وتضييق منابعه وتوسيع مسارب عتقه كغاية مقاصدية عليا، مما يؤكد صيانة الإسلام للكرامة الإنسانية وحرمة المستضعفين زمن النزاعات المسلحة 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6480 Anda Geçmişi Yaşamak: Pat Barker’ın Başka Bir Dünya ve Sebastıan Faulks’un Kuş Şarkısı Eserlerinde Travma ve Post-Bellek GÜNERİGÖK, Yunus ÖZET: Bu çalışma, Sebastian Faulks’un Kuş Şarkısı ve Pat Barker’ın Başka Bir Dünya adlı romanlarının Birinci Dünya Savaşı'nın insan psikolojisinde meydana getirdiği derin etkilerin nesiller boyunca nasıl aktarıldığını incelemektedir. Çalışma; travma, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve post-bellek gibi kavramları kullanarak, savaşın bireyler üzerindeki etkilerinin zamanın doğrusal akışından öteye geçerek devam ettiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Tezin ilk bölümünde, bireysel travma ve savaş travmasının teorik temelleri ve DSM-5’te belirtilen TSSB tanı kriterleri, Edebiyat Travması ve Marianne Hirsch’in post-bellek kavramları ele alınmıştır. İkinci bölümde, Pat Barker’ın Başka Bir Dünya ve Sebastian Faulks’un Kuş Şarkısı romanlarındaki karakterler, özellikle ana kahramanlar Stephen Wraysford ve Geordie üzerinden, disosiyatif uyuşma, aşırı uyarılmışlık ve duygusal kaçınma gibi semptomlar çerçevesinde analiz edilmiştir. Marianne Hirsch’in post-bellek kuramı, travmanın sessizlik ve şifrelerle aktarıldığı Nick ve Elisabeth Benson karakterleri üzerinden değerlendirilmiştir. İki kitapta da yer alan karakterlerin büyük çoğunluğu doğrudan veya dolaylı olarak travmaya maruz kalmış karakterlerdir. Karakterlerin yaşadıkları travmalar ve travma sonrası semptomları da detaylı olarak incelenmiştir. Tezin sonuç kısmında yapılan karşılaştırmalı analizde, Faulks’un travmayı anlatı yoluyla aktarma imkânına, Barker’ın ise Başka Bir Dünya eserinde travmanın döngüsel şiddet ve devam etmekte olan bir miras olarak görülmesine dikkat çekilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Birinci Dünya Savaşı fiziksel olarak bitmiş olmasına rağmen, psikolojik etkilerinin hala modern hayatta kimlik oluşturmada önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışma, travma kuramı ve post-bellek kavramı doğrultusunda, karşılaştırmalı yakın okuma yöntemiyle metinlerin anlatı stratejilerini, travmatik deneyimin temsillerini ve kuşaklararası aktarım biçimlerini çözümlemektedir.; ABSTRACT: This study examines Sebastian Faulks' novel Birdsong and Pat Barker's Another World, exploring how the profound psychological impact of World War I is passed down through generations. Using concepts such as trauma, post-traumatic stress disorder (PTSD), and post-memory, the study aims to demonstrate that the effects of war on individuals persist beyond the linear flow of time. The first part of the thesis addresses the theoretical foundations of individual trauma and war trauma, the diagnostic criteria for PTSD as defined in DSM-5, literary trauma, and Marianne Hirsch's concept of post-memory. The second part analyzes the characters in Another World and Birdsong, particularly the main protagonists Stephen Wraysford and Geordie, within the framework of symptoms such as dissociative numbness, hyperarousal, and emotional avoidance. Marianne Hirsch's post-memory theory is explored through the characters Nick and Elisabeth Benson, where trauma is conveyed through silence and codes. The vast majority of characters in both books have been directly or indirectly exposed to trauma. The traumas and post-traumatic symptoms experienced by the characters have also been examined in detail. In the comparative analysis conducted in the conclusion of the thesis, attention is drawn to Faulks's potential for instilling trauma through narrative, and to Barker's portrayal of trauma as cyclical violence and an enduring legacy in Another World. The study concludes that although World War I has physically ended, its psychological effects still play a significant role in identity formation in modern life. The study analyzes the narrative strategies, representations of traumatic experience, and intergenerational transmission methods of the texts using a comparative close reading method, in line with trauma theory and the concept of post-memory. 2026-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6478 Kariyer Planlamasının İşgörenlerde Performans ve İş Motivasyonu Algılarına İlişkin TRB1 Bölgesi İŞKUR Müdürlüklerinde Bir Araştırma ÇOBAN, Uğur ÖZET: Bu çalışmanın amacı, kariyer planlamasının TRB1 Bölgesi İŞKUR Müdürlüklerinde çalışanların performans ve iş motivasyonuna etkilerinin değerlendirilmesidir. Çalışma, öncelikle literatür taraması yapılarak teorik kısmın oluşturulması, daha sonra hedef kitleyle yapılan anket çalışması neticesinde ortaya çıkan sonuçların analiz edilmesini kapsamaktadır. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde amaca uygun olarak literatür taraması yapılmış, kariyer, kariyer yönetimi ve kariyer planlaması kavramları ve bu kavramların alt bileşenleri incelenmiştir. İkinci bölümde bireysel performans, örgütsel performans ve performans yönetimi ile motivasyon, motivasyon araçları ve motivasyonun örgütler açısından önemi incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise yapılan anket çalışmaları sonucu ortaya çıkan durumlarla ilgili çeşitli istatistiki analizler yapılarak sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırma neticesinde kamu kurumlarında bireysel ya da örgütsel kariyer planlamasının performans ve iş motivasyonuyla ilişkisi ortaya çıkmış ve kamu kurumu yöneticilerine ya da insan kaynakları birimlerine etkin insan kaynakları yönetiminin sağlanması hususunda fikir verici veriler sunulmuştur.; ABSTRACT: The aim of the thesis study is an evaluation of the motivation and performance effects’ on career planing in terms of personnnel who are working in TRB Region of İŞKUR. The thesis study invalves farming of the oritical part by making a literature review and then cheking up on the questionnaire study results on the target group. In the first part of this study, the literature review is made according to the purpase and moreover career, career management and career planning concepts and these concepts’ implicit are investigated.In the second part, personal performance, organizational performance and performance management an moreover motivatio, sources of motivation and the inportance of motivation in terms of organizations are investigated. The outcame of the study showes up that there is a relationship between personel or organizationalcareer planning in public institution and performance – motivation. The suggestive data are presented to the executives of govermental body or human resources unit to supply the of big whell management. 2015-01-01T00:00:00Z https://acikerisim.bingol.edu.tr/handle/20.500.12898/6469 Muslihuddin El-Lari’nin Haşiyetü’l-Lari Ala’l-Mutavvel Adlı Eseri (Dirase ve Tahkik) JAMOUS, Mohamad ÖZET: Muslihiddin el-Lârî (ö. 1572), Lâr şehrinde, babası, dedesi ve büyük dedesi âlimlerden oluşan ilim ehli bir ailede dünyaya gelmiştir. Lâr’da tefsir, hadis, fıkıh ve dil alanlarında birçok âlimden ilim tahsil etmiştir; özellikle kendisinden icazet aldığı hocası Emîr Mansûr Gıyâsüddin b. Emîr Muhammed Sadreddin eş-Şîrâzî’nin (ö. 1542) öğrencisidir. Safevî Devleti’nin (1501-1736) Şiîlik propagandası temelinde halka genel olarak, âlimlere ise özel olarak uyguladığı yoğun baskılar nedeniyle el-Lârî, Hindistan’a hicret etmiş ve orada bir yıl yaşamıştır. Ardından üç yıl yaşadığı ve birçok eser telif ettiği Halep’e geçmiş, daha sonra İstanbul’a giderek bir yıl kalmış ve Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi (ö. 1574) ile görüşmüştür. Nihayetinde Diyarbakır şehrine yerleşmiş, vefat edene kadar burada ders vermiş ve eser telif etmiştir. el-Lârî, sultanların ilgi odağı olmuştur; nitekim Hint Sultanı Nâsırüddin Muhammed Hümâyun (hükümranlığı: 1530-1540 / 1555-1556) ve Amed Valisi İskender Paşa (ö. 1571) tarafından taltif edilmiş, İskender Paşa onu vefatına kadar Hüsrev Paşa Medresesi’ne müderris olarak tayin etmiştir. Tefsir, fıkıh, dil, mantık, kelâm ve tarih alanlarında büyük eserleri bulunmaktadır. En önemli eserlerinden biri de belâgat ilmine dair Teftâzânî’nin (ö. 1390) el-Mutavveli üzerine yazdığı hâşiyesidir. Eserin birinci bölümüne yazdığı bu hâşiye; ilmî tahkikler, ince detaylar, nükte ve faydalı bilgilerle doludur. el-Mutavvel hakkındaki şerhleri, Teftâzânî’nin ifadelerinin bir kısmını özetleme, bir kısmını ise genişletme şeklinde çeşitlilik göstermektedir. Ayrıca "Miftâh"ın pek çok şerhi -özellikle Kazvînî, Teftâzânî ve Cürcânî şerhleri- arasında ve aynı zamanda el-Mutavvel üzerine yazılan Cürcânî, Hatâî ve Şîrâzî hâşiyeleri arasında birçok karşılaştırma ve değerlendirme yaparak, faydalı bilgilerle dolu ilmî bir hâşiye ortaya koymuştur.; ABSTRACT: Muslih al-Din al-Lari was born in the city of Lar into a family of learning, as his father, grandfather, and great-grandfather were all scholars. He acquired knowledge from numerous scholars in Lar in the fields of Quranic exegesis, Hadith, Islamic jurisprudence, and linguistics. Most notably, he studied under and graduated with his mentor, Amir Mansur Ghiyath al-Din b. Amir Muhammad Sadr al-Din al-Shirazi. Due to the intense pressure exerted by the Safavid state on the general public and on scholars in particular, al-Lari migrated to India, where he lived for a year. He then relocated to Aleppo, residing there for three years and authoring many books. Subsequently, he moved to Istanbul, where he stayed for a year and met with Shaykh al-Islam Ebussuud Efendi. Ultimately, he settled in the city of Diyarbakır, where he continued teaching and writing until his passing. Al-Lari was highly esteemed by rulers; he was honored by Nasir al-Din Muhammad Humayun, the Sultan of India, as well as the Qadi of Mecca, and the Governor of Amed, Iskender Pasha, who appointed him as the director of the Hüsrev Pasha Madrasa, a position he held until his death. He left behind significant works in Tafsir, Fiqh, linguistics, logic, theology, and history. Among his most important contributions is his gloss on al-Taftazani's al-Mutawwal in the science of rhetoric. He wrote his gloss on the first section of the work, producing a text replete with scholarly investigations, intricate details, subtle insights, and valuable notes. His commentaries on al-Mutawwal varied between summarizing portions of al-Taftazani's discourse and expanding upon others. Furthermore, he conducted extensive comparisons and critical evaluations among the numerous commentaries on al-Miftāḥas well as among the glosses written on al-Mutawwal, namely those of al-Jurjani, al-Khata'i, and al-Shirazi. The result was a rigorous scholarly gloss rich in academic value. 2026-01-01T00:00:00Z